Xellugi

Ġustizzja għal Paul Hili

2011-12-11T21:03:00.003+01:00

Nixtieq ningħaqad mal-appelli li saru mis-Segretarju Ġenerali tal-GWU, is-Sur Tony Zarb, u minn Dr Joe Mifsud, fil-gazzetta L-Orizzont, biex l-awtoritajiet li jissorveljaw il-ġustizzja f’pajjiżna jagħmlu skrutinju bir-reqqa tal-każ ta’ Paul Hili, li kien involut f’incident fis-sena 2003 u li bħalissa qed jiskonta sentenza ta’ 12-il sena ħabs.

Paul kien ħallas kumpens finanzjarju qawwi lill-persuna l-oħra involuta fl-inċident, u ma kienx stenna l-kundanna tal-qorti biex jagħmel dan.Ninsab f’kuntatt kontinwu ma’ Paul Hili. Iktar ma jgħaddi ż-żmien, u nieħu pariri minn professjonisti fil-kamp legali, iktar nirrealizza kemm dan huwa każ ġenwin li jixraqlu jerġa’ jkun eżaminat.

Jeħtieġ li jkun aċċertat li Paul ma jagħmilx ġurnata ħabs iktar milli tassew ħaqqu. Jidher biċ-ċar li l-verdett u d-deċiżjoni tal-Appell li ngħataw fil-każ tiegħu, kienu ħorox izżejjed meta mqabblin ma’ każijiet oħrajn ferm aktar serji mill-inċident li Paul kien involut fih. L-ebda arma regolari, bħal ngħidu aħna mus jew pistola, ma ntużat fil-każ ta’ Paul, u minkejja dan, xorta fl-appell instab ħati għal 12-il sena ħabs. Paul ilu ’l fuq minn ħames snin fil-ħabs. Huwa ħadem kemm felaħ biex jgħin lill-awtoritajiet ċivili tal-ħabs, u lil dawk li jipprovdu servizz reliġjuż fil-ħabs. Għen lill-priġunieri bla distinzjoni ta’ xejn, l-aktar lil dawk żgħażagħ, fejn kien strumentali biex issir il-kċina fit-taqsima taż-żgħażagħ Youths.

Dan jirrifletti l-impenn ċivili li Paul kien juri qabel ma daħal il-ħabs, fejn kien attiv bħala President tat-Taqsima Marittima u Avjazzjoni tal-GWU, President tal-Works Council fl-Air Malta, u kien involut ukoll fil-klabb tal-Waterpolo ta’ San Ġiljan. Qabel ma kien involut f’dan l-inċident, Paul kellu kondotta nadifa tazza.

Inħeġġeġ lill-għaqdiet kollha fis-soċjetà ċivili, li għandhom għal qalbhom il-ġustizzja, biex jinteressaw irwieħhom f’dan il-każ. Bħalma jsiru kampanji barra minn Malta, hekk ukoll jeħtieġ li jsir f’dan il-każ, biex l-awtoritajiet kompetenti jagħrfu l-ħtieġa li dan il-każ jerġa’ jkun eżaminat.

Paul Hili stess jirrikonoxxi l-fatt li kellha ssir ġustizzja minn dak li wettaq hu, iżda kemm Hili nnifsu u n-nies midħla tas-sistema tal-ġustizzja, iħossu li dan il-każ ma kienx ħaqqu din il-piena severa.

It-tigdid li jsahhah u jghaqqad lill-unjins

2011-10-16T20:15:00.004+02:00

Inħoss li jien li nifforma parti mill-ġenerazzjoni l-ġdida fit-trade unions għandi nagħmel ħilti kollha biex jissaħħu r-relazzjonijiet bejn l-unions f’Malta. Jekk l-unions ikunu mifrudin, hekk ukoll ikunu l-ħaddiema. Għax x’inhuma l-unions jekk mhux l-ambaxxa-turi tal-ħaddiema? Għalhekk qed ninnota b’sodisfazzjon il-ħidma li qiegħda tagħmel il-GWU biex jissaħħu r-relazzjonijiet bejn it-trade unions f’pajjiżna. Sodisfatt b’din il-ħidma għax konxju li tista’ sservi biss ta’ ġid biex tissaħ-ħaħ il-vuċi tal-ħaddiema f’pajjiżna.

F’Malta għandna tliet kon-federazzjonijiet tat-trade unions. Dawn huma l-GWU, il-Forum Unions Maltin u s-CMTU. Kif tafu, bejn il-GWU u l-Forum jeżistu relazzjonijiet tajbin. Dawn ir-relazzjonijiet ma nbnewx b’kumbinazzjoni. Inbnew bil-mod il-mod matul l-aħħar snin permezz ta’ fiduċja reċiproka miż-żewġ naħat. Permezz ta’ rieda tajba li naħdmu fuq dak li jgħaqqad-na, laqgħat soċjali bejnietna u skambju ta’ ideat kontinwu. Imbagħad għandek is-CMTU. Is-CMTU, li ġo fiha nsibu l-Union Ħaddiema Magħqudin. Fi ħdan dawn il-konfederazzjonijiet issir ħidma fejjieda favur il-ħaddiema minn dawk kollha li għandhom għal qalbhom l-għaqda fost il-ħaddiema.

Diġà qed ikun hemm laq-għat bejn uffiċjali ta’ dawn it-tliet konfederazzjonijiet. Jeħtieġ li naħdmu biex fi żmien qasir nibdew nikkollaboraw flimkien fuq materji bħalma huma l-edukazzjoni u t-taħriġ, kemm tat-trejdunjonisti u anke
tal-ħaddiema li nirrappreżen-taw fuq il-postijiet tax-xogħol. Naħdmu flimkien fuq temi bħas-Saħħa u s-Sigurtà u l-liġi tax-xogħol. Hemm bżonn li lkoll kemm aħna niġbdu ħabel wieħed biex fi żmien qasir inġibu riżultati li għalkemm jinħassu żgħar ikunu tassew importanti.

Jeħtieġ li nibdew telgħin bil-mod il-mod, b’rifsa soda fuq kull tarġa, sakemm xi darba jirnexxielna naslu li jkollna Kunsill tat-Trade Unions f’pajjiżna. Din tkun ġabra tat-trade unions kollha taħt saqaf wieħed bil-għan li niġbru r-riżorsi kollha li għandhom l-unions għad-dispożizzjoni ta’ kull ħaddiem, hu ta’ liema union hu. Bil-għan li għada pitgħada f’pajjiżna nibdew naraw laqgħat flimkien bejn membri tal-GWU, tal-UĦM, tal-MUT, tal-MUMN u ta’ kwalunkwe union oħra f’pajjiżna biex infasslu politika komuni bejnietna. Din hija mira li tidher ’il bogħod, iżda mhux impos-sibbli li xi darba tintlaħaq.

B’Kunsill tat-Trade Unions tinħoloq klima fejn id-deċiż-jonijiet li nieħdu u l-politika li nfasslu tkun qiegħda toffri direzzjoni iktar soda lill-unions f’pajjiżna. Bl-ebda mod ma rrid infisser li l-isfidi kollha tat-trejdunjoniżmu se jkunu solvuti bil-ħolqien ta’ din l-għaqda bejn l-unions, iżda ċertament noħolqu klima fejn aħna li nagħmlu parti mill-unions ikollna qagħda iktar b’saħħitha biex ninnegozjaw mal-industrijalisti u ma’ kwalunkwe sidien oħra fil-pajjiż.

L-indipendenza ta’ kull union fid-deċiżjonijiet li jittieħdu għandha tibqa’ tkun rispettata. Iżda fejn nistgħu naħdmu flimkien ejjew ħa naħdmu flimkien. Nistgħu nieħdu eżempju mill-Ingil-terra. Dawn għandhom Trade Union Congress (TUC). Meta dawn ifasslu politika dwar l-ambjent jew ix-xogħol prekarju, ifassluha biex jagħtu direzzjoni lill-unions kollha miġbura taħthom fil-pajjiż. B’hekk l-unions jimxu f’direz-zjoni waħda biex jilħqu miri komuni.

Jekk it-trejdunjonisti ta’ dan il-pajjiż iridu jwettqu dak li ilu għexieren ta’ snin biex jitwettaq, jeħtieġ li nisfidaw il-kultura li ġejjin minna. Biex tbiddel kultura trid iż-żmien, iżda dan il-GWU diġà qiegħda f’qagħda li tagħmlu.

F’dawn l-aħħar sentejn il-GWU qed jirnexxilha ddaħħal membri ġodda li m’għand-homx rabta ma’ tip ta’ politika jew oħra. Fil-GWU daħlu plejers tal-futbol, carers tad-Dar tal-Providenza u tan-Novitas, ħaddiema tal-RTK, u b’sodisfazzjon kbir insemmi l-1,350 student li t-taqsima taż-żgħażagħ li ġej minnha jien irnexxielna ndaħħlu f’din l-aħħar sena. Fl-ewwel ġimgħa ta’ Ottubru ta’ din is-sena daħħalna mal-mija u ħamsin student Universitarju ġdid fis-sezzjoni taż-żgħazagħ tal-GWU.
Ilu li spiċċa ż-żmien li l-ħaddiema jinqasmu skont il-kulur politiku tagħhom. Il-qagħda tal-ħaddiem f’paj-jiżna ma titkejjilx skont il-kulur politiku. Il-qagħda ta’ kategorija ta’ ħaddiema titkejjel skont il-kundizzjonijiet u l-benefiċċji li jkunu qegħdin jaħdmu bihom fil-postijiet tax-xogħol tagħhom.

Jekk m’aħniex se nkunu konvinti fuq din il-ħaġa, m’aħna se naslu qatt f’sitwaz-zjoni fejn il-ħaddiem Malti jkun magħqud fuq missjoni nazzjonali waħda. Ejjew ma nħallu l-ebda politiċi, ġejjin minfejn ġejjin, jikkundizzjonaw il-politika tal-unions. Aħna l-esperti tat-trejdunjoniżmu, u għalhekk m’għandniex għalfejn ngħixu taħt id-dell ta’ ebda partit politiku. Għandna nkunu lesti li nieħdu parir mingħand kulħadd, iżda m’għandna nħallu lil ħadd jikkundizzjona l-policies tal-union li nkunu ġejjin minnha. Huwa dan id-dell politiku li għal ħafna żmien xekkel lill-unions milli jingħaqdu. Daqqa għal raġuni u daqqa għal oħra. Ejjew nimxu lejn sitwazzjoni fejn jiggverna min jiggverna f’dan il-pajjiż, is-saħħa tal-unions tkun dejjem qawwija biex tgħin fit-titjib tal-qagħda tal-ħaddiema u l-professjonisti f’pajjiżna.

Ejjew niftakru li f’kull post tax-xogħol fejn hemm it-trade unions, hemm il-potenzjal li noffru kundizzjonijiet aħjar għall-ħaddiema. Kemm għax il-ħaddiem ikun organizzat u anke għax il-ħaddiem ikun mogħni bi ftehim kollettiv u s-saħħa tal-għaqda fost il-ħaddiema. Il-ftehim kollettiv hija l-għodda li għandna nibqgħu nesiġu li kull ħad-diem ikollu biex itejjeb il-kundizzjonijiet tax-xogħol li jaħdem fihom. Drittijiet oħra li għandu l-ħaddiem, fosthom id-dritt li jistrajka, m’għandna nħallu lill-ebda professur tas-suq ħieles jipprova jnaqqru.

It-tir tagħna ż-żgħazagħ fil-GWU hu li nkunu ta’ servizz lill-ħaddiema li jeħtieġu jkunu magħquda biex jibnu mill-ġdid qagħda soċjali f’saħħitha li tiż-gura futur lill-ġenerazzjonijiet ġodda ta’ pajjiżna. Ċert li b’għaqda bejn il-unions inkunu kapaċi naslu biex nilħqu miri li qatt ma lħaqna qabel. B’kuraġġ u b’determinazzjoni naslu biex nissaħħu. Iżda biex nissaħħu jeħtieġ li nkomplu niġġeddu.

Tilgħabulniex ma’ ħobżna!

2011-07-12T19:05:00.004+02:00

Kull fejn għoġbu jfarrak dan il-Gvern, għamlu b’sens ta’ vendikazzjoni mal-ħaddiema. Kien hemm żmien li kien jgħid li qalbu qiegħda mal-ħaddiema, iżda l-istorja wriet li qalbu hija mwaħħla mat-tradiment tal-ħaddiema.

Infakkarkom li l-Gvern fost l-oħrajn farrak is-SeaMalta, it-Tarznari, l-Air Malta u t-Trasport Pubbliku. Il-kelma ristrutturar kienet fil-verità vendikazzjoni mill-ħaddiema u minn dawk kollha li fl-imgħoddi jew fil-preżent dejjem kellhom u baqa’ jkollhom għal qalbhom il-ġid u l-għaqda fost il-ħaddiema.

Pastaż mill-kbar

Trid tkun altru pastaż mill-kbar biex bħala ministru inkarigat mill-Air Malta, malli tara li l-bdoti se jagħmlu strajk taqbad thedded li l-assi tal-kumpanija se tagħmilhom flus u tibgħat lil kulħadd ’il barra. Mhux talli jridu jkeċċu 511-il ħaddiem mil-linja nazzjonali, talli jiġu jaqgħu u jqumu jekk il-ħaddiema jitkeċċewx kollha kemm huma.

Il-Madonna dehritlu biss meta ġejna għad-divorzju! Issa li hawn tant sensji ppjanati, possibbli li lanqas il-Madonna ta’ Borġ in-Nadur, li qiegħda tefgħa ta’ ġebla bogħod minna, ma rnexxielha tidhirlu!?

Lill-Ministru Fenech, li huwa wkoll jibbenefika mill-€500 żieda fil-ġimgħa, ngħidlu biex ma joqgħodx ikun avventuruż ħafna u jilgħabha ta’ Popeye. Imissu jiftakar li jekk xi darba jasal bl-ajruplan minn barra u l-ħaddiema jagħżlu li ma jwasslulux it-taraġ fejn il-bieb tal-ajruplan, imbagħad malajr naraw minn ikun kiel l-iktar spinaċi.

Ċwieċ Maltin

Napprezza l-mod li bih qed jaħdem Dominic Azzopardi, President tal-Assoċjazzjoni tal-Piloti. Nies determinati bħal dawn huma mexxejja li jeħtieġ naraw iktar minnhom fit-trejdjunjoniżmu li jirrappreżenta kemm lill-ħaddiema u anke lill-professjonisti. Il-Ministru Fenech ħaseb li Azzopardi se jinfaqa’ jibki malli jheddu li l-Air Malta jaf tispiċċa falluta. Falluta iktar milli ġabuha, bit-toqol tal-MIA, ma tistax tkun.

Dan huwa Gvern li tilef il-fiduċja ta’ dawk in-nies li serqilhom il-vot u ta’ dawk li qatt m’għażlu li jemmnuh. Daħak b’kemm alla ħalaq ħaddiema. Kien jaf bil-problemi tal-Air Malta minn qabel l-elezzjoni, u xorta kellu l-wiċċ vili li qabel l-elezzjoni li għaddiet jibgħatilhom ittra fejn fiha jinformahom li x-xogħol tagħhom huwa garantit taħt Gvern Nazzjonalista.

Ġenji barranin

Barra minn dawn iċ-ċorma ċwieċ Maltin li qegħdin imexxu pajjiżna, ċwieċ li lanqas kapaċi jgħidu jekk triq fir-Rabat hijiex responsabbiltà tagħhom jew tal-Kunsill Lokali, għandna ġenji barranin.

Ġenji barranin bħal Peter Davies, Kap Eżekuttiv tal-Air Malta, li qed jitħallas €500,000 biex iċaħħad lil ruxmata Maltin ħutna milli jibqgħu jaqilgħu il-ħobża ta’ kuljum. In-nofs miljun ewro ma jibbastawhx, għax bħala partajm u fuq bażi privata jmexxi lukanda fl-Ingilterra. Xortih tajba tafux, mhux bħall-ħaddiema li jaqgħu taħtu!

Tajjeb tkunu tafu li dan il-ġenju barrani, f’ittra li bagħat lill-piloti, għoġbu jiddeskrivi l-istrajk li beħsiebhom jagħmlu bħala irresponsabbli. Mhux talli hekk, talli fl-ittra stess rama jwaħħal f’dan l-istrajk li se jsejħu, bħala l-kawża għal telfien ta’ ‘bookings’. Dan ġie hawn Malta u qed jitħallas bil-belli liri mit-taxxi tiegħek u tiegħi.

Ta’ dawn il-flus kull ma rajna minnu s’issa huma sensji u paroli bħal dawk tal-Ministri Fenech u Gatt, li huma wisq magħrufin għall-frejjeġ. Davies, minn flusna soluzzjonijiet irridu, mhux intimidazzjoni lill-ħaddiema li jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom!

Nagħaġ jew iljuni?

Lill-piloti minn hawn inħeġġiġhom biex għada ma jiddejqu xejn jikkonfermaw l-istrajk maħsub għal nhar is-Sibt. Ftakru li nhar il-Ġimgħa il-GWU u l-FORUM flimkien mal-ħaddiema li jirrappreżentaw u dawk kollha li jappoġġjawhom, lesti jkunu l-Belt biex jiddefendu l-ħobża tal-familji kollha li jaħdmu fl-Air Malta.

Lill-Gvern ngħidlu jirringrazzja lil Alla li aħna l-Maltin għadna m’aħniex qegħdin nagħmlu bħall-Ewropej sħabna fi Franza, fl-Ingilterra, fl-Italja u fil-Greċja. Li kieku qegħdin nagħmlu bħalhom, il-governabilità ta’ dan il-Gvern kienet tkun f’xifer l-irdum. Dawn l-Ewropej sħabna lesti jaqbżu għal drittijiethom kull meta jilagħbulhom ma’ ħobżhom. Ejjew nagħtu prova ta’ kemm aħna għandna demm Ewropew u ninġabru fi Pjazza San Ġorġ, fil-Belt Valletta, nhar il-Ġimgħa fil-5.30 p.m. b’solidarjetà ma’ sħabna tal-Air Malta.

[Artiklu ppubblikat f'L-Orizzont tat-Tlieta 12 ta' Lulju, 2011]

Xogħol prekarju, moħbi jew garantit!

2011-06-30T14:06:00.004+02:00

Waħda mill-ikbar sfidi li qed jiffaċċja s-suq tax-xogħol Malti huwa proprju ż-żieda fix-xogħol prekarju. Tliet oqsma partikolari li qed narawhom imnawrin minn dan ix-xogħol prekarju huma dawk tas-servizzi tas-sigurtà, tat-tindif, u l-careworkers fl-isptarijiet. Magħhom hemm oqsma oħrajn tax-xogħol, li lanqas huma biss dikjarati. Ix-xogħol prekarju, meta jkun dikjarat, għandu ħabta jimxi fuq ħabel fin bejn dak li hu legali u dak li hu illegali.

Għalkemm għandna liġi tax-xogħol li toffri ħarsien xieraq lill-ħaddiema, ħafna drabi l-ikbar problema tkun l-infurzar tal-liġi nnifisha. Bosta huma dawk il-ħaddiema li jafu li qed ikunu mċaħħdin minn drittijiet li l-post tax-xogħol joffrilhom, u ma jitkellmux bil-biża’ li jitkeċċew. Fl-istess waqt, bis-saħħa tal-unjins, qed jiżdiedu dawn il-ħaddiema vittmi tal-prekarjat li qed isemmgħu leħinhom, u qed iħeġġu lil sħabhom biex jingħaqdu f’unjin. L-iktar unjin li qed jirnexxilha tagħmel dan hija l-GWU, li kienet tal-ewwel u qatt ma waqfet tqanqal il-kuxjenza dwar ix-xogħol prekarju.

Soluzzjonijiet

It-Taqsima Professjonisti, Finanzi u Servizzi tal-GWU sabet mezz kif toħloq ilqugħ kontra x-xogħol prekarju. Inkludiet il-ħlas minimu tal-ħaddiema bħala parti mill-kundizzjonijiet tat-tender fil-każ tal-Gwardjani Lokali. Barra minn hekk hija lesta tkun ta’ għajnuna lil dawk kollha li jkunu se joffru tender biex jaċċertaw rwieħhom li min ikun imħaddem mill-kumpanija li tieħu t-tender, ikollu d-drittijiet tiegħu mħarsin mill-kundizzjonijiet tat-tender innifsu.

Din il-prattika tajba, li jkollok il-ħlas minimu ddettat fil-kundizzjonijiet tat-tender, tista’ tkun użata f’setturi oħrajn tal-impjiegi biex ikun żgurat li l-ħaddiem ikollu l-paga, il-leave, is-sick leave, il-bolla u t-taxxi onorati kif għandu jkun. Sfortunatament il-Gvern stess qed iżid ir-riħ fil-qalgħa tax-xogħol prekarju b’kuntratti li qed jingħataw minn entitajiet bħal Transport Malta, id-Diviżjoni tal-Edukazzjoni, il-Ministeru tal-Affarijiet Soċjali u saħansitra l-ETC!

Is-suq l-iswed

Iktar inkwetanti huma dawk il-ħaddiema li jaħdmu bla ktieb. Dawn mhuma rregolati mill-ebda liġi, għax appuntu qed jaħdmu fil-moħbi tagħha. Huma bosta l-immigranti li ġew mill-Afrika u anke minn pajjiżi Slavi jew tal-eks-Unjoni Sovjetika, li qed jaħdmu f’oqsma tax-xogħol, bħal fil-kostruzzjoni, u ma nafu xejn mill-kundizzjonijiet li bihom qed jitħaddmu.

In-nisa, li f’Malta pparagunati mall-medja Ewropea, għandhom rata ta’ parteċipazzjoni mill-iktar baxxa fis-suq tax-xogħol, għandhom mnejn jiffaċċjaw ċirkostanzi li jġegħluhom ma jiddikjarawx ix-xogħol tagħhom skont il-liġi. Dan jista’ jkun anke minħabba l-fatt li jkunu jaħdmu f’negozji tal-familji tagħhom li jagħtuhom ċerta flessibilità li jlaħħqu mal-esiġenzi tal-familja, u fl-istess waqt ikollhom dħul ieħor.

Sfortunatament ir-riċerka dwar ix-xogħol mhux dikjarat f’pajjiżna hija fqira, u dik li saret kienet iktar għaġġelija milli korretta. Ix-xogħol fis-suq l-iswed tal-ekonomija jagħti lok għal:
•kompetizzjoni inġusta lil dawk li jaħdmu bil-ktieb u lil sidien ta’ kumpaniji regolari
•sfruttament tal-ħaddiema peress li l-liġijiet ma japplikawx
•nuqqas ta’ kontroll fuq is-suq tax-xogħol minn dawk kollha kkonċernati
•nuqqas ta’ ħarsien tas-saħħa u s-sigurta’ fuq il-post tax-xogħol
•nuqqas tal-edukazzjoni meħtieġa sabiex ħaddiem isibha iktar faċli li jimpjega ruħu.

Tradiment

Nuri solidarjetà sħiħa mall-ħaddiema tal-AirMalta li qabel l-elezzjoni li għaddiet ġew imwegħdin garanzija ta’ xogħol bil-miktub mill-Prim Ministru. Għal darb’oħra qed naraw kif l-immaniġġjar ħażin tal-kumpaniji statali fl-aħħar mill-aħħar qed jagħmel tajjeb għalih il-ħaddiem u dawk li jħallsu t-taxxi.

Nixtieq inkun naf min se jwieġeb għall-prattiċi ħżiena li wasslu lill-AirMalta fejn qiegħda llum. Huwa minnu li t-titjiriet lejn Brussell ġieli raw tibdiliet fl-itinerarju skont l-eżiġenzi ta’ passiġġier speċjali?

[Artiklu ppubblikat fil-ġurnal L-Orizzont ta' nhar it-Tlieta 28 ta' Gunju, 2011]

Għasafar kbar u żgħar

2011-06-15T14:21:00.002+02:00

F’din il-ġimgħa li għaddiet komplejna naraw kif f’pajjiżna għandna ftit għasafar kbar u ħafna għasafar żgħar. Filwaqt li lill-ħaddiema tas-Selmun Palace Hotel kienu qegħdin jgħidulhom li ma fadalx xogħol għalihom, il-Ministri kienu qegħdin iħabblu rashom kif ma jitilfux €500 iżjed fil-ġimgħa. Naqta’ rasi li l-ebda wieħed mill-ħaddiema tal-lukanda f’Selmun ma jieħu €500 fil-ġimgħa. B’dan kollu nindunaw kif f’pajjiżna l-għasafar il-kbar dejjem qed jittajru iktar fil-għoli, u ż-żgħar dejjem qed jitqasqsulhom ġwenħajhom.

Il-ħaddiema f’Selmun

Lill-ħaddiema f’Selmun, il-Prim Ministru malajr sabilhom soluzzjoni. Qalilhom biex imorru l-ETC! Dawn huma l-ewwel 58 sensja, minn 600 li jidher li huma ppjanati. Iżda bil-liġi, is-sensji ta’ grupp ta’ ħaddiema ma jistgħux isiru mingħajr negozjati mal-unjin. Peter Davies, il-Kap Eżekuttiv tal-Air Malta, għamilha ta’ bir-ruħu li dan ma kienx jafu, iżda l-GWU u d-Dipartiment tal-Impjiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali malajr għenuh isir jaf dan.

Il-ħaddiema tal-Air Malta huma grupp ieħor ta’ ħaddiema traduti minn Gonzi. Kien biss kaċċa għall-voti il-kliem fieragħ li qal Gonzi lil dawn il-ħaddiema qabel l-elezzjoni. Bħalma kien kliem fieragħ dak li ntqal dwar il-ħaddiema tat-Tarzna. Sa Novembru li għadda ċ-Ċermen tal-Air Malta kien qed iserraħ ras il-ħaddiema. Qalilhom li ma kellhomx għaliex jagħtu kas dak li kien qed jinkiteb fil-gazzetti, għax ma kienx minnu li kienu se jitilfu l-impjieg tagħhom. Issa qegħdin f’Ġunju, u l-Kap Eżekuttiv qed jgħid biċ-ċar li sal-aħħar ta’ Ottubru li ġej se jkunu qed isiru s-sensji kollha li huma ppjanati.

Kunfidenti li l-GWU se tkun għal darb’oħra qiegħda taqbeż għad-drittijiet tal-għasafar iż-żgħar, li reġgħu ġew ittraduti mill-għasafar il-kbar ta’ dan il-pajjiż. Ċert li l-GWU se tkun qiegħda toffri soluzzjonijiet ħafna aqwa minn tal-Prim Ministru, li wara li tradihom qed jibgħathom l-ETC. Dan qed ngħidu filwaqt li napprezza x-xogħol tajjeb li din il-korporazzjoni għax-xogħol u t-taħriġ tagħmel b’risq dawk li qed ifittxu xogħol.

Il-pagi qegħdin jogħlew!?

Minn studju li sar mill-Professur Joseph Falzon mill-Università ta’ Malta ħareġ li bejn is-sena 2000 u s-sena 2007 l-ispejjeż biex kumpanija tħaddem in-nies żdied iktar minn dak tal-medja fl-Ewropa.

Fil-bidu tal-ġimgħa li għaddiet il-Kummissjoni Ewropea ħarġet tgħidilna biex nagħmlu riforma fil-mekkaniżmu li Malta għandha biex iżżid il-pagi skont l-għoli tal-ħajja tas-sena ta’ qabel (COLA). Dan il-parir tagħtu, biex skont hi, il-prezz tal-ħaddiema għas-sidien ikun iktar kompetittiv ma’ dak tal-Ewropa.

Iżda l-Professur Falzon kien kapaċi jaqra l-kitba fuq il-ħajt, ħafna iktar mill-Kummissjoni, għax qal ċar u tond li l-ispejjeż biex tħaddem in-nies qed jiżdiedu kawża tal-inflazzjoni. Kawża tal-għoli fil-prezzijiet.

L-għasafar il-kbar f’pajjiżna ddeċidew li jsallbu lill-industriji u lill-familji Maltin b’kontijiet tad-dawl u l-ilma esaġerati. Dan għamluh biex jilqgħu għad-djun li għandha l-Enemalta, ikkawżati minn żbalji ħoxnin li saru minn ministri u maniġers. B’dan il-mod daħħlu lil pajjiżna f’ċirku vizzjuż fejn meta jogħlew il-prezzijiet għall-fabbriki, jogħlew il-prezzijiet għall-konsumaturi. B’hekk ġejna f’sitwazzjoni fejn l-industriji jsibuha iktar bi tqila biex jimpjegaw in-nies, u l-ħaddiema dejjem jaraw is-saħħa tal-paga tagħhom tonqos.

Jekk hemm riforma li jeħtieġ issir, ċertament hija dik li jitnaqqsu l-ispejjeż tal-kontijiet tad-dawl u tal-ilma għal negozji ta’ kull daqs. Barra minn hekk jeħtieġ li jkollna mekkaniżmu tal-COLA li jirrifletti tassew l-ispejjeż li qegħdin jaffaċċjaw il-familji Maltin u Għawdxin.

Iżda l-għasafar il-kbar ta’ pajjiżna lesti jinħbew wara elf rapport biex ma jarawx l-għasafar iż-żgħar f’pajjiżna jerġgħu jtiru fil-għoli. Għalxejn iħambqu s-sidien u l-unjins dwar ħtiġijiet bħal dawn ma’ min qed jara l-Madonna tibki. Wara kollox hu wkoll qed itir fl-għoli mal-klikka ta’ dawk li għandhom il-ġwienaħ kbar. Ara meta jiġu biex jagħtu paga oħra lilhom infushom, hemmhekk l-ebda rapport ma jkun meħtieġ! Dan li qegħdin tieklu huwa biss il-ħobż tat-tradiment.

(Artiklu ppubblikat f'L-Orizzont ta' nhar it-Tlieta 14 ta' Ġunju, 2011)

.....ta' "brigant" li jien!

2011-05-31T10:19:00.005+02:00

Salvatore Giuliano 1922-1950 - Brigant Sqalli li kellu l-fama ta' Robin Hood

Il-vot tas-Sibt li ghadda kien wiehed car favur Stat Lajk. Bid-divorzju f’Malta kulhadd se jibqa’ jkollu d-dritt li jghix hajtu bil-konvinzjonijiet li kellu qabel ma vvota. Cert li kienu hafna dawk li vvotaw favur id-divorzju minghajr ix-xewqa li qatt jigu bzonnu. L-elettorat Malti wera ruhu li mhux lest li jahseb biss fir-realta’ stabbli u felici li jista’ jkun ghaddej minnha f’hajtu, izda wkoll f’dawk il-persuni li qed ifittxu li jsibu lura stat ta’ kuntentizza f’hajjithom.

Irresponsabbli

Jekk hawn istituzzjoni f’pajjizna li wriet ruhha irresponsabbli quddiem dritt civili bhad-divorzju, certament li din kienet il-knisja. Izda fil-maggoranza taghha, in-nies m’emmnithiex. Kienet tinxtamm tinten wisq il-kampanja tal-Knisja li riedet tpingi d-divorzju daqs li kieku kien xi xitan li se jnawwar is-socjeta’ taghna u jgib taqlib liema bhalu. Il-Knisja qed tnawwar lilha nnifisha billi tibqa’ tipretendi li ghad fadlilha xi pussess fuq il-kuxjenza nazzjonali tal-poplu. Illum l-individwu sar ic-centru ta’ kull filosofija jew politika. Jekk il-Knisja se tibqa’ tqis lin-nies bhala merhla, l-istess bhalma ghamel l-Isqof Mario Grech fl-omelija tieghu ta’ nhar il-Hadd 15 ta’ Mejju, meta qal li “fostna hawn il-briganti li jinqdew b’kull mezz biex joqtlu l-merhla”, allura se tkun qieghda tkompli tinqata’ mir-realta’.

Ic-cittadin Malti u Ghawdxi m’ghadux ihossu parti minn merhla. Sar ihossu kunfidenti mieghu innifsu li jaghrbel, u jahseb bil-hila tieghu, qabel ma jasal ghal decizjoni. Perswaz li kienu bosta dawk li vvotaw ‘Le’ ghal ragunijiet validi li jien nirrispetta. Perswaz ukoll li wiehed irid iqis dawn ir-ragunijiet meta jasal biex ikun mfassal l-abbozz finali tal-ligi tad-divorzju.

Herqan biex nara x’se tkun il-pozizzjoni li se tiehu l-Knisja dwar il-ligi tal-koabitazzjoni. Min hu poggut qed jghix fi « stat tad-dnub » f’ghajnejn il-Knisja. Nippretendi li wara dik il-propoganda mill-pulpti, issa tohrog ifferocjata bid-doppju ta’ li harget dwar id-divorzju, fil-kwestjoni tal-ligi tal-koabitazzjoni. Ghaliex filwaqt li d-divorzju jgibek f’qaghda li tista’ terga’ tizzewweg, meta tkun poggut tichad ghal kollox l-istituzzjoni taz-zwieg. Bl-ebda mod ma qieghed ingib dan l-argument biex inhammar wicc min hu poggut. Dawk li qed jghixu pogguti ghandhom kull liberta’ li jaghmlu dan, izda fl-istess waqt ghandna naraw li kwalunkwe’ ligi tal-koabitazzjoni li tkun introdotta ma sservix biex izzid flok tnaqqas l-anomoliji li ghandna fil-ligijiet li jirregolaw il-familji.

It-tliet isqfijiet hargu jghidu li "Lil dawk kollha li ħadu sehem attiv fuq iż-żewġ naħat, nixtiequ nuruhom is-sogħba tagħna jekk xi ħadd ħassu mweġġgħa b’xi kelma jew azzjoni mill-membri tal-Knisja". Tali apologija giet tard wisq, ezatt waqt il-jum tal-votazzjoni, u allura lanqas biss tiswa’ l-inka li biha giet miktuba.

Medvedev vs Gonzi

Ghal min qed jiehu bic-cajt l-ahbar li d-dinja sejra tispicca s-sena d-diehla, nahseb li jkun ahjar li tirriflettu ghal darba tnejn qabel ma taslu ghall-konkluzjoni. Jien kull meta nara l-ahbarijiet hlief djar itiru mar-rih, nies ghaddejjin bid-dghajsa fit-triq li jghixu u rivoluzzjonijiet mhux qed nara! Tant hu veru li kollox qed jinqaleb ta’ taht fuq, li issa jidher li l-President tar-Russja Dmitry Medvedev qed juza l-istil ta’ Gonzi mall-midja, u Gonzi qed juza l-istil ta’ Medvedev hawn Malta.

Infatti dan Medvedev ghaggeb lil kulhadd xi hmistax ilu, meta quddiemu laqqa’ ruxxmata gurnalisti u filwaqt li tkellem hafna, min segwih stqarr li ma hassu li qal xejn specjali. L-istess bhalma mdorrijin naraw lil Gonzi hawn Malta. Gonzi min-naha tieghu ghazel li juza l-istil li s-soltu juza Medvedev, u nhar il-Hadd hareg jitkellem wahdu mal-lenti, l-istess bhalma jaghmlu mexxejja awtoritarji kull meta jhossuhom daharhom mall-hajt. Minn hawn lil Gonzi nghidlu, li ghalkemm tista’ tahrab, xorta ma tistax tistahba. Jinhadmu kif jinhadmu l-affarijiet, il-poplu ha decizjoni, u din id-decizjoni jehtieg li tkun rispettata.

Dan kollu ghidtulkom ta’ "brigant" li jien!

[Artiklu ppubblikat f'L-Orizzont tal-lum it-Tlieta 31 ta' Mejju, 2011, Pg.13]

Taqbel jew ma taqbilx, ivvota IVA!

2011-05-17T14:14:00.003+02:00

Jekk taqbel mad-divorzju, għażla waħda għandek, nhar is-Sibt 28 ta’ Mejju mur ivvota IVA fir-referendum. Jekk inti ma taqbilx mad-divorzju, f’jum il-votazzjoni xorta mur ivvota IVA. M’għandekx għaliex iċċaħħad lil dawk li għandhom bżonnu milli jiħduh. Bid-divorzju f’pajjiżna, int li ma taqbilx miegħu tibqa’ żżomm id-dritt li ma tiddivorzja qatt.

Id-dehriet ta’ Tonio

F’din il-kampanja l-Kelma t’Alla mhux talli ġiet użata, talli saħansitra ġiet abbużata. L-istorja għallmitna li huma ħafna dawk li lesti jużaw ir-reliġjon bħal biċċa plastisin li jifformawha kif iridu huma. Il-MP Nazzjonalista JPO ġie kkwotat li qal li “pajjiżna qed jiżżerżaq lura għas-snin 80” għall-mod kif qed tiġi immanipulata l-opinjoni pubblika. JPO seta’ għamel riflessjoni oħra. Dik li wħud għażlu li jiżżerżqu lura lejn is-sittinijiet billi jċaħħdu lin-nies mis-sagramenti u jużaw il-pulpti bħala mezz ta’ propaganda kontra d-divorzju saħansitra waqt funeral!

Ninsab kuntent għal JPO għax ma jkollux dehriet bħal tal-Ministru Tonio Fenech, li mill-bidu ta’ din il-leġiżlatura ’l hawn imissu rriżenja għal 77 darba. Dan Tonio qed jara l-Madonna mweġġa’ li Malta qiegħda tikkunsidra d-divorzju. Li jonqsu jara huma n-nisa msawtin jibku fi djarhom, jittamaw li xi darba jkollhom ċans ieħor li jibnu familja kuntenta!

Bl-iskuża tal-manifest

Waqt li jumejn ilu l-Prim Ministru ta’ dan il-Gvern tal-minoranza kien qed jitkellem f’Dar il-Ġustizzja fil-Libertà fil-Marsa, qalilna li bid-divorzju propost iż-żwieġ se jkun ifisser għaqda ta’ erba’ snin. Bħal dak li qallu li kull min se jkun qed jiżżewweġ se jitlaq lil żewġu jew lil martu eżatt dakinhar tat-tieġ. Kienet ħrafa oħra minn tiegħu! Id-divorzju kien imissu daħal f’pajjiżna mingħajr ebda tqanżiħ u titubar.

Kien jidħol f’pajjiżna mingħajr il-barka tal-manifest elettorali, eżatt bħalma Malta ddaħħlet fil-programm tan-NATO, Partnership for Peace. Kien jidħol f’pajjiżna inkiss inkiss bħall-pagi doppji tal-Kabinett Malti, li kellhom il-viljakkerija jżidu lilhom infushom fi żmien fejn kwalunkwe Gvern rasu fuq għonqu fid-dinja, f’dan iż-żmien ta’ riċessjoni ekonomika, qed jara kif inaqqas is-salarji ministerjali u mhux iżidhom. Id-divorzju kien jidħol f’Malta biex jixhed li aħna soċjetà moderna, mhux soċjetà bħall-Filippini fejn għadhom isallbu n-nies fit-toroq fi żmien il-Ġimgħa l-Kbira.

Iżda sfortunatament la f’pajjiżna m’għandniex Gvern riformista u wisq inqas rivoluzzjonarju, l-ewwel battalja li rridu nirbħu hija dik li meta nipprovaw immorru pass ’il quddiem, ma nispiċċawx immorru erbgħa lura. Dawk kollha li għandhom għal qalbhom id-drittijiet ċivili f’pajjiżna, minn issa jiħtiġilhom jaħilfu li jekk dan ir-referendum ma jgħaddix, mhux se jaqtgħu qalbhom milli jkomplu jippridkaw u jaħdmu favur dawn it-tibdiliet soċjali u ċivili. Bidliet li Malta qiegħda tistennihom bħalma kull min jixtieq jiżżewweġ u ma jistax, qed jistenna li tidħol f’pajjiżna l-liġi tad-divorzju.

Tħabbru qalbu

F’intervista, Arthur Galea Salomone, li jrid iż-żwieġ bla divorzju, ħareġ jgħidilna li qalbu qiegħda tħabbru għal dawk li diġà qegħdin isibuha diffiċli biex jitimgħu familja waħda, u qed jaħseb tant fit-tul li qed jinkwieta għal dak li jista’ jiġri meta bid-divorzju, persuna mhux talli jkollha tmantni familja, iżda jkollha tmantni tnejn. Qalilna li qed jibża’ li tinħoloq forma ġdida ta’ faqar, meta din iċ-ċirkostanza fil-verità diġà qiegħda magħna. Jekk tħarsu madwarkom żgur jirnexxilkom taraw persuna li hija separata u fl-istess ħin qiegħda poġġuta ma’ xi ħadd ieħor.

Ħafna mill-argumenti tal-LE huma fjakki, għax daħlu għal din il-kampanja daqs li kieku kienet xi battalja morali. Mhux qed jirnexxilhom iġibu waħda tajba. Ipprovaw jagħmlulna qalbna ġunġliena billi jżeffnu t-tfal fin-nofs, u ħadd m’emminhom, għax it-tfal ma jiddistingwux bejn divorzju, separazzjoni jew annullament. Hija biss il-firda tal-ġenituri tagħhom li tkiddhom. Issa qegħdin jorbtu d-divorzju mall-faqar. Ċert li lkoll tafu li mhuwiex id-divorzju li jġib il-faqar, iżda l-ħajja li dejjem qiegħda togħla taħt il-bandiera ta’ “min hu l-aqwa jħawwel u min le jitħawwel!”

[Ippubblikat fil-gurnal L-Orizzont tal-lum it-Tlieta 17 ta' Mejju, 2011]

Prospetti sbieħ għall-ħaddiema fl-Eġittu

2011-05-04T15:51:00.005+02:00

Segwejt b’interess il-ħolqien ta’ partit politiku ġdid fl-Eġittu. Se jkun partit maħsub biex jagħti lura ħafna mid-dinjità li l-ħaddiem tilef matul it-tmexxija ta’ Saadat u Mubarak fl-Egittu. F’artiklu intitolat “L-Egizzjani qed jiktbu l-istorja” (2 ta’ Frar) li kont ippubblikajt fuq din l-istess paġna kont semmejt l-irwol kbir li kienu qegħdin jilagħbu t-trejdunjins biex eventwalment iseħħ l-ewwel pass tar-rivoluzzjoni.

F’Settembru li ġej l-Egizzjani se jkollhom jivvotaw. Ħafna huma tal-ħsieb li dawn l-elezzjonijiet se jispiċċaw ikunu mbagħbsa. Iżda dan il-Partit Demokratiku tal-Ħaddiema (PDĦ), xorta hu lest li joħroġ għall-elezzjonijiet, biex jieħu l-istatura nazzjonali li tixraqlu. Dan hu partit li jġib l-appoġġ tal-Federazzjoni Eġizzjana tat-Trejdunjins, ta’ Soċjalisti Rivoluzzjonarji u ta’ Intellettwali, fost oħrajn.

Bħalissa dan il-partit ġdid qed isegwi kawħa ta’ kumpanija tat-tessuti kbira li għaddiet f’idejn sidien Indoneżjani fl-2007. Il-kawża li qed issir mill-ħaddiema qiegħda takkuża li l-kuntratt li bih il-kumpanija bidlet l-idejn kien wieħed mifni bil-korruzzjoni. Jekk il-kawża tintrebaħ il-PDH jagħmel kuraġġ biex ikompli jħeġġeġ ħaddiema f’kumpaniji oħrajn li nbiegħu bix-xejn lil sidien barranin biex jagħmlu kawża dwar id-drittijiet tal-proprjetarji. Fil-prattika jridu li l-ħaddiema jieħdu f’idejhom il-mezzi tal-produzzjoni, permezz ta’ proċessi ta’ nazzjonalizzazzjoni. Madanakollu m’għandhom xejn kontra kumpaniji privati li jimxu b’mod etiku.

Tajjeb li naraw kemm se jkunu qegħdin iħarrġu l-ħaddiema biżżejjed b’tali mod li jkunu kapaċi jmexxu l-kumpaniji b’mod organizzat, b’ħiliet meħtieġa u wara kollox b’mod sostenibbli. L-istorja tatna ħafna eżempji li juru li meta l-ħaddiem ħa l-mezzi tal-produzzjoni f’idejh, spiċċa ma kienx ta’ servizz tajjeb għalih innifsu. Għalhekk nawgura li jekk din l-esperjenza tirnexxi, ma tkunx imtappna bi żbalji qarsa li diġà konna rajna jseħħu f’diversi pajjiżi mingħajr suċċess.

U l-Libja?

Fil-Libja jidher li tispiċċa kif tispiċċa s-sitwazzjoni, il-poplu Libjan xorta se jbati. Il-Punent hu wisq interessat f’dan il-pajjiż, u r-raġuni hi sempliċi, għax iż-żejt Libjan hu ifjen u aktar aċċessibbli minn ta’ pajjiżi oħrajn li wkoll qegħdin iqajmu rvellijiet f’pajjiżhom.

B’dan ix-xenarju quddiemna wieħed jispiċċa ma jafda l-ebda parti mdaħħla fil-kwistjoni Libjana.

“What’s Left?”

Is-Sibt li għadda, aħna ż-żgħażagħ tal-GWU għar-raba’ darba organizzajna l-konferenza bit-tema “What’s Left?”. Attendew żgħażagħ minn diversi għaqdiet, fosthom Alternattiva Demokratika Żgħażagħ, Forum Żgħażagħ Laburisti, Moviment Graffitti, Moviment Azzjoni Xellug, Koperattiva Kummerċ Ġust, MOVE u Żminijietna – Leħen ix-Xellug. Il-Konferenza għamilniha proprju lejlet Jum il-Ħaddiem bħala parti minn sensiela ta’ attivitajiet li organizzat il-GWU bit-tema “F’Ġieħek Ħaddiem”.

Sibna ċ-ċans li niddiskutu temi b’laqta filosofika, politika u trejdunjonistika. Jidher biċ-ċar li l-ħtieġa li nħabbtu l-ideat flimkien tibqa’ dejjem importanti.

It-tema prinċipali tal-konferenza kienet id-90 sena mill-mewt ta’ Manwel Dimech. Patri Mark Montebello fittex li janalizza kemm Dimech għadu relevanti fil-kamp Xellugi llum il-ġurnata.

Waqt preżentazzjoni li għamel għal dawk preżenti, fisser kif Dimech ried li kull individwu jkun mgħammar b’għarfien siewi għall-emanċipazzjoni.

Fisser ukoll, kif il-GWU għandha prinċipji li pjuttost jixbħu lil dawk ta’ Dimech fin-natura Xellugija u Libertarja tagħhom.

Għalija li nagħmel parti mill-GWU hu ta’ unur kbir, aktar u aktar meta naħseb li Dimech serva ta’ xrara għall-ħafna mill-progress soċjali u ekonomiku li rajna jsir fit-tieni nofs tas-seklu għoxrin f’pajjiżna, u nemmen li għadu jservi ta’ ispirazzjoni għal dawk li għandhom għal qalbhom il-progress soċjali.

(Dan l-artiklu gie ppubblikat f'L-Orizzont illum l-Erbgha 4 ta' Mejju, 2011)

Xaqq dawl għall-unjins

2011-05-03T13:23:00.002+02:00

NHAR il-Ġimgħa li għadda kont tassew sodisfatt meta rajt il-ForUM, il-GWU, u s-CMTU jiddiskutu l-eventwalità li tinħoloq forma akbar ta’ koperazzjoni bejniethom. Il-mexxejja ta’ dawn it- tliet konfederazzjonijiet tat-trejdunjins ilkoll tkellmu f’dan l-ispirtu u reġgħet tqajmet l-idea li jkun hawn Kunsill tat-Trejdunjins (TUC) f’pajjiżna. Trejdjunjonista veteran qalli li fiż-żmien li Anġlu Fenech kien Segretarju Ġenerali tal-GWU diġà kien sar tentattiv li tinħoloq TUC f’pajjiżna. Kemm fl-2004 u anke fl-2008 kienet reġgħet tqajmet din l-idea.

F’artiklu li kont ktibt f’din l-istess kolonna nhar il-5 ta’ April li għadda, kont spjegajt x’kien it-tip ta’ xkiel li kienet qiegħda ssib il-ForUM, kemm biex tidħol f’fora Maltin bħalma hu l-MCESD u anke biex tidħol fil-Konfederazzjoni Ewropea tat-Trejdunjins (ETUC). Il-Ħamis li għadda l-ForUM ġie affiljat fl-ETUC, u għalhekk l-atmosfera bejn it-tliet konfederazzjonijiet tinħass li hi aħjar minn dik ta’ ġimgħa ilu.

Bejn il-ForUM u l-GWU diġà jeżistu relazzjonijiet tajbin, u kif jaf kulħadd dawn diġà jaqgħu taħt il-kappa waħda tal-Għaqda Unjins Maltin. Issa hemm bżonn ta’ relazzjoni li taspira aktar fiduċja bejn dawn it-tnejn u s-CMTU. Meta wieħed jikkunsidra l-istorja, it-tradizzjoni u l-preġudizzji li eżistew fil-passat bejn dawn il-blokki, ċertament li biex wieħed jirnexxilu jasal f’kollaborazzjoni li tkun sostenibbli mhux se tkun ħaġa faċli. Kwalunkwe kolla borazzjoni għandha ssir fir-rispett tal-awtonomija u l-indipendenza tal-unjins kollha.

Tajjeb li f’dan l-istadju wieħed jiffoka fuq affarijiet sempliċi li wieħed jista’ jikkollabora dwarhom, u mhux dwar affarijiet li għadhom mhux possibli li jsiru. Jistgħu jsiru korsijiet ta’ formazzjoni għax-‘shopstewards’, jew inkella issa li t-tliet konfederazzjonijiet jaqgħu taħt il-kappa tal-ETUC jistgħu jsiru kampanji taħt il-linji gwida li jagħtu l-ETUC, bħal pereżempju kampanja kontra x-xogħol prekarju.

Djalogu soċjali

Għalkemm jien ċert li ħafna mid-djalogu soċjali li jsir u ħafna mill-konsultazzjonijiet li jsiru jkunu biss biex jagħtu stampa li qegħdin ngħixu f’xi ġenna demokratika. Għalkemm jien ċert li l-Gvern jistaħba wara rapporti u awtoritajiet li joħloq hu stess biex jipprova jgħatti l-politika żbaljata tiegħu; xorta nemmen li dawk li jixirqilhom spazju li jinstemgħu, għandhom jipparteċipaw fil-fora nazzjona-li.

Issa li l-ForUM ħadet l-affiljazzjoni mill-ETUC, ħadd ma jista’ jsib skuża f’pajjiżna li jeżistu ostakli biex il-ForUM ma jkunx parti mill-MCESD. Jekk tassew il-Gvern għandu rieda politika li t-tliet konfederazzjonijiet tat-trejdjunjins ikunu mismugħin, għandu jara li r-rappreżentanti tas-sidien u dawk tal-ħaddiema jingħataw vuċi ndaqs fuq l-MCESD, b’tali mod li l-ForUM tkun ukoll parteċipi.

Suġġeriment li nagħti lill-Onorevoli Chris Said hu li jiġbed l-attenzjoni tal-bord editorjali ta’ Il-Mument, biex fl-ispirtu tad-djalogu soċjali ma jibqgħux mingħalihom iħammġu lill-GWU ta’ kull ġimgħa. Il-GWU la għandha bżonn min iħammiġha u lanqas min ineffaħha biha nnifisha. Jitkellmu għaliha għandha r-riżultati.

Mijiet ta’ ħaddiema ġodda qed jagħżlu lill-GWU biex tirappreżentahom, u dan qed isir ta’ kull xahar permezz tal-impenn li qed joffru l-uffiċjali fi ħdanha.

Qegħdin tard

Ir-rappreżentanti tal-ħaddiema qegħdin ’il fuq minn sentejn u nofs tard fit-twaqqif ta’ għaqda li tiġbor flimkien it-tliet konfederazzjonijiet tat-trejdunjins. Niftakru li f’Settembru 2008, il-Federazzjoni tal-Industriji u l-Kamra tal-Kummerċ, l-akbar għaqdiet tas-sidien u n-negozjanti f’Malta, kienu ngħaqdu taħt isem wieħed biex ġew jissejħu “Il-Kamra”. Quddiem din ir-realtà ma jistax ikun li jibqa’ jkollna l-unjins jitkellmu b’vuċijiet differenti.

Il-proċess hu wieħed iebes, iżda ċertament li mhux wieħed impossibbli. Tajjeb li nosservaw mill-viċin x’se jkunu l-manuvri tal-UĦM u s-Segretarju Ġenerali tagħha f’dan il-proċess.

Jidher biċ-ċar li dawn tal-aħħar se jkunu fatturi determinanti biex naraw lis-CMTU tieħu l-kredibilità u l-fiduċja tal-ForUM u l-GWU. Il-GWU ilha għexieren tas-snin tħambaq li fejn hemm l-għaqda hemm is-saħħa.

Issa li l-bieb tbexxaq u tfaċċa xaqq ta’ dawl, m’għandniex nerġgħu nagħlquh lura iżda nkomplu niftħuh biex xi darba naraw lill-ħaddiem Malti f’qagħda aktar f’saħħitha li jieħu dak li hu tiegħu bi dritt.

(Ippubblikat illum it-3 ta' Mejju, 2011 fuq il-gurnal L-Orizzont)

Il-Kleru fil-Kampanja

2011-04-19T10:20:00.004+02:00

Il-Knisja qiegħda tuża l-enerġija kollha tagħha biex tikkonvinċi lin-nies li d-divorzju m’għandux jidħol f’pajjiżna. Il-farsa hi li kif spiċċaw żviluppaw l-affarijiet, dan id-dritt ċivili bażiku se naslu biex niddeċiedu dwaru b’referendum. Li kieku kellna tmexxija politika li temmen fi Stat Lajk, fejn l-Istat ma jħallix lir-reliġjon titħallat mal-politika, u l-politiċi ma jidħlux fi kwistjonijiet reliġjużi, kieku d-divorzju ilu li daħal.

'Meeting' jew purcissjoni?

Ħafna kienu dawk li attendew għall-purċissjonijiet tad-Duluri nhar il-Ġimgħa li għaddiet u staqsew lilhom infushom kienx iċċaqalqilhom l-ilma ta’ widnejhom. Ġie rrapportat li ġralhom hekk il-Karkariżi, il-Qrendin u dawk ta’ Raħal Ġdid. Jien inzertajt f’Ħaż-Żebbuġ u d-diskors li beda jingħad minn fuq iz-zuntier kellu rabta sħiħa, iżda sottili, mal-vot tar-referendum dwar id-divorzju. Dak li ċertament ma kienx sottili kien ‘billboard’ fuq iz-zuntier b’messaġġ kontra d-divorzju. Drajna narawhom f’Ħaż-Żebbuġ!

L-uzu tal-energija

Dejjem għedt li l-Knisja għandha kull dritt tesprimi ruħha daqs kull tip ta’ istituzzjoni oħra f’pajjiżna. Madankollu, dak li ddiżgustani huwa l-mod kif iżeffnu lit-tfal f’din il-kwistjoni. L-argument li t-tfal se jkunu qegħdin isofru jekk jidħol id-divorzju, ma jistax ikun bażwi iktar milli hu. Għiduli inthom x’differenza tgħaddi għat-tfal jekk il-ġenituri tagħhom jisseparaw jew inkella jiddivorzjaw. F’għajnejn it-tfal fiż-żewġ każi għandek każ ta’ firda. Għalihom il-firda bid-divorzju u l-firda bis-separazzjoni, huma l-istess, daqskemm hi l-istess ix-xemx li tiddi fuq l-Afrika u dik li tiddi fuq ir-Russja. Iż-żmien li nbellgħu r-ross bil-labra ilu li għadda!

La semmejt l-enerġija solari tajjeb li nagħmel punt dwar l-enerġija tal-Knisja. Minn qiegħ qalbi nittama li bħalma l-Knisja qiegħda ssib din l-enerġija kollha biex tiġġieled dan l-“għadu” kbir tal-poplu msejjaħ “divorzju”, hekk ukoll issib l-enerġija li taqbad minn qrunhom problemi soċjali li qegħdin jifnu lil pajjiżna. Kemm-il darba sibt l-okkażjoni nfaħħar lill-Isqof t’Għawdex għal diskorsi li għamel fejn tratta kwistjonijiet bħall-faqar u l-immigranti bl-aqwa mod.

Jiena nissuġġerixxi lill-Knisja biex ġaladarba r-referendum ikun għadda, tintefa’ teħodha qatta’ bla ħabel kontra min qed idaħħal u jxerred id-drogi f’pajjiżna. Xbajt nara żgħażagħ tal-istess età tiegħi li spiċċaw skjavi tad-drogi. Sfortunatament il-klassi politika Maltija jew qatgħet qalbha, jew inkella tibża’ tittratta din il-kwistjoni li qiegħda tifni familji sħaħ. U għal dawk li forsi jgħixu f’bozza, infakkarhom li l-problema tad-drogi tidħol fid-dar tas-sinjur daqskemm tidħol f’tal-fqir. Tidħol fid-dar ta’ dak li ma jafx jaqra, bħalma tidħol fid-dar ta’ dak li qara l-filosofiji kollha li qatt eżistew. Tidħol fid-dar tal-familji “mħarbtin” daqskemm tidħol f’tal-familji “għaqlin”.

Iva jew le?

Ikolli nammetti li sejjer bi ħġari nivvota “Iva” għad-divorzju, mingħajr qatt ma ridt li din il-kwistjoni tkun deċiża b’referendum. Il-fatt li l-politiċi tagħna spiċċaw waslu biex iddeċidew li jsir referendum, juri kemm għadna lura milli jkollna Stat Lajk.

Il-Gvern kien kompletament mifxul kif se jirnexxilu jżomm lil-Liberali u l-Konservattivi jgħixu taħt saqaf wieħed, u xejn ma jneħħili minn rasi li ttieħdu deċiżjonijiet li magħhom għandhom il-marki tas-swaba’ tal-President Emeritus Edward Fenech Adami.

Mill-banda l-oħra l-Oppożizzjoni ma riditx tħalli lil din il-kwistjoni ġġib qasma f’partit li f’dawn l-aħħar tliet snin ra kif għamel biex jingħaqad kemm jista’ jkun.

Għalhekk int u jien se mmorru nivvotaw f’referendum li seta’ qatt ma sar għax bid-dħul tad-divorzju f’Malta min iħossu kuntent biż-żwieġ tiegħu għandu d-dritt jibqa’ jħobb lil żewġu jew martu għal dejjem.

Bl-istess mod bid-divorzju f’Malta, min ikun għaddej minn kalvarju fiż-żwieġ tiegħu; min qiegħed jesperjenza l-vjolenza, wiċċ b’ieħor, jew nuqqas ta’ rispett; min huwa separat u poġġut iżda jixtieq jiżżewweġ bħal ħaddieħor; se jkun qiegħed jingħatalu dritt ġdid, jiġifieri dak li jkollu t-tieni cans li jgħix ħajja bħan-nies.

Dedika

Niddedika dan l-artiklu għal dawk il-250 immigrant li għerqu ’l barra minn Lampedusa nhar is-6 ta’ April li għadda. Fost dawn għerqu wkoll 38 mara u ħamest itfal.

[Pubblikat illum it-Tlieta, 19 ta' April, 2011 f'L-Orizzont]

Post il-ForUM hu fl-ETUC

2011-04-05T14:42:00.003+02:00

Iddispjacieni hafna nisma’ lil John Bencini, President tal-Unjins tal-Ghalliema (MUT) jghid li f’Lulju li ghadda rcieva telefonata mimlija theddid minn ghand trejdjunjonista prominenti f’pajjizna. Jiddispjacini hafna wkoll meta nara l-mod ipokrita kif topera s-CMTU, fejn sa issa ghamlet minn kollox biex iccahhad lil Forum Unjins Maltin (ForUM) milli jidhlu fil-Konfederazzjoni Ewropeja tat-Trejdjunjins (ETUC).

L-MUT kienet kissritha minn mas-CMTU meta kienet qed tahdem biex ikollna Kunsill tat-Trejdjunjins (TUC) f’pajjizna. Kunsill fejn it-trejdjunjins izommu l-indipendenza taghhom, izda jkollhom ukoll struttura li tghaqqadhom flimkien. Jitnaqqsu l-piki bejn it-trejdjunjins u jintuzaw rizorsi komuni ghall-gid tal-haddiema, fost bizibilju ta’ vantaggi ohra.

Filwaqt li l-MUT kienet qed theggeg it-twaqqif ta’ Kunsill bhal dan fl-ispirtu ta’ dak li s-Segretarju tal-ETUC John Monks kien propona lis-CMTU lura fl-2004. William Portelli (President tas-CMTU) fl-ahhar tal-2008 kien hareg jghid li din ma kinetx proposta f’waqtha. Tant ma kinetx f’waqtha li l-ETUC kienet proponietha lilhom erba’ snin qabel!

Persuna brava ohra fil-kamp tat-trejdjunjonizmu Malti hija Gejtu Vella, is-Segretarju Generali tal-Unjin Haddiema Maghqudin! Tant hu bravu li f’Dicembru li ghadda wasal biex jinsinwa li min qed jahdem favur TUC ghandu f’mohhu li jwaqqa’ l-Gvern. Ghalkemm mhix idea hazina li nwaqqghu dan il-Gvern tal-minoranza li qed ifalli f’setturi importanti hafna ghal pajjizna bhalma huma l-energija, is-sahha u l-livell tal-ghajxien; ma nafx kif qatt jista’ jkun li Vella jasal biex jimmagina li TUC li jgib l-ghaqda bejn it-trejdjunjins jista’ qatt jitwaqqaf bl-ghan li jitwaqqa’ l-Gvern. Veru li l-politika hija xjenza, izda qatt ma kont naf li ghal bravu Gejtu il-politika hija film tal-fantaxjenza!

Agenti tal-firda

Fit-trejdjunjonizmu ghandna bzonn mexxejja li jghaqqdu lill-haddiema u mhux li jifirduhom. Kemm William Portelli u anke Gejtu Vella jridu jibqghu iservu ta’ agenti tal-firda fost ir-rapprezentanti tal-haddiema. La jridu lill-ForUM tkun parti mill-Kunsill Malti ghall-izvilupp Ekonomiku u Socjali, l-MCESD u qed ifixkluhom milli jidhlu fl-ETUC. F’Dicembru li ghadda sahansitra ma ridux li l-ForUM ikun parti mic-Centru tal-iStudji dwar ix-Xoghol gewwa l-Universita’ ta’ Malta. Il-veru krucjata li ma taghmel l-ebda sens. Krucjata li zgur mhix ispirata mir-raguni.

Nixtieq nifhem ghaliex ghandhom din il-biza’ kbira li l-ForUM isir parti mill-ETUC. Hadd ma jnehhili minn rasi li jista’ jkun hemm xi ndhil politiku wara dan kollu. Nissuspetta li dawn l-agenti tal-firda jibzaw li jekk il-ForUM ikollhom rikonoxximent internazzjonali, fl-ahhar mill-ahhar dawn imbaghad ikollhom jigu rikonoxxuti fuq livell nazzjonali, f’fora bhall-MCESD.

Nittama bis-shih li nhar it-28 ta’ dan ix-xahar, meta jitlaqqa’ l-Kumitat Ezekuttiv tal-ETUC biex ikun deciz id-dhul tal-ForUM, Portelli jpoggi l-kliem li qal lill-gurnal lokali f’fatti. Huwa kien qal li s-CMTU m’ghandha xejn kontra s-shubija tal-ForUM fl-ETUC u fl-MCESD.

Etika

Fl-isfond ta’ dan kollu William Portelli kellu l-wicc johrog jghidilna li jrid isahhah l-etika fir-relazzjonijiet ta’ bejn l-unjins. Qalilna li wiehed mill-principji li jrid idahhal huwa dak li ufficjali f’unjin ma jkunux jistghu jattakkaw ufficjali ta’ unjins ohra fil-midja.

Lil Portelli minn hawn nghidlu: “Il-patti dwar l-etika kif qatt jistghu isiru f’mument bhal dan fejn inti stess qed taghmel l-ikbar bsaten fir-roti lill-ForUM, li jirraprezentaw 15% tal-haddiema membri fi trejdjunjin f’pajjizna. Nifhem li tixtieq taghmel minn kollox biex tevita l-attakki fuqek ghax kif ezatt hasset l-MUT dwarek ‘l fuq minn sentejn ilu, hekk ukoll qed ihossu dwarek nies ohra fil-kamp tat-trejdjunjins illum. Cjoe’ li inti qed tmexxi s-CMTU b’nuqqas ta’ professjonalita’ u demokrazija.”

Ghalhekk Sur Portelli, jekk tassew iggorr mieghek il-principju baziku tar-rispett reciproku bejn it-trejdjunjins; gorr dan il-principju anke barra minn xtutna fit-28 ta’ April li gej u wrina bil-fatti kemm ghandek kelma ta’ ragel.

(Dan l-artiklu gie ppubblikat f'L-Orizzont tal-lum it-Tlieta 5 ta' April, 2011)

Il-Vantagg tal-Immigranti

2011-03-17T14:49:00.002+01:00

Hafna jaraw l-immigranti bhala piz f’pajjizna. Nisimghu diskors bhal “Dawn jigu biex jiehdulna xogholna!”. Certament li pajjizna ghandu jkollu kontroll fuq min ikun irid jidhol f’Malta, filwaqt li d-dinjita’ ta’ dawn il-persuni ghandha tkun imharsa is-shih abbazi ta’ standards Ewropej u Internazzjonali.

Izda xi sforzi qed isiru sabiex l-immigranti f’pajjizna ma jibqghux jaghmlu xogholhom fil-mohbi tal-ekonomija taghna? Xi sforzi qed isiru biex huma wkoll jikkontribwixxu ghas-sistema tas-sahha f’pajjizna u ghall-hlas tal-pensjonijiet f’pajjizna?

Malta qed tixjieh

Il-poplu Malti qed jixjieh, u aktar ma jixjieh, inqas qed ikunu n-nies li jikkontribwixxu ghas-sistema tal-pensjoni f’pajjizna. Malta ghandha spiza kbira ta’ pensjonijiet fis-sena li tammonta ghal iktar min-nofs tal-ispiza socjali. Il-pensjoni hija dritt ta’ kull anzjan, specjalment jekk ikun ikkontribwixxa bis-shih ghaliha permezz tan-national insurance.

Wahda mill-hafna soluzzjonijiet li jezistu sabiex inzommu s-sistema tal-pensjonijiet f’sahhitha hija li nressqu lil dawk il-haddiema f’pajjizna li jaghmlu xoghol mhux dikjarat biex isiru parti mis-suq tax-xoghol formali f’pajjizna.

Facli tisfruttahom

Ovvjament, huma hafna dawk is-sidien f’pajjizna li jaraw lill-immigranti bhala haddiema li jistghu jithallsu inqas mill-paga minima. Bhala haddiema li tista’ thaddimhom minghajr ebda rabta ma’ ligijiet stabbiliti dwar kif tingagga u tnehhi l-haddiema mill-kumpanija li jkollok.

L-immigranti hafna drabi jkunu taht protezzjoni umanitarja. Ironikament min ikun taht din il-protezzjoni jkun jehtieglu li jgib il-permess li jahdem minn ghand is-sid tal-kumpanija li tkun qed thaddmu. Din is-sistema taghti lok ghal dawn il-haddiema immigranti sabiex jibqghu ma jkollhomx ix-xoghol taghhom konformi mal-ligi.

L-isfida l-kbira

L-ikbar sfida hija kif se tasal biex tohloq sistemi mill-inqas burokratici li jkunu prattici kemm ghall-immigrant li qed jahdem f’pajjizna, kif ukoll ghas-sidien li jehtiegu x-xoghol taghhom.

Certament li biex nilhqu dan l-ghan irid ikun hemm il-koordinazzjoni bejn id-Dipartiment tar-Relazzjonijiet Industrijali u l-Impjiegi, ir-rapprezentanti tas-sidien, l-unjins u l-amministraturi tac-centri miftuha ghall-immigranti, fost ohrajn. Huma sfidi kbar ghaliex huwa difficli tohloq prattici godda ma’ setturi ta’ haddiema li tista’ tghid li huma l-ucuh mohbija tas-suq tax-xoghol taghna.
Kontribut importanti

Galadarba l-immigranti jinsabu fostna nemmen li ghandhom kull dritt jibbenefikaw minn kura tas-sahha u protezzjoni socjali li taghtihom ghixien decenti, bhalma kull bniedem taht il-kappa tax-xemx jixraqlu. Fl-istess waqt ikun ghaqli li nheggu u noholqu sistemi ghal dawn in-nies sabiex isibuha iktar facli jikkontribwixxu ghall-holqien tal-gid f’dan il-pajjiz permezz tat-taxxa fuq id-dhul.

Il-bzonn li ninkoraggixxu lil dawk kollha li jaghmlu xoghol mhux dikjarat biex isiru parti mis-suq tax-xoghol huwa rikonoxxut minn kull min qed janalizza is-sostenibilita’ tal-pensjonijiet. Dan il-bzonn gie rikonoxxut mill-Bank Dinji permezz tad-dokument Pension Reform and the Development of Pension Systems mahrug fl-2006. Filwaqt li l-White Paper dwar il-pensjonijiet mahruga f’Malta fl-2004 ukoll tissuggerixxi li hadd m’ghandu jkun incentivat li jahdem fis-settur informali tal-ekonomija.

Ghalhekk il-vantagg tal-immigranti huwa dak li jistghu jikkumpensaw ghal din is-socjeta’ li qed tixjieh u m’ghadiex twelled tfal daqs kemm kienet qabel. Jistghu ikunu huma wkoll kontriburi fis-sistema tal-pensjonijiet taghna sabiex in-nanniet u l-genituri taghna wara li jkunu hadmu kemm felhu bhalma naghmlu ahna, jkollhom mohhhom mistrieh li ‘l quddiem se jibqghu jircievu l-pensjoni d-dar.

(Ippubblikat fil-gurnal L-Orizzont nhar l-Erbgha 16 ta' Marzu, 2011)

Bejn kobba mhabbla u habel wiehed

2011-02-23T14:09:00.003+01:00

Gimghatejn ilu kelli l-okkazjoni nattendi kors dwar it-tigdid tal-unjins u l-ingagg ta’ membri zghazagh fi hdanhom, gewwa l-iskola tat-trejdjunjonizmu Julian Besteiro. Skola mmexxija mill-unjin Spanjola UGT gewwa Madrid. Hemm hafna sfidi komuni li l-unjins qed jaffaccjaw illum il-gurnata, izda wahda mill-ikbar hija dik li jibqghu jappellaw ghall-oqsma diversi tas-suq tax-xoghol li qed jinholqu billi joffru kemm servizzi personali kif ukoll negozjar kollettiv ghall-beneficcju ta’ kull membru.

Li stajt ninnota hu li hawn pajjizi fl-Ewropa fejn il-konfederazzjonijiet tal-unjins u unjins kbar ghandhom il-lussu jahdmu id f’id ghal ghanijiet komuni. Il-lussu li jlaqqghu ir-rizorsi taghhom u jigbdu habel wiehed. Fl-iSvezja saru progetti bejn hafna mill-konfederazzjonijiet sabiex iheggu iktar impjegati u haddiema jissiehbu f’unjin. Jekk niehdu ezempju mill-Italja naraw kif l-unjins ewlenin tal-pajjiz, cjoe’ ic-CGIL, ic-CISL u l-UIL jorganizzaw il-festa ta’ Jum il-Haddiem, fl-ewwel ta’ Mejju, bejniethom it-tlieta. Fi Spanja l-ikbar zewg unjins, cjoe’ l-UGT u c-CCOO, it-tnejn bi tradizzjoni Xellugija, ukoll jahdmu spiss id f’id. Hawn Malta il-GWU tara li tibni pont ma’ dawk kollha li lesti jahdmu genwinament ghall-gid tal-haddiema u l-professjonisti bhalma qed taghmel mall-ForUM.

Sfortunatament hawn oqsma trejdjunjonistici li ma jridux jaraw il-koperazzjoni tissahhah f’dan il-qasam. Hawn min filli jilghabha li jkun fuq in-naha tieghek, u filli jivvinta ntopp biex jipprova jhassar kollox.

Mhux l-ewwel darba li ktibt li bhalma l-Federazzjoni tal-Industriji inghaqdet haga wahda mall-Kamra tal-Kummerc biex holqu “Il-Kamra”, hekk ukoll it-trejdjunjins ghandhom jaraw li jkollhom saqaf wiehed li tahtu jittiehdu l-iktar decizjonijiet importanti f’isem il-haddiema Maltin u Ghawdxin. Dan isir b’rispett ghat-tradizzjonijiet, it-twemmin u l-istili tat-tmexxija differenti li jhaddnu.

Permezz ta’ Kunsill tat-Trejdjunjins tassew rapprezentattiv inkunu iktar f’sahhitna biex naraw li hadd ma jidhaq b’dik il-persuna li l-qligh taghha gej biss minn impjieg part-time. Biex nishqu mas-sidien sabiex jipprovdu l-ilbies protettiv mehtieg, u fl-istess waqt nezigu mall-haddiema biex juzawh kif suppost kull meta jkun bzonnjuz. Biex nipprovdu l-edukazzjoni mehtiega sabiex persuna tkun iktar imhejjija halli tilqa’ ghall-isfidi ta’ suq globalizzat. Missjonijiet bhal dawn u bosta aktar jistghu facilment isiru permezz ta’ rizorsi komuni. Dan isir iktar u
iktar mehtieg f’pajjiz zghir bhal taghna fejn id-duplikazzjoni tar-rizorsi jaf tfisser biss hala ta’ flus u hin.

Ahna z-zghazagh ghandna l-obbligu li nkunu l-holqa mehtiega sabiex l-unjins jirfsu rifsa soda fuq l-ghatba tal-futur. Hemm bzonn li nkunu iktar kreattivi u nnovattivi biex naraw li l-unjins jibqghu dejjem imfittxija mill-haddiema u l-professjonisti. Jehtieg li nazzardaw nidhlu ghal progetti li hadd qatt qabilna ma wettaq sabiex il-haddiem jibqa’ jkun rapprezentat u mismugh kif xieraq fuq il-post tax-xoghol.

(Pubblikat f'L-Orizzont tal-lum l-Erbgha 23 ta' Frar, 2011)

L-Egizzjani qed jiktbu l-istorja

2011-02-02T09:15:00.002+01:00

Hafna segwew dak li gara fit-Tunezija, u dak li qed jigri fl-Egittu. Il-professuri tad-demokrazija lanqas kienu jafu kif se jaqbdu jitkellmu. Min-naha jridu jbellghuhilna li huma l-paladini tad-demokrazija fid-dinja u min-naha jridu jahbulna l-interessi finanzjarji, militari u geo-politici li ghandhom fir-regjun. Laghbu hafna bil-kliem, u ghamluha ta’ bir-ruhhom li ma semghux lill-poplu tal-Egittu jghid lill-Hosni Mubarak “Dabbar rasek!”.

Fost dawn il-paladini sibna lil President tal-iStati Uniti Obama li ghalkemm serva ta’ nifs gdid u frisk fejn George Bush, xorta kellu jibqa’ lsir tal-interessi militari u finanzjarji li din il-qawwa ghandha fir-regjun. Min-naha tal-Ewropa hargu t-tliet l-akbar ekonomiji tal-Unjoni Ewropeja; b’Cameron tal-Ingilterra, Sarkozy ta’ Franza u Merkel tal-Germanja. Dawn, ta’ Konservattivi li huma, ghalkemm hambqu dwar il-liberta’ tal-uzu tal-mezzi tal-komunikazzjoni bhal mobiles u l-internet, ukoll ghamluha ta’ bir-ruhhom li ma fehmux li l-ikbar ghan tal-irvellijiet Egizzjani huwa li jghidu lil Mubarak; “Dabbar rasek!”.

Mohamed ElBaradei, imwieled fl-Egittu, eks-Direttur Generali tal-Agenzija Internazzjonali tal-Energija Atomika (IAEA) bejn l-1997 u l-2009, u li sahansitra ha l-Premju Nobel ghall-Paci fl-2005, huwa lest li jkun il-mexxej ta’ Gvern temporanju li tassew ikun jirraprezenta ilhna differenti tal-pajjiz Egizzjan. Dan ElBaradei m’huwiex xi opportunist li qed jirkeb fuq il-mewga tal-irvellijiet ghall-gwadann politiku tieghu. Ilu jaghmel zjajjar madwar l-Egittu u jheggeg liz-zghazagh sabiex jahdmu ghal iktar libertajiet f’pajjizhom. ElBaradei qed jishaq fuq punt semplici u importanti, dak li n-nies mhix behsiebha tgheja sakemm tara lil Mubarak idabbar rasu.

Inkun qed nonqos jekk ma nsemmix s-sehem qawwi tal-unjins f’din it-taqbida kontra tip ta’ tmexxija li l-Egizzjani xebghu minnha. F’dawn l-ahhar snin l-unjins Egizzjani ghamlu eluf ta’ strajks, fosthom sit-in strajks u protesti sabiex juru li ma jaqblux mall-politika ta’ Mubarak. Il-Hadd li ghadda stess diversi unjins fl-Egittu waqqfu Federazzjoni ghat-Trejdjunjins Indipendenti sabiex ikollhom vuci iktar soda u solidarjeta’ akbar fil-hidma ta’ bejniethom.

Il-qiegha ilha tishon, u fl-ahhar il-borma faret. Jien kont il-Kajr f’Settembru li ghadda sewwa sew ma’ genb il-Muzew tal-istorja u l-Pjazza Tahrir li bhalissa hija c-centru ta’ din ir-rivoluzzjoni. Deher bic-car li t-trakkijiet il-hodor mimlija bil-pulizija kienu jintuzaw bl-ghan li jithassru l-protesti. Din kienet grajja ta’ kuljum fil-qalba tal-Belt Kapitali.

Izda bhalma jafu hafna, il-politika ghandha habta timxi mal-ligijiet tax-xjenza. Hemm ligi li tghid li ghal kull azzjoni, ikun hemm azzjoni indaqs imma kuntrarja. Dak kollu li l-Egizzjani ilhom isofru s-snin, donnhom kellhom il-hila jisfogawh lura f’gimgha shiha. Nittama li bhalma zmien ilu rnexxielhom jibnu l-meravilja kbira tal-piramidi, illum jirnexxilhom jibnu socjeta’ demokratika li taghti importanza lid-demokrazija industrijali, lill-gustizzja socjali u lill-ugwaljanza. Minn hawn lil Mubarak nghidlu, “Zmienek ghamiltu, dabbar rasek!”.

(Ippubblikat fil-gurnal L-Orizzont Pg15, nhar l-Erbgha 2 ta’ Frar, 2011)

Id-Direttiva dwar il-hin tax-xoghol

2011-01-06T09:54:00.002+01:00

L-Unjoni Ewropea qieghda terga’ titlob l-opinjoni tat-trejdjunjins u ta’ min ihaddem madwar il-pajjizi fi hdanha sabiex tanalizza x’inhuwa l-ahjar mod kif tirrevedi r-regolamenti dwar il-hin tax-xoghol. Din id-direttiva (2003/88/EC) hija mahsuba sabiex il-haddiema jkollhom bilanc ahjar bejn ix-xoghol u l-hin hieles. Fl-istess waqt taghti kaz is-sahha u s-sigurta’ tal-haddiema fuq il-post tax-xoghol peress li sighat twal iwasslu ghal iktar stress u riskju ikbar ta’ periklu kemm ghal min jahdem iz-zejjed u anke ghall-kollegi u l-qraba taghhom.

Fost affarijiet ohra din id-direttiva tistabbilixxi li l-haddiem ma ghandux jahdem iktar minn medja ta’ 48 siegha (bis-sahra inkluza) kull sebat ijiem; li ghal sitt sighat xoghol konsekuttivi ghandu jinghata brejk; li f’kull perjodu ta’ 24 siegha ghandu jkun hemm mill-inqas hdax-il siegha konsekuttivi ta’ serhan mix-xoghol; u drittijiet marbuta ma’ sahha ghal dawk li jahdmu ta’ bil-lejl.

F’Malta l-haddiem jinghata c-cans li jahdem iktar minn medja ta’ 48 siegha fil-gimgha diment li dan isir bi qbil ma’ min ihaddmu, u ma jkun hemm l-ebda’ theddida ghas-sahha u s-sigurta’ tal-haddiem innifsu u l-kollegi tieghu. Dan gej minhabba l-fatt li l-Gvern u t-trejdjunjins Maltin jaqblu li jsir hekk ghal ragunijiet varji li jafu jkunu ta’ vantagg ghal min ihaddem sabiex ikollu iktar disponibilita’ tal-haddiema tieghu, u anke ta’ vantagg ghall-haddiem li jkun irid ilahhaq mal-ispejjez li l-familji jaffaccjaw minn gimgha ghall-ohra.

Fil-prattika

Hawn min jargumenta li m’ghandniex nibqghu noffru c-cans lill-haddiema li jahdmu iktar minn medja ta’ 48 siegha fil-gimgha, sabiex nippromwovu ghajxien b’sahhtu tal-haddiema u naghtu l-ispazju ghall-holqien ta’ impjiegi godda. Ghalkemm dawn l-argumenti jaghmlu sens, u ghandhom bazi soda, xorta jibqa’ l-fatt li hafna huma dawk il-haddiema li jekk iccahhadhom minn ammont ta’ sighat ta’ sahra li jaghmlu fil-gimgha ma jkunux jistghu ilahhqu mall-hajja.

Tistghu tistaqsu lil dawk il-familji li kull xahar jipprovaw jghaddu b’paga wahda biex tindunaw jekk dan huwiex minnu. Tistghu tistaqsu lil dawk il-koppji li kkalkulaw is-self fuq id-dar taghhom fuq iz-zewg pagi li kellhom f’dak iz-zmien li ftiehmu mall-bank, u issa qieghdin f’qaghda finanzjarja inqas tajba.

Targa targa

Direttivi bhal dawn li jkunu qeghdin jigu diskussi fl-Unjoni Ewropea ghandhom il-habta jkunu prezentati lill-imsiehba socjali bhallikieku huma xi par zarbun li jista’ jidhol f’riglejn kullhadd. Ir-realtajiet li jaffaccjaw il-pajjizi madwar l-U.E. huma ferm differenti. Per ezempju pajjizi Skandinavi bhall-Finlandja u l-iSvezja, certament li huma f’qaghda differenti minn pajjizi bhar-Rumanija u l-Bulgarija. Ghalhekk, filwaqt li nifhem bic-car li sa mill-bidu nett taghha din id-direttiva saret b’intenzjoni tajba, huwa difficli ferm li din id-direttiva tinghata qies wiehed ghal kullhadd.

Nemmen li l-ewwel targa li l-haddiema Maltin u Ghawdxin ghandhom jitilghu hija dik li:
- jergghu jassiguraw ghajxien dicenti mill-medja ta’ 40.7 sighat fil-gimgha li qed jahdmu fl-impjieg full-time taghhom.
- jkun hawn paga minima li tirrifletti l-ispejjez li jkollha taghmel familja ta’ kull gimgha.
- zidiet li jaghtu kumpens ghall-gholi tal-hajja jkunu kkalkulati b’riflessjoni xierqa ghall-kontijiet tad-dawl u l-ilma, u l-prezzijiet tal-gass u l-fjuwil.

Izda l-istess nies li ghadhom kemm taw zieda lilhom infushom ta’ 600 ewro fil-gimgha, ghandhom il-wicc ikunu kontra z-zieda fil-paga minima. Ghandhom il-wicc li fil-parlament jigu jaqghu u jqumu minn dak li jghidu l-unjins serji f’pajjizna, u jivvotaw “kontra bil-qalb” meta jkunu mitluba jnaqqsu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma. Il-mewg li ssib kontriha l-GWU huma kbar, izda fortunatament m’ahniex bahhara tal-bnazzi.

Ghalhekk, galadarba l-haddiem ikun f’qaghda li b’medja ta’ 48 siegha xoghol fil-gimgha, ikun qed jaqlaghha kif suppost, ikun iz-zmien opportun sabiex pajjizna jikkunsidra jibqax jaghti l-ghazla li l-haddiema jahdmu iktar minn medja ta’ 48 siegha fl-impjieg taghhom. B’dan il-mod inkunu certi li b’din id-direttiva l-haddiem jigwadanja biss, u mhux jispicca jintefa’ pass ‘l quddiem u erbgha lura.

Iva għad-Divorzju

2010-12-19T17:13:00.004+01:00

Aħna ż-żgħażagħ tal-GWU naqblu mad-divorzju għaliex lesti naffaċċjaw ir-realtajiet soċjali ta’ pajjiżna. Nixtiequ li kieku kull koppja li tiżżewweġ tibqa’ tgħix fl-armonija sa meta tasal biex tmut, iżda nammettu li mhux dejjem ikun il-każ.

Ma nistgħu qatt indawru wiċċna quddiem ir-realta’ ta’ dawk l-10,569 persuna f’Malta li jew annullaw iż-żwieġ tagħhom, jew isseparaw, jew inkella ħadu rikonoxximent tad-divorzju tagħhom mill-Qorti Maltija (Lifestyle Survey - NSO, 2007).

Sodisfatti ferm li f’pajjiżna qed tikber l-alleanza li tgħid “Iva għal-liġi tad-divorzju f’Malta” u li qed tpoġġi ruħha ‘l fuq mill-politika partiġġjana. Din qed tagħti każ il-ħtieġa ċivili tas-soċjeta’ tagħna. Soċjeta’ li aktar iva milli le tkaxkar wisq saqajha sa ma tasal biex tindirizza r-realtajiet li jkunu qed jinbtu fi ħdanha.

Din hija kwestjoni li titratta dritt ċivili. Dritt li mhux se jkun qed jolqot lill-poplu kollu, iżda lil settur ta’ nies li jeħtiġuh. Għalkemm ma nħossux illi referendum huwa l-aqwa għodda f’każ bħal dan, ma rridux naħlu ħin prezzjuż infettqu fuq dawn it-teknikalitajiet. L-”Iva” tal-GWU Youths għad-divorju tiġi mingħajr ebda “jekk” jew “imma”, fil-jum tar-Referendum.

Id-divorzju li għandna f’moħħna ma jkunx faċli takkwistah bħallikieku qed tixtri nofs tużżana pastizzi. Mill-banda l-oħra ma jridx ikun diffiċli biex tiksbu daqs li kieku trid taqsam xmara mimlija kukkudrilli. Konvinti favur divorzju responsabbli. Divorzju li jagħti każ tal-martirju li tgħaddi minnu persuna li żewġha jew martu jabbandunaw lilha u lit-tfal tagħha. Divorzju li jagħti każ il-ħtiġijiet ta’ persuna li tkun traduta minn żewġha, u li tkun tixtieq it-tieni ċans li jkollha żwieġ stabbli.

F’moħħna għandna wkoll l’hekk imsejħa “poġġuti” li jixtiequ jirregolarizzaw ir-relazzjoni tagħhom permezz taż-żwieġ, iżda ma jistgħux. Għalhekk quddiem dawn ir-realtajiet kollha ma jifdlilna l-ebda dubju li vot favur id-divorzju huwa vot favur il-familja Maltija.

Bl-ebda mod ma aħna lesti naraw jinħoloq antagoniżmu mall-Knisja f’din il-kwestjoni. Din hija kwestjoni tal-istat li dwarha l-Knisja għandha kull dritt tesprimi l-opinjoni tagħha. Bil-liġi tad-divorzju f’Malta, l-ebda koppja miżżewġa ma hi se tkun sfurzata ġġib id-divorzju.

Għalina d-divorzju m’huwiex soluzzjoni, iżda ma jistax ikun li pajjiżna jibqa’ mċaħħad minn liġi tad-divorzju li tagħti ċ-ċans lil kull individwu jirregolarizza l-istatus ċivili tiegħu. L-argument li d-divorzju jqanqal it-tifrik fil-familji huwa sempliċiment ħmerija, għaliex mingħajr id-divorzju f’Malta xorta kellna 7% tal-miżżewġin kollha li ħadu l-annullament, separazzjoni jew divorzju fl-2005. Dan il-persentaġġ hemm il-ħsieb li jitla’ għal 17% sal-2015.

Ċerti li jekk nagħżlu l-istatus quo inkunu biss qed inkaxkru saqajna biex ma naffaċċjawx din ir-realta’ soċjali. L-“Iva” tagħna għad-divorzju tista’ tagħmel minn pajjiżna wieħed iktar soċjalment ġust. Pajjiż li jgħożż il-valur tal-ugwaljanza u tal-liberta’ tal-individwu.

[Ippubblikat f'It-Torca tal-Hadd 19 ta' Dicembru, 2010]

Trade unions' inconceivable acts

2010-12-19T17:03:00.002+01:00

It is something inconceivable to have trade-unionists putting sticks in the wheels of other trade unions. UĦM’s disagreement with the creation of a trade union council in Malta, and CMTU’s vote against ForUM’s participation in the Centre for Labour Studies can easily serve as examples.

To have employers’ representatives contradicting the wishes of the trade unions is somewhat understandable; though they tend to collaborate when need be. On the other hand, it is something out of this world to have unions giving hard time to other unions.

Behind the trade unions’ scene lie kilometers of partisan political chains which have to be broken once and for all. The trade unions should base their policies on what suits the workers, rather than what is the political allegiance at stake. Allegiances are to be set up with political parties (when necessary) on a case-by-case basis, but should not in any way hinder the trade-unions’ unity.

I sincerely hope that all the trade unions’ representatives who are still blind folded due to their political allegiances are challenged once and for all within their unions, in order to have a new generation of trade unionists who are solely committed to the workers’ plight.

[Published: MaltaToday on Sunday - 19.12.10]

It-twaqqif ta' Kunsill tat-Trejdjunjins

2010-12-14T08:58:00.003+01:00

Qrajt b’interess dak li kiteb id-Deputat Segretarju Generali tal-GWU, is-Sur Michael Parnis, nhar il-Hamis 9 ta’ Dicembru, 2010, f'L-Orizzont (Artiklu intitolat Ghaqda akbar bejn it-Trejdjunjins).

F’dan il-pajjiz ghandna sitwazzjoni miskina ghaliex sfortunatament ghad hawn min ghadu jqis it-trejdjunjin bhala ghodda f’idejn il-partiti politici, flok ghodda politika f’idejn il-haddiem, kif ta’ bil-haqq trejdjunjin ghandha tkun.

Iz-zminijiet inbidlu, u jekk qabel kien hawn partit politiku f’Malta li kien jidentifika ruhu kompletament mall-haddiema, u appuntu kien jismu “Partit tal-Haddiema”, illum dan l-istess partit hass li jrid jiddiversifika l-alleanzi tieghu fis-socjeta’ biex ikollu bazi elettorali usa'. F’dan l-isfond nasal biex ma naqbilx mal-impressjoni zbaljata li prova jaghtina s-Sur Gejtu Vella, Segretarju Generali tal-UHM.

Gejtu Vella, prova jaghti l-impressjoni li tezisti xi rabta bejn it-twaqqigh tal-Gvern u l-idea li jitwaqqaf Kunsill tat-Trejdjunjins. Vella jidher li ghandu idea zbaljata ferm dwar l-ghanijiet tat-trejdjunjins li jridu jsahhu l-ghaqda ta’ bejniethom. Illum il-gurnata, fil-pajjizi tal-Unjoni Ewropea kollha jew gja’ jezistu, jew inkella hemm il-htiega ta’ Kunsill tat-Trejdjunjins.

Dan nghidu ghaliex ilkoll nafu li llum il-forzi tas-swieq, aktar iva milli le qed johonqu r-rieda ta’ kategoriji shah ta’ nies. Il-maggoranza l-kbira tal-Gvernijiet fl-Ewropa poggew is-suq fic-centru tal-politika taghhom, u warrbu fil-genb lill-persuni li suppost qed jirraprezentaw. F’pajjizna qed jittiehdu mizuri li jattakkaw direttament l-ghixien tal-haddiema, u tal-professjonisti, ta’ kuljum.

Cert li hemm kwestjonijiet komuni li dwarhom l-unjins kollha f’pajjizna jistghu jahdmu f’ghaqda bejniethom. Izda bl-ghamad politiku quddiem ghajnejn xi whud ma jista’ qatt ikun li t-trejdjunjonisti kollha f’pajjizna jzommu fil-quccata tal-prijoritajiet taghhom dak li proprju twaqqfu ghalih, cjoe’, it-titjib fil-kwalita’ tal-ghixien tal-haddiema.

Kunsill tat-Trejdjunjins jaghti lok sabiex:

- issir tfittxija akbar ghal dak li jghaqqad lill-unjins f’pajjizna.

- maz-zmien ikollna iktar unjins li l-policies taghhom ma jkunux ibbazati fuq alleanzi politici izda fuq dak li tassew ghandu bzonn il-haddiem li jirraprezentaw.

- l-ghaqda fost il-unjins tissahhah.

- il-principji u l-valuri li jhaddnu l-unjins ma jkunux ghodda ta’ konvenjenza, izda ghodda ta’ konvinzjoni.

- il-vuci tat-trejdjunjins f’pajjizna jkollha l-istess qawwa li ghandhom istituzzjonijiet ohra f’pajjizna, bhal nghidu ahna l-partiti politici u l-knisja.

Wara kollox nemmen li biex jitnehhew ideat qodma, l-unika soluzzjoni tkun li jitnehhew nies b’ideat qodma mit-trejdjunjins. Ghalhekk nawgura li l-generazzjoni gdida ta’ trejdjunjonisti tkun wahda lesta li tinghaqad f’dak kollu li jkun komuni bejnietha, u mhux tohloq hitan bejnietha stess, li fl-ahhar mill-ahhar jaghmlu hsara biss lill-istess haddiema li suppost tkun qed tirraprezenta.

[Ittra pubblikata f'L-Orizzont ta' nhar it-Tnejn, 13 ta' Dicembru, 2010]

Il-ħaddiem jibqa’ jistenna

2010-11-08T09:42:00.002+01:00

Ghamel sew il-gvern li ħoloq skema li tinċentiva lil dawk li jaqilgħu l-paga minima biex jiksbu ħiliet oħra tax-xogħol. Mill-banda l-oħra l-gvern huwa kompletament żbaljat li jżomm il-paga minima fl-istess livell. Jidher biċ-ċar li f’din is-sena ddedikata għall-Faqar u l-Esklużjoni Soċjali, il-gvern baqgħet ma ħebritux qalbu għal dawk li d-dħul tagħhom lanqas biss iservihom għall-ispejjeż bażiċi li kulħadd ikollu jaffaċċja; bħall-kontijiet tad-dawl u l-ilma, fuel u gass.

Prattiċi ħżiena

Waqt il-baġit il-Ministru tal-Finanzi Tonio Fenech semma' kif “Il-gvern se jwaqqaf Unit li se jiċċekkja li l-ħaddiema kollha tal-kuntratturi li jipprovdu servizzi lill-gvern, bħal cleaners, carers u security, jirċievu l-paga u l-benefiċċji kollha dovuti lilhom.” Jiena nistieden lil din il-Unit biex fl-aġenda tal-ewwel laqgħa tagħha tara kif l-aħjar tinvestiga l-kundizzjonijiet tax-xogħol li għandhom il-carers li jaħdmu fl-Isptar Mater Dei u postijiet oħra.

Din il-Unit għandha tanalizza jekk huwiex minnu li l-kumpanija Support Services Ltd. tagħti l-leave lill-ħaddiema tagħha b’mod razzjonat skont il-konvenjenza tal-kumpanija u mhux tal-ħaddiema. Tanalizza jekk din il-kumpanija tħallasx is-sick leave kif dovut. Tanalizza jekk huwiex minnu li dawn il-ħaddiema huma mċaħħda mid-dritt fundamentali li jifformaw jew jissieħbu f’union għall-interessi tagħhom. Tanalizza jekk din il-kumpanija tirreġistrax ħaddiema bħala self-employed b’mod qarrieqi.

Nuqqas ta’ rieda

Dan il-gvern m’għandux ir-rieda li jindirizza b’mod konkret il-problemi li qegħdin jaffaċċjaw il-ħaddiema. Il-Prim Ministru Gonzi qabel l-elezzjoni wiegħed li se jkun qed jindirizza l-problemi ta’ dawk il-ħaddiema li jkunu vittmi ta’ prattiċi qarrieqa. Gonzi rebaħ l-elezzjoni, iżda l-ħaddiema ma rebħu l-ebda drittijiet ġodda f’din il-leġiżlatura.

Il-gvern huwa iktar interessat li jogħġob lis-sidien milli lill-ħaddiema. Iġibulna ħafna skużi għalxiex m’għandhomx jogħlew il-pagi. Jgħidulna li nkunu qegħdin nagħtu daqqa ta’ ħarta lill-kompetittività ta’ pajjiżna. Bħal dak li qallu li kull fejn hemm il-pagi għoljin, il-pajjiż ma jkunx kompetittiv. Aħsbu fil-Ġermanja. Dawn huma ħrejjef li sfortunatament anke wħud mill-ħaddiema jibilgħuhom. B’hekk jinżammu ħienja jirċevu pagi li ma jagħmlux sens, taħt doża qawwija ta’ loppju li dan il-gvern tant huwa kapaċi jinjetta.

Paga Minima

Il-fatt li l-paga minima li għandu pajjiżna ma tagħtix lok lill-individwu li jgħix ħajja diċenti, ifisser li l-paga minima mbierka mil-liġi, hija paga prattikament u moralment illegali. Jekk tassew irridu nagħtu nifs lil min id-dħul tiegħu huwa fost l-inqas f’pajjiżna, hemm bżonn li l-paga minima tiżdied. Dan nagħmluh b’mod konkret u permanenti mhux b’allowances li jistgħu jitwaqqfu mil-lum għal għada u li ma jgawdix minnhom kulħadd. Jinħtieġ li jkollna paga minima li tassew tkun tirrifletti l-konsum u l-ispejjeż bażiċi tal-familji.

M’għandniex għalfejn ngħidu li l-kavallieri tal-kompetittività f’pajjiżna ma jonqoshom l-ebda kumditajiet fil-ħajja tagħhom ta’ kuljum, u għalhekk għalihom ma tagħmilx differenza jekk f’pajjiżna jkunx hawn ħaddiema li jispiċċaw jiċċaħħdu minn ħtiġijiet bażiċi, għas-sempliċi fatt li ma jaffordjawhomx. Forsi dawn il-kavallieri bħall-Gran Mastru jemmnu li l-faqar f’pajjiżna huwa biss perċezzjoni.

Roxxlu

Drajna nisimgħu lill-gvern jipprova jimpressjonana b’kemm-il miljun ewro se jkun qiegħed iroxx fuq problema jew oħra. Fil-qasam tas-saħħa qalilna li se jkun qed jonfoq €2.3 miljuni biex jindirizza l-problema tal-waiting lists. Jiena nawgura lill-gvern jirnexxilu jsolvi l-problemi li ħoloq huwa stess fil-qasam tas-saħħa. Ninsab ċert li biex tkun indirizzata l-problema tal-waiting lists m’humiex biss il-flus li huma meħtieġa, iżda bidla sħiħa fil-kultura ta’ konvenjenzi li teżisti fil-qasam tas-saħħa, u ħila maniġerjali li kull min jaħdem fil-qasam tas-saħħa jagħraf li hija ferm nieqsa f’dan is-settur.

Protagonisti

It-titlu tal-baġit 2011 huwa “Bix-Xogħol ninvestu f’soċjetà b’saħħitha”. Il-PN għandu ħabta kif meta jitkellem ikun iridek tistħajlu ċ-champion tas-solidarjetà soċjali. Għandu ħabta kif isemmi ħafna x-xogħol iżda fl-istess waqt jinsa lill-ħaddiema. Prova ċara li ma jridx li l-vuċi tal-ħaddiema tinstema’ bis-serjetà hija dik li qed iħalli l-Forum Unions Maltin barra mill-MCESD. Bil-paroli lest li jagħmel triq fil-baħar għal kulħadd, iżda bil-fatti qed iservi ta’ diżappunt għall-maġġoranza l-kbira tal-poplu. Għalkemm jagħmel emfasi fuq il-kelma “xogħol”, dejjem jinsa li l-protagonisti tax-xogħol huma proprju l-ħaddiema.

[Ippubblikat fil-gurnal It-Torca ta' nhar il-Hadd 7 ta' Novembru, 2010]

Id-Dritt tad-Divorzju

2010-10-20T11:51:00.003+02:00

Ħadt gost li l-Isqfijiet ta’ Malta u ta’ Għawdex iddeċidew li joħorġu ittra pastorali dwar id-divorzju. Inħoss li esponenti tal-Knisja bħal Mons. Anton Gouder u Mons. Said Pullicino qabżu l-linja meta żeffnu fin-nofs id-dnub, waqt li kienu qegħdin jitħadtu dwar dan id-dritt bażiku.

Inħoss li f’dan il-mument l-Arcisqof Cremona għandu juri min tassew qed imexxi l-Knisja f’Malta, u ma jħallix esponenti fi ħdan il-Kleru joħolqu konflitti u antagoniżmu żejjed. Meta taqra din l-ittra pastorali minn bejn il-linji tinduna li l-lingwaġġ tal-Isqfijiet fih ir-rieda li ma jkunux ripetuti żbalji li saru fl-imgħoddi mill-Knisja Kattolika f’Malta.

Ghoqiedi

F’din l-ittra l-Isqfijiet ifakkruna fl-Iskrittura Mqaddsa billi jikkwotaw l-Evanġelju ta’ San Mattew meta jingħad li “dak li għaqqad Alla m’għandux jifirdu l-bniedem” (Mt 19, 5,6). Ħafna mill-argumenti li qiegħda ġġib il-Knisja biex tiġġustifika l-fatt li hija kontra d-divorzju, huma proprju siltiet mill-Bibbja u ftit li xejn issemmi r-realtajiet soċjali li għaddej minnu pajjiżna. Ħaġa li qatt ma rnexxieli nsib tweġiba għaliha hi dik li għalkemm “dak li għaqqad Alla ma għandux jifirdu l-bniedem”, mhux l-ewwel darba li naraw qassisin li jinżgħu s-suttana, u jagħżlu li ma jibqgħux jaqdu l-missjoni li jkunu daħħlu għaliha. Ikun hemm min wara li jitlaq minn qassis jagħżel li jkollu sieħba u wara forsi jagħżel ukoll li jiżżewweġ.

Mhuwiex l-istess Alla dak li jsejjaħ lil persuna biex tidħol għas-saċerdozju, jew is-Sagrament tal-Ordni Sagri? Naħseb li bħalma l-liġi tad-divorzju se tkun qiegħda tiddaħħal mill-bniedem għall-bniedem, l-istess kien ġara meta l-Awtoritajiet tal-Knisja ddeċidew li qassis jista’ jkollu t-tieni ċans f’ħajtu billi jkun jista’ jneħħi s-suttana minn fuqu.

Mhux cikkulata

Il-Knisja għandha turi aktar kunfidenza magħha nnifisha. M’għandhiex toqgħod tibża’ mid-divorzju daqs li kieku se tkun xi ċikkulata li malli tixtieqha taqbad u teħodha.

Il-Knisja qiegħda tipproġetta d-divorzju daqs li kieku kienet dik il-mazza li tfarrak iż-żwiġijiet. Ir-realtà hi li ż-żwiġijiet qegħdin jitfarrku mingħajr m’għandna d-divorzju. Sew jekk ikun b’annullament, jew inkella b’separazzjoni, iż-żwieġ ikun sfaxxa. Għalhekk id-divorzju ma jista’ jitqies bl-ebda mod agħar minn dawn it-tnejn li semmejna.

Għalkemm naqbel mad-divorzju, ma jfissirx li jien favur divorzji ‘no-fault’ fejn il-parti li tagħżel li tiddivorzja tkun tista’ tagħmel dan mingħajr ma tippreżenta raġuni valida quddiem il-qorti. Dan it-tip ta’ divorzju huwa komuni f’ħafna mill-Istati tal-Istati Uniti. Mill-banda l-oħra ma jkunx għaqli li min ikun irid jiddivorzja jkollu jaqla’ fwiedu biex jagħmel dan. Għandna niftakru li min ikun qed isofri krudeltà, abbandun jew adulterju (fost raġunijiet oħrajn) għandu jingħata d-divorzju kif mistħoqq mingħajr dewmien żejjed min-naħa tal-Qorti.

Mhix is-soluzzjoni

Li taqbel mad-divorzju ma jfissirx li tkun tħares lejh bħala s-soluzzjoni għall-problemi fiż-żwiġijiet u barra minnhom. Iżda ċertament jaf iservi ta’ għodda biex inneħħu ħafna anomaliji li diġà jeżistu.

Bħal dik li Malta tippermetti divorzju li jġibu minn barra dawk li għandom bwiet eħxen minn ta’ ħaddieħor, filwaqt li Malti li flus x’iroxx m’għandux, dan ma jistax jagħmlu f’pajjiżna stess. Bħall-anomalija li għandna koppji poġġuti sempliċiment għall-fatt li ma jistgħux jiżżewġu mill-ġdid wara li fallielhom l-ewwel żwieġ.

Naħseb li kulħadd jixtieq li l-familji tagħna jkunu ħienja u mingħajr xkiel ta’ xejn. Iżda mill-banda l-oħra kulħadd jaf li bejn dak li nixtiequ u dak li qed iseħħ madwarna hemm differenzi kbar. Ċert li l-ebda koppja li tkun għaddejja tajjeb qatt ma tagħżel li tinfired għalxejn b’xejn. Ma jagħmilx sens li d-divorzju jkun deċiż permezz ta’ referendum f’pajjiżna. Dan għandu jkun dritt ċivili bażiku li l-Parlament jivvota favuru biex tassew nuru l-kredenzjali ta’ pajjiż li jemmen fil-libertà tal-individwu.

chriscut@onvol.net

Pubblikat f'L-Orizzont ta' nhar l-Erbgha 20 ta' Ottubru, 2010
http://www.l-orizzont.com/news.asp?newsitemid=67063

Id-Divorzju waqt l-Omelija

2010-10-17T20:18:00.001+02:00

MA JIEN se ngħid xejn ġdid. Se nipprova nikkonvinċi lili nnifsi li ngħix iktar qrib tal-Belt Valletta, milli tal-Belt Kapitali Iranjana, Tehran. Dak li l-Vigarju Ġudizzjali Mons Arthur Said Pullicino (ASP) qal lill-Imħallfin u lill-Amministraturi tal-Ġustizzja waqt quddiesa li mmarkat il-bidu tas-Sena Forensi ma niżilli xejn tajjeb. Wera biċ-ċar kif esponenti tal-Knisja għadhom jaħsbu li l-Knisja għandu jkollha ħakma sħiħa mhux biss fuq il-kuxjenza tal-individwu, iżda anke fuq dik tal-istituzzjonijiet ta’ pajjiżna, bħalma huma l-Qrati tal-Ġustizzja.

Mons ASP jgħid li f’soċjetà li għadha tħaddan il-valuri nsara l-amministrazzjoni tal-ġustizzja għandha tqis il-liġi t’Alla bħala l-pedament tagħha. Isostni li “Din il-liġi hija miktuba fil-qalb ta’ kull bniedem u hija meħtieġa biex tinżamm l-ordni u l-paċi.” Hawnhekk tajjeb niftakru kemm gwerer u mwiet saru f’isem Alla u l-liġi tiegħu. Il-Monsinjur ASP jgħid ukoll li “Jekk nanalizzaw is-sitwaz-zjoni f’pajjiżna naraw li kull ma jmur qegħdin niddakkru minn dak li qed jiġri f’pajjiżi oħra, prinċipalment fl-Ewropa, fejn is-sitwazzjoni tal-ammi-nistrazzjoni tal-ġustizzja qiegħda ssib ruhħa f’pożizzjoni li jkollha tikser il-liġi ta’ Alla minħabba li l-pajjiż, bil-liġijiet tiegħu, qed jivvijola l-bażi fundamentali tal-Liġi Divina Naturali permezz tal-applikazzjonijiet tal-liġijiet tad-divorzju, tal-abort, ta’ żwiġijiet ta’ persuni tal-istess sess, tal-ewtanasja, eċċ. Dan qed isir f’isem it-tolleranza u l-hekk imsejħa drittijiet fundamentali”.

Meta jerġa’ jirreferi għad-divorzju, Mons ASP jasal biex jgħid li “Hija (il-Knisja) biss għandha tgħallem li min jikkopera b’xi mod għall-introduzzjoni tiegħu fil-liġijiet tal-pajjiż, minn japplika liġi tad-divorzju u min jirrikorri għalih, sakemm ma jkunx il-parti innoċenti, ikun qed jikser il-liġi ta’ Alla u għalhekk ikun qed jidneb b’mod gravi”.

Dan huwa li jwassalni biex nemmen li meta esponenti tal-Knisja ma jkollhomx karta oħra x’jilagħbu biex jirreżistu bidla partikolari, dawn jibdew ibeżżgħu bid-dnub. L-istess dnub li nafu li lanqas individwi li jifformaw parti mill-kleru ma beżgħu minnu meta wettqu atti pedofili u ta’ moħqrija fuq tfal innoċenti. L-istess karta tad-dnub li rajniha tintlagħab fis-snin sittin permezz tal-Interdett fuq min kien qed jippriedka favur soċjetà fejn il-poteri tal-istat ikunu mifruda minn dawk tal-Knisja. L-istess karta tad-dnub li provat iċċaħħad lill-Maltin milli jaqraw il-ġurnali li jridu, jisimgħu il-kelliema li jridu jisimgħu u jkunu ħielsa li jaħsbu.

Huwa għalhekk li Mons ASP għandu jifhem li meta l-Imħallfin u l-Maġistrati jkunu qegħdin jaqdu dmirijiethom fil-Qrati tal-Ġustizzja dawn ikunu qegħdin jissalvag-wardjaw il-liġijiet tal-istat Malti u mhux il-liġi ta’ Alla jew xi liġi divina naturali. Malta Ewropea tal-2010 hija Repubblika Demokratika u mhux Gżira Teokratika. Mons ASP għandu kull dritt jippriedka dwar l-importanza tal-liġi t’Alla, iżda m’għandu qatt jaħseb li dan jista’ jsir fin-nuqqas ta’ tolleranza lejn dawk li jġibu d-divorzju minn barra l-pajjiż u dawk li ’l quddiem għad ikollhom id-dritt iġibuh minn pajjiżna permezz tal-Qorti Maltija.

Mons ASP ma kkwota l-ebda studju soċjali meta għamel id-dikjarazzjoni goffa li “Waqt li tibqa’ kostanti fil-proklamazzjoni ta’ dan it-tagħlim u dawn il-prinċipiji, kull ma għandha tagħmel il-Knisja hija li turi d-diżastru soċjali li d-divorżju jġib mie-għu fil-pajjiż, bħalma ġara f’kull pajjiż fejn din il-liġi ilha li ġiet introdotta”. Skont il-Vigarju Ġudizzjali d-dinja kollha għaddejja minn diżastru soċjali barra Malta u l-Filippini, l-uniċi żewġ pajjiżi fejn id-divorzju għadu ma daħalx. Jidher biċ-ċar li Mons ASP kien qed jibbaża kliemu fuq impressjonijiet li għandu jew li ried jgħaddi lil ħaddieħor, u mhux fuq l-evidenza.

F’pajjiżna ma nħossx li hawn diżastru soċjali. Li naf fiċ-ċert huwa li skont il-Lifestyle Survey maħruġ mill-NSO fl-2007 f’Malta għandna 10,596 persuna li annullat iż-żwieġ, isseparat jew iddivorzjat. Li naf hu li għandna 6,073 persuna poġġuti f’pajjiżna. Minn dawn il-persuni kollha, żgur li nsibu ħafna li ma jridux jibdlu l-istatus tagħhom, iżda s-soċjetà tagħna m’għandhiex tibqa’ ċċaħħad lil dawk li jemmnu fiż-żwieġ milli jsibu l-okkażjoni li jerġgħu jiżżewġu permezz tad-dritt li jiddivorzjaw. Għalhekk li tkun favur id-divorzju, awtomatikament ifisser ukoll li tkun favur iż-żwieġ.

Ippubblikat f'It-Torca tal-Hadd 17 ta' Ottubru, 2010

Vincent Esposito deserves national award

2010-10-13T10:42:00.003+02:00

The executive committee of the GWU Youths was very touched while attending the ceremony held in honour of Vincent Esposito’s career as a trade unionist. Mr Esposito was one of the General Workers’ Union’s pioneers.

Though 85 years old, he had the energy to deliver a great speech. He emphasised the importance of unity among workers and argued (rightly so) that this can reap fruit for the workers. At the same occasion, secretary general Tony Zarb told the audience the state should honour Mr Esposito because his involvement in trade unionism was not only beneficial to workers but also for the common good of the country.

GWU Youths think such proposal should not go unnoticed. Hence, firstly we would like to show our gratitude to Mr Esposito for all the sacrifices and hardships he did and experienced in order to be an effective trade unionist. And, secondly, we would like the President to consider Mr Esposito as a prospective member of the Order of Merit.

People like “Ċensu” are an inspiration for all those who believe in social justice and economic democracy.

[Letter to the Editor Published on The Times of Malta on Wednesday 13th October, 2010]

Is-solidarjeta' taghmilna sinjuri

2010-10-13T10:35:00.003+02:00

F’din is-sena li l-Unjoni Ewropea ddedikat ghall-Faqar u l-Eskluzjoni Socjali, gie misjub li fis-sena 2007 Malta kellha 14.7% tal-popolazzjoni tghix fuq l-ghatba tal-faqar. Dan il-persentagg ifisser 57,000 persuna li qed jghixu realtajiet differenti u jithabtu biex ma jhallux il-faqar jirbahhom.

Nies li qabel kienu jqisu rwiehhom bhala parti mill-klassi tan-nofs raw il-kundizzjonijiet tax-xoghol taghhom imorru lura, jew inkella tilfu l-impjieg tajjeb li kellhom qabel biex issa spiccaw sabu xoghol li jaghtihom inqas kundizzjonijiet tajbin u inqas paga. Dan qed iwassal biex il-faqar ikompli jinfirex fost dawk li ghandhom ix-xoghol, ghall-kuntrarju ta’ dak li kien jigi nnutat qabel, cjoe’ li l-faqar ikun marbut ma’ nies li m’ghandhomx xoghol.

Solidarjeta’

L-Isqof ghal Ghawdex Mario Grech ma setghax isib kliem ahjar fl-Ittra Pastorali tieghu intitolata “Socjeta’ fejn tghammar is-Solidarjeta’” ippubblikata fit-tieni Hadd tax-xahar li ghadda. L-Isqof Ghawdxi qal li “Waħda mill-kawżi ta’ dan il-faqar kollu hija l-individwaliżmu li ħolqot il-kultura kapitalista”. Din il-kultura kapitalista qed tissarraf f’politika li tfaqqar in-nies u tbieghdna mill-principju li mas-sinjur ghandu jgawdi dak li ghandu l-inqas. Flejjes kbar jinstabu fil-pront biex ikunu salvati l-banek jew inkella il-munita Ewro. L-istess hegga ma tintweriex meta jkun propost li toghla l-paga minima u biex jimtlew toqob fil-ligi li jippermettu lis-sidien icahhdu lill-haddiema taghhom minn drittijiet li ghal haddiema ohrajn huma bazici.

Income Tax

Bhala cittadini Ewropej ghandna nqisu d-diskors favur it-tnaqqis tal-Income Tax bhala diskors tat-twerwir. Irridu naraw li ma nharsux sal-ponta ta’ mnehirna, u niftakru li jekk se nhallu lil min inaqqsilna l-income tax irridu wkoll inhallu lill-istess nies inaqqsulna servizzi bhas-sahha b’xejn ghall-familjari taghna, edukazzjoni b’xejn ghal uliedna, u beneficcji socjali meta ahna jigrilna xi haga fuq il-post tax-xoghol.

Nifthu ghajnejna berah, ghax mhux kull ma jleqq hu deheb. Ahjar naghmlu sagrificcju personali u naraw li nibqghu inhallsu l-kontribuzzjoni taghna minn din il-paga li ggebbidha kemm iggebidha qatt ma tasal fejn tixtieq biha, milli jigi zmien fejn il-politici ta’ pajjizna jghidulna “Issa li naqqastlek it-taxxa fuq id-dhul se jkolli nnehhilek hafna mis-servizzi socjali”. Kburin mill-Welfare State, u ghandna naraw li t-tibdiliet li naghmlu jkunu biex nsahhuha u mhux biex ingarrfuha.

Certament li l-Gvern mhux qed jghaddi messaggi tajbin meta jaghti offerti specjali lil min ikun ghadu ma fediex l-income tax tieghu. Ahna li l-income tax tinqatghalna ma’ kull paga li nircievu certament li qatt m’ahna se nibbenefikaw minn offerti specjali bhal dawn. Huma negozji kbar li hafna drabi jgawdu sew minn dawn l-offerti ta’ Tonio.

L-irwol tal-Gvern

Sfida kbira li ghandna quddiemna hija zgur dik li nippressaw il-Gvern u noffru l-proposti taghna sabiex f’oqsma importanti bhas-Sahha u l-Edukazzjoni l-Gvern jara li s-servizzi li huma offuti mit-taxxi taghna jkunu tal-aqwa livell. Fil-qasam tas-sahha ghandna sitwazzjoni fejn bnejna sptar gdid u zidna mall-problemi l-qodma. Fl-Edukazzjoni huma hafna z-zghazagh Maltin li qed johorgu mis-Sekondarja minghajr lanqas ikollhom hiliet bazici tal-kitba, tal-matematika jew hiliet vokazzjonali.

Ma nkunu qed nippretendu xejn zejjed meta nezigu li l-Gvern itejjeb il-politika tieghu f’oqsma vitali bhas-Sahha, l-Edukazzjoni u x-Xoghol biex jinqered il-faqar. Minn sondagg li ghamlet il-Eurobarometer is-sena l-ohra, 89% tal-Ewropej intervistati qalu li jehtieg li tittiehed azzjoni urgenti mill-Gvern tal-pajjiz biex il-faqar ikun imnaqqas.

Il-loghba tal-bibien

Certament li hemm faqar li wiehed igibu b’idu, bhal nghidu ahna bl-abbuz tad-drogi u l-loghob tal-azzard. Hemm faqar iehor li jista’ jkun ikkawzat minhabba cirkostanzi li ma setghux jippermettu lill-individwu jaghmel mod iehor bhal fil-kaz tas-self tal-flus bl-uzura. Huma x’inhuma l-fatturi, certament li m’ghandna qatt naghlqu ghajnejna quddiem ebda cirkostanza jew inhossuna aqwa minn haddiehor ghaliex m’ahniex ingarrbu l-istess tip ta’ faqar. Niftakru li l-bieb li naghlqu lil haddiehor illum, jista’ jkun l-istess bieb li nkunu nixtiequh miftuh l-ghada.

P.S. Dan l-artiklu niddedikah lil Wayne Vella, zaghzugh ta’ 25 sena mill-Mgarr li tilef hajtu fuq il-post tax-xoghol fis-17 t’Awwissu li ghadda. Il-kondoljanzi lill-familja tieghu, u lill-shabu f’dan il-mument ta’ niket.

Ippubblikat fil-Gurnal L-Orizzont ta' nhar l-Erbgha l-1 ta' Settembru, 2010.

Parkegg fil-Mater Dei

2010-07-30T16:20:00.003+02:00

Dawk li jaħdmu fl-Isptar Mater Dei u għandhom paga ta’ Skala 12 jew aħjar jidħlu jipparkjaw b’xejn fil-parkeġġ allokat għalihom. Ħafna minn dawn huma l-infermieri, it-tobba, u dawk li jaħdmu fil-laboratorji u fl-amministrazzjoni tal-isptar. Min għandu paga inqas minn dawn li semmejt, ilu sa mill-ftuħ tal-isptar iħallas kull darba li jidħol għax-xogħol filgħodu biex ikun jista’ jipparkja f’dik li hi meqjusa “Area C” u fejn se jkun qed jinbena l-isptar għall-kura tal-kanċer. Issa li dik il-biċċa art ġiet żgumbrata biex ikun jista’ jinbena dan l-isptar, in-Nursing Aides bdiet tinqatgħalhom €0.47 ċenteżmu mill-paga kull darba li jużaw is-servizzi ta’ parti mill-parkeġġ li ġie allokat lilhom bis-saħħa tal-GWU.

Ma nsib l-ebda loġika f’din il-ħaġa. Min għandu l-iżjed paga ma jħallasx għall-parkeġġ u min għandu inqas iħallas. Ma tagħmilx sens, u mhix ġusta. Naf li t-taqsima Gvern u Entitajiet Pubbliċi qiegħda tagħmel l-almu tagħha biex ma jibqax ikun hemm diskriminazzjoni bejn il-ħaddiema, f’dan is-sens. Ċertament li n-Nursing Aides għandhom jingħataw id-dritt li jipparkjaw b’xejn kull darba li jidħlu għax-xogħol. Din il-problema nħolqot għax min ippjana l-isptar ma ħasibx għal postijiet ta’ parkeġġ biżżejjed biex jakkomoda lill-ħaddiema, lill-pazjenti u lil qrabathom.

Il-Gvern jagħmel tajjeb jekk jilqa’ l-proposta li għamel l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Awditjar f’Mejju tal-2009, meta f’inkjesta li għamel dwar id-Direct Orders u l-Out-Sourcing li seħħew fil-Mater Dei, dan l-uffiċċju fost oħrajn ippropona li l-parkeġġ tal-Isptar Mater Dei ikun amministrat direttament minn impjegati tal-Gvern, kemm rigward l-operat tiegħu u anke l-ġbir tal-qligħ li jsir minnu.

B’hekk ikun qed jiffranka ħafna spejjeż li l-Gvern qed iħallas lill-privat, joħloq klima aqwa għal kundizzjonijiet tax-xogħol ta’ dawk li joperawh u jagħti lill-Gvern saħħa diretta biex jindirizza problemi li jinħolqu minn żmien għal żmien.

Muturi

Bħala sewwieq ta’ mutur naf kemm fit-triq jeżisti nuqqas kbir ta’ rispett għal min isuq il-muturi. Kultant bil-kemm ma nibdiex naħseb li hawn bosta sewwieqa tal-karozzi jieħdu pjaċir joħolqu l-ostakli għal dawk li jsuqu l-muturi. Għalkemm l-irqajja’ ta’ diżil fit-toroq naqsu fejn qabel, xorta għadhom ikunu spissi l-aċċidenti kkawżati lis-sewwieqa tal-muturi minħabba f’hekk.

Il-ħofor fit-toroq u n-nuqqas ta’ kwalità tat-tarmak aktar jagħmluha faċli għas-sewwieqa biex jitilfu l-kontroll tal-mutur tagħhom.

Fir-rapport ta’ it-Torca ta’ nhar il-Ħadd, 25 ta’ Lulju, 2010, intitolat “L-UE timbotta dak li injorat l-ADT” ħareġ biċ-ċar kif Transport Malta mhix qiegħda tagħti l-attenzjoni meħtieġa lejn is-sigurtà fit-toroq tagħna, hekk kif mill-UE kollha kienet Malta u r-Rumanija biss li żiedet l-aċċidenti fatali tat-traffiku bejn l-2008 u l-2009.

Safejn naf jien, fl-Isptar Mater Dei, l-unika żona li nżammet riservata għall-muturi hi bankina wiesgħa biswit il-parkeġġ tad-Dipartiment tal-Out-Patients. Naħseb li tkun idea ferm tajba jekk issir tinda għall-muturi.

Kemm il-ħaddiema tal-isptar u anke dawk li jżuru l-Out-Patients jew inkella lil qrabathom, jieħdu pjaċir li jekk imorru bil-mutur sal-isptar, dan ma jinteliex bin-nida tal-lejl jew inkella ma jsirx jikwi bix-xemx sakemm terġa’ tiġi biex tirkbu.

Jekk hu minnu li rridu ninċentivaw aktar vetturi żgħar fit-toroq tagħna għandna naraw li jkollna l-infrastruttura adegwata u li t-toroq tagħna jkunu aktar siguri.

[Dan l-artiklu kien pubblikat f' L-Orizzont nhar l-Erbgha 28 ta' Lulju,2010]

Speaker again calls for updated House voting procedure

2010-07-17T18:20:00.004+02:00

The Speaker has again urged both sides to agree on an updated procedure for voting in Parliament in order to remove the doubts raised during the vote on the power station extension on May 6.

Michael Frendo said his appeals so far had not yielded any results.

The Chair felt it was imperative that an electronic voting system was introduced in the House, as was the case in many Parliaments abroad.

Until that happened, it was “imperative, important and urgent” for the two sides to agree on a procedure for clarifications when a vote was in doubt, and how to regulate a situation when a member made a genuine mistake while voting.

In the absence of an electronic voting system, the two sides also needed to agree on the best system to be adopted when MPs were asked to declare their votes.

Dr Frendo made his comments in a ruling following a request by Labour MP Justyne Caruana.

During the power station debate, Minister Tonio Borg said that Dr Caruana had been heard voting against the opposition motion. Dr Caruana strenuously denied the claim and requested the Chair to explain why the Clerk had not asked her to clarify her vote, if there was any doubt.

The Speaker confirmed that the Clerk had not paused after calling Dr Caruana and had not requested a confirmation of the vote because at that stage, the Clerk had not understood Dr Caruana to have voted against the motion.

Dr Frendo said the Chair was seriously concerned about the voting procedure adopted to date because it had not been able to conclude from the recordings how Dr Caruana and other MPs had voted, hence the need for a new system.

In another ruling, Dr Frendo said that there was no breach of privilege in the complaint raised by Government Whip David Agius against newspapers l-orizzont and illum and against correspondent Christopher Cutajar.

Similarly, Dr Frendo did not find that a letter to the editor published in May in In-Nazzjon constituted a breach of privilege. The complaint was raised by Opposition Whip Joe Mizzi against the editor of the newspaper

He found for Parliamentary Secretary Jason Azzopardi on a breach-of-privilege complaint raised last May against two Labour media – One TV and maltastar.com.

The Speaker said he would be referring the issue to the Standing Committee on Privileges, adding that he augured that an amicable solution between the two parties would be found.

[Published in The Times of Malta - Thursday, 15th July, 2010]

Ix-Xoghol Prekarju

2010-07-11T19:51:00.003+02:00

F’pajjizna nistghu nghidu li s-suq tax-xoghol huwa maqsum fi tlieta. Ghandna settur pubbliku li jokkupa mas-27% tas-suq tax-xoghol Malti, filwaqt li s-settur privat jokkupa it-73% li jifdal. Fis-settur pubbliku hafna mill-haddiema huma f’union. Filwaqt li fis-settur privat ghandna sitwazzjoni fejn nistghu nghidu li nofs il-haddiema jinsabu f’union u n-nofs l-iehor m’humiex (Baldacchino, 2009).

Shubiji fl-unions

Is-shubiji fil-unions Maltin bejn l-2003 u l-2008 naqsu bi 2%. Meta nqabblu pajjizna ma’ pajjizi EwroMediterranji ohra nindunaw kif fil-Grecja kien hemm zieda ta’ 6%, f’Cipru zdiedu b’5.7% u l-Italja rat zieda ta’ 4.3%. Ghalkemm kien hemm pajjizi ohra fl-Unjoni Ewropea li sofrew tnaqqis kbir bhalma gara lil Litwani u l-iSlovakki li garrbu tnaqqis ta’ 34.1% kull wiehed, xorta l-Ufficjali tal-unions iridu jahsbu bis-serjeta’ kif f’Malta ma naslux f’sitwazzjoni fejn il-haddiema li jaghzlu li ma jissihbux f’union jew inkella jkunu mcahhda milli jissiehbu f’union, jizdiedu.

Prekarjeta’

Jekk hemm tip ta’ xoghol li jehtieg li niqfulu bil-mezzi kollha possibli, certament li huwa x-xoghol prekarju. Ix-xoghol prekarju insibuh f’impjiegi li m’humiex imhallsa tajjeb, u li ma jaghtux sigurta’, stabilita’ u protezzjoni lil min ikun qed jesperjenzah. Il-globalizzazzjoni, flimkien mat-tnaqqis tal-impjiegi fis-settur tal-manifattura u z-zieda fl-impjiegi fil-qasam tas-servizzi, holqu ekonomija li titlob iktar flessibilita’ mill-haddiema. Bl-iskuza ta’ din il-flessibilita’ iktar haddiema qed jaraw il-kundizzjonijiet tax-xoghol taghhom jiddghajfu, u l-kwalita’ ta’ hajjithom issir inqas tajba.

F’pajjizna ghandna zewg general unions li jilqghu fosthom kwalunkwe’ tip ta’ haddiema. Haga tal-iskantament hi kif hija biss il-GWU li qed taghmel emfasi shiha fuq il-konsegwenzi hziena li x-xoghol prekarju jgib mieghu kemm ghall-haddiema u anke ghall-familji taghhom. Il-GWU qed taghmel dan b’mod kontinwu f’pajjizna bhal per ezempju fil-harsien tad-dinjita’ ta’ persuni immigranti, u anke f’fora internazzjonali bhalma sar ricentament mis-Segretarju Generali Tony Zarb waqt Konferenza tal-Ghaqda Dinjija tax-Xoghol (ILO).

Il-valur tax-xoghol

F’sondagg li sar mill-Eurobarometer, dwar il-Faqar u l-Eskluzjoni Socjali (2009) 56% ta’ dawk intervistati qalu li l-ikbar fattur li jikkontribwixxi għall-faqar huwa l-qgħad, filwaqt li 29% qalu li huwa x-xogħol prekarju l-ikbar fattur li jikkontribwixxi ghall-faqar. Dan juri kif ic-cittadin Ewropew jaghmel rabta shiha bejn il-qaghda tal-impjieg tal-individwu u c-cans tieghu li jkun meqjus bhala fqir.

Fi stqarrija mahruga mill-European Trade Union Confederation (ETUC) f’April li ghadda, is-Segretarju Generali John Monks stqarr li “x-xoghol prekarju qed jinfirex f’oqsma tas-socjeta’ fejn dan il-fenomenu sa issa kien ghadu ma wasalx”, huwa qal ukoll li x-xoghol prekarju jimmina “lin-nies, lis-socjeta’ u lid-demokrazija.” u li ‘l quddiem ix-xoghol prekarju se jkun qed iwassal biex il-faqar ikompli jinfirex u jservi biex l-Ewropa tmur lura. Monks jitfa’ dawl fuq demokrazija li ftit ghadna naghtuha importanza, id-demokrazija ekonomika. Bosta esponenti tal-importaturi, industrijalisti u negozji mdaqqsa jaqblilhom hafna li d-demokrazija ma tinfiltrax fil-postijiet tax-xoghol.

Jidher bic-car li l-Gvern Malti m’huwiex qieghed jaghti kaz il-konsegwenzi hziena li x-xoghol prekarju jgib mieghu. Gja’ qed jaghti kuntratti lil kumpaniji li jhaddmu b’kundizzjonijiet hziena tax-xoghol. Jekk niehdu bhala ezempju l-mod kif qed jithaddmu l-careworkers gewwa l-iSptar Mater Dei, nindunaw kif il-Gvern qed jikkontribwixxi biex ix-xoghol prekarju jkompli jinfirex anke fis-settur pubbliku.

Bla dubju il-htija taz-zieda fix-xoghlijiet prekarji hija l-istess politika neo-liberali li wasslet lid-dinja tesperjenza recessjoni ekonomika globali li ghadna qed insofru minnha sal-lum. Din hija politika li taghti lok lil min ihaddem sabiex jimpjega n-nies f’impjiegi part-time iktar milli full-time. Dan jixhduh il-figuri tal-Ufficcju Nazzjonali tal-iStatistika li wrew kif bejn l-2008 u l-2009 kien hemm tnaqqis ta’ 677 impjieg full-time u zieda ta’ 2,357 impjieg part-time .. Qed ikollna wkoll kazi fejn impjegati jkunu registrati bhala self-employed b’mod ingust, u anke jcahhduhom minn beneficcji li wiehed soltu jkollu bhal sick-leave u c-cans li tiehu l-ammont ta’ vacation leave li jixraqlek u tibbenefika minnu minghajr restrizzjonijiet zejda.

Il-biza’ li jissiehbu

Nies li qed jesperjenzaw ix-xoghol prekarju jinzammu mbezza’ milli jissiehbu f’union. Hafna drabi jkunu bezghana li jekk jaqbzu ghal drittijiethom jitkeccew mix-xoghol. Din il-biza’ tkun doppja ghal tali haddiema ghaliex wisq probabbli jkun ferm difficli ghalihom li jirnexxilhom isibu xoghol iehor minhabba nuqqas ta’ kwalifiki u/jew hiliet. B’hekk il-kultura ta’ “Haddem u kecci” (Hire and fire), isservi ta’ theddida kbira ghal dawn il-haddiema.

Min ihaddem f’dawn l-oqsma jaqbillu jzomm din l-atmosfera tax-xabla mdendla. Dan ghaliex kull fejn ikun hemm l-unions, hafna drabi isiru ftehim kollettiv minn zmien ghal zmien bil-ghan li jittejbu l-kundizzjonijiet tax-xoghol tal-haddiema kollha. Meta l-haddiema ma jassoccjawx ruhhom f’ghaqdiet li jkollhom ghanijiet komuni, dawn jibqghu mifrudin u minghajr sahha ta’ xejn quddiem min ihaddimhom. Ta’ min wiehed jirrealizza li dawn ir-realtajiet huma tal-misthija, meta tqis li id-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet Umani (1948) tghid car u tond li “Kullhadd ghandu d-dritt li jifforma u jinghaqad ma’ trejdjunjins ghall-protezzjoni tal-interessi tieghu”.

Proposti Konkreti

Meta kien qed jaghmel diskors fl-International Labour Office (03.10.2008), Marcello Malentacchi, li allura kien Segretarju Generali tal-International Metalworkers’ Federation propona erba’ ghanijiet li wiehed ghandu jpoggi quddiemu biex jitrazzan ix-xoghol prekarju. Dawn huma:
1. Titwaqqaf l-espansjoni massiva tax-xogħol prekarju.
2. Il-kundizzjonijiet u l-pagi ta’ dawk li għandhom xogħol prekarju ikunu l-istess bħal tal-ħaddiema b’xogħol regolari.
3. Il-ħaddiema jkunu mħaddma direttament u mhux ikunu mikrija minn min qed iħaddimhom.
4. L-impjiegi definiti ikunu restritti għal każi fejn il-ħtieġa hija leġittima.

Barra minn hekk nemmen li mizura konkreta biex jitrazzan ix-xoghol prekarju tista’ tkun dik li toghla l-paga minima nazzjonali. Minn studju li ghamlet il-Caritas hareg bic-car li b’paga minima ta’ 152 ewro persuna ma tistax tghaddi. Il-Caritas uriet kif basket ta’ affarijiet bazici ghal familja medja Maltija jiswa’ 313-il ewro. Ilkoll nafu kemm il-kontijiet tad-dawl u l-ilma huma fost l-oghla fl-Ewropa, li l-prezzijiet tal-medicini huma barra minn kull proporzjon, li l-prezz tal-ikel donnu ma jridx jieqaf jitla’ ‘l fuq u l-beneficcji socjali li nhallsu ghalihom mhux qed nibbenefikaw minnhom kull meta jkollna bzonnhom.

Il-President tal-Kamra tal-Kummerc Helga Ellul harget titkellem kontra l-proposta li toghla l-paga minima. Dan kollu qalet li harget tghidu f’gieh il-kompetittivita’. Li naf zgur huwa li fil-kompetizzjoni ta’ hafna familji biex jipprovaw jeghlbu l-gholi tal-hajja jew qed johorgu ta’ telliefa jew qed ikollhom bzonn jahdmu ferm iktar minn erbghin siegha fil-gimgha biex ikampaw. Ellul, konvenjentament taghzel li tifred il-kwestjonijiet socjali minn dawk ekonomici. Argumenti bhal dawn huma l-boghod mir-realta’. Jiena cert li jekk genitur ikollu iktar paga, dan ikun jista’ jaghti edukazzjoni ahjar lil uliedu. Nahseb li Ellul taqbel mieghi bi tfal iktar edukati, jkollna ekonomija iktar kompetittiva.

Certament li hemm ukoll il-htiega li tigi aggornata l-Employment Industrial Relations Act sabiex taghti mill-inqas spazju ghall-holqien ta’ xogholijiet prekarji li ghalkemm huma ta’ gid ghal min irid jaghmel il-qligh malajr, zgur li ma joffrux hajja trankwilla u ta’ kwalita’ lil min ikun qed jesperjenzah.

Widnejn l-Ewropa

Il-Burokrati ta’ Brussell, immexxija mill-hbieb tal-Partit Nazzjonalista, ghandhom ras taz-zonqor u akkost ta’ kollox iridu jsalvaw ekonomija neo-liberali li gja’ dahhlitna fi sqaqien mill-ikbar. Ma jridux jaghtu widen ghal politika li taghti kaz lill-hafna, u jridu jkomplu jharsu l-interessi tal-ftit.

Is-soluzzjonijiet ghal dawn il-krizijiet ekonomici gew miktuba fuq il-hajt mill-ETUC, permezz tad-Dikjarazzjoni ta’ Parigi (Mejju, 2009). Fost affarijiet ohra din id-dikjarazzjoni tipproponi:
• Iktar impjiegi u mpjiegi ahjar permezz ta’ pjan ta’ rkupru ekonomiku Ewropew.
• sistema tal-welfare iktar f’sahhitha sabiex tkun provduta iktar sigurta’ u ugwaljanza, u biex tkun evitata l-eskluzjoni socjali
• Drittijiet aqwa ghall-haddiema u t-tmiem tad-dominanza ta’ principji tas-suq li jkabbru x-xoghol prekarju.
• Hlas ahjar ghall-haddiema, permezz ta’ negozjati kollettivi.
• Solidarjeta’ Ewropeja kontra l-eccessi tal-kapitalizmu.

Certament li biex politika bhal din tirnexxi jinhtieg naraw il-partecipazzjoni tal-haddiema fuq livell politiku, u socjali tikber dejjem aktar, ghax kif jghidu “Hadd ma jahsillek wiccek, biex tkun ahjar minnu.”

[Artiklu ppubblikat f'It-Torca tal-Hadd 11 ta' Lulju, 2010]

Tliet punti lill-Knisja

2010-07-08T21:09:00.005+02:00

Il-Knisja Kattolika li hi maghmula minn bnedmin li jizbaljaw daqs haddiehor taghmel sewwa jekk ma tidholx f’nases li ma jixirqilhiex tidhol fihom. Il-Knisja taghmel hafna gid, izda meta taghmel id-deni ghandha tara li tirrikonoxxih u taghti gustizzja mill-iktar fis lil dawk li tkun ikkawzatilhom il-hsara.

DJ-at-heart

Fid-dokument intitolat “Nirrestawraw il-Festi flimkien” mahrug mill-Arcidjocesi ta’ Malta f’Ottubru 2009, l-Arcisqof Cremona rringrazzja lil dawk “li qed jaghmlu sforzi biex il-Festi taghna jkunu ‘totalment Insara’”. Fl-istess waqt il-Knisja lesta tuza d-dekorazzjonijiet taghha ghall-kuncerti muzikali li zgur m’humiex celebrazzjonijiet religjuzi.

Il-gimgha li ghaddiet il-Knisja tal-Furjana ippartecipat fil-kuncert muzikali tal-Isle of MTV. Il-faccata tal-Knisja ddedikata lil San Publiju kienet mixghula kollha, filwaqt li l-koppla nxtelghet mill-erba’ nahat sabiex tkun parti mill-ispettaklu tal-Isle of MTV. L-Arcisqof jikteb car u tond li “Il-Festa rriduha tkun dejjem vera celebrazzjoni religjuza Maltija li taghti glorja ‘l Alla u li jkunu jistghu jattendu ghaliha u jgawduha familji bl-ulied.”

Fil-fehma tieghi, bhalma l-Knisja tesigi li n-nies jaghmlu mill-Festi fl-irhula u l-ibliet taghna celebrazzjoni religjuza, hekk ukoll nifhem li dekorazzjonijiet li huma intenzjonati ghal celebrazzjonijiet religjuzi ma jintuzawx f’avvenimenti li m’ghandhom l-ebda element religjuz. Ghalhekk ma nistax nifhem ghaliex il-Knisja tal-Furjana giet mixghula waqt dan il-kuncert.

Jista’ jkun li l-Parrocca tal-Furjana giet imhallsa somma tajba biex tixghel il-faccata u l-koppla taghha waqt dan il-kuncert? Jista’ jkun li l-Knisja lesta twarrab principji li ssemmi bl-iswed fuq l-abjad, biex ma titlifx introjtu importanti? Jista’ jkun li ghal Knisja id-diski tad-DJ-at-heart David Guetta ghandhom xi element religjuz li jien ghadni ma ntbahtx bih?

No Response

Gustizzja li ddum ma tasal, hija gustizzja mcahhda. Jidher bic-car li l-vittmi tal-abbuzi minn membri tal-kleru gewwa l-Istitut ta’ San Guzepp f’Santa Venera mhux qed tinghatalhom il-gustizzja misthoqqa. Lawrence Grech u Joseph Magro, tnejn mill-vittmi f’dan l-iskandlu qalu li f’seba’ snin mindu nbeda dan il-kaz qatt ma gew imsejha mir-Response Team tal-Kurja.

Jidher car li z-zmien jittawwal apposta, biex kemm jista’ jkun l-affarijiet jibirdu, u meta l-Arcisqof ikollu xi intervista bhalma kellu f’The Sunday Times of Malta tal-Hadd 27 ta’ Gunju, joqghod jinheba wara l-fatt li r-Response Team ghadu qed jinvestiga l-kaz. L-istess tattika li l-Gvern juza meta jinheba wara l-istituzzjonijiet li johloq hu stess, biex iz-zejt jinzamm milli jitla’ f’wicc l-ilma jew biex jghid li mhux minnu jiddependi.

Ma taghmilx kuragg kbir meta tiftakar li l-Papa prezenti, meta kien Kardinal, wera bic-car li hu wkoll ried li kazi bhal dawn jinzammu sigrieti mill-Knisja. F’Mejju 2001 kien baghat ittra lill-Isqfijiet Kattolici fejn fiha qalilhom sabiex jasserixxu d-dritt tal-Knisja li taghmel l-inkjesti taghha fil-maghluq, u li jzommu evidenza kunfidenzjali sa ghaxar snin wara li l-vittmi ikunu saru adulti.

Ir-ritratt ta’ Lawrence Grech imlibbes ta’ tfajla meta kien ghadu teenager huwa xhieda cara li dawn it-tfal li llum huma adulti kienu qed jitrabbew f’ambjent ta’ hsara kbira ghas-sahha mentali taghhom, u ghalhekk jixirqilhom il-gustizzja llum qabel ghada.

Qassisin mizzewga

Il-Knisja taghmel sew jekk tistaqsi lilha nnifisha jekk ghadux jaghmel sens li tezigi li l-membri tal-kleru ma jkunux mizzewga. Li l-Knisja tibqa’ thares lejn l-espressjoni sesswali tal-bniedem bhala xi haga li tikkontamina lill-membri tal-kleru fi hdanha, hija xi haga li ma taghmilx sens.

Il-President tal-Bolivja, Evo Morales, waqt laqgha li kellu mall-Papa f’Mejju li ghadda tah proposta cara fejn qallu li l-Knisja “m’ghandhiex tichad parti fundamentali min-natura tal-bniedem u ghandha tabolixxi c-celibat” fost il-qassisin.

Bhalma fil-passat il-Knisja kellha l-kuragg taghmel qabziet ‘l quddiem, bhal fil-kaz tal-Koncilju Vatikan it-Tieni, nemmen li hekk ukoll ghandha taghmel illum sabiex bl-attivitajiet taghha tinterpreta dejjem aktar il-kliem ta’ Kristu. Dan taghmlu filwaqt li ma toqghodx tuza l-energija taghha biex issalva gieh l-awtorita’ taghha li ma hija mmexxija minn hadd hlief bnedmin fallibli bhalna.

Sistema tas-sahha marida

2010-06-09T20:04:00.001+02:00

Fil-qasam tas-sahha, il-Gvern mhux qieghed jaghti s-servizz li jixraq lic-cittadin. Minn ghalih illi jekk joffri servizz tajjeb u fil-hin lic-cittadin ikun qed jaghmel pjacir lil xi hadd. Jinsa’ li t-taxxa fuq id-dhul taghna tohrog ma’ kull paga li nircievu, ghall-kuntrarju ta’ dawk li t-taxxa fuq id-dhul taghhom jistghu idawruha kif jaqblilhom jew inkella jistennew sa ma tinhafrilhom.

L-isptar Mater Dei gie mpitter minn bosta esponenti tal-Gvern bhala s-soluzzjoni ghan-nuqqasijiet li kienu gja’ jezistu fil-qasam tas-sahha. Dan xejn ma kien minnu. Bosta huma dawk li gejjin mill-professjoni medika, bhal tobba u infermiera, li jaqsmu mieghi l-hsibijiet taghhom dwar l-operat tal-isptar Mater Dei. Jinhass is-sentiment li m’huwiex isir bizzejjed biex nilhqu l-ghan li c-cittadin jinghata servizz tajjeb u fil-hin.

F’certu dipartimenti tinhass htiega kbira li jinholqu iktar timijiet ta’ tobba taht konsulenti specjalizzati. Dan minhabba l-fatt li qed ikunu spissi l-kazi fejn persuni li jintbaghtu bl-ittra tat-tabib tal-familja (minhabba xi ugigh jew kumplikazzjoni fis-sahha) bl-ghan li jkunu nviztati minn tobba specjalizzati, jinghataw appuntament ghal xhur jew inkella ‘l fuq minn sena wara. Tilhaq mhux timmormra sa ma jasal l-appuntament!

Jekk jinholqu iktar timijiet ta’ tobba specjalizzati biex jipprovdu vizti gewwa l-out-patients (kura sekondarja) u jekk hemm bzonn jirreferuhom biex ikunu operati jew mizmuma ftit zmien fl-isptar (kura terzjarja), ikunu iktar il-kazi li jissolvew malajr.

Madanakollu xorta hemm il-problema li:
1. Thallew jingemghu listi ma jispiccaw qatt ta’ nies jistennew l-operazzjonijiet.
2. Hemm bzonn li x-xoghol jitqassam ahjar fl-Operating Theatres sabiex id-domanda tan-nies tintlahaq izjed.
3. L-iSptar Mater Dei ma jesghax sodod bizzejjed.
4. Il-holqien ta’ sptar Onkologiku, bhala estensjoni tal-iSptar Mater Dei ghadu biss tahziza fuq karta, u lanqas l-ewwel gebla tieghu ghadha ma tqghiedet.

Bla dubju dawn l-inefficjenzi fil-kura tas-sahha tal-istat, li ghaliha nhallsu inti u jien mit-taxxi taghna, qed joholqu ambjent iktar tajjeb biex is-settur privat tas-sahha ikompli jissoda gewwa pajjizna. Min jiflah ihallas ghaliex jaqlaghha tajjeb, jew inkella investa f’assikurazzjoni personali ghal sahhtu, jaghmel sew li jmur jinqeda mill-isptarijiet privati. Hekk jew b’hekk jikkontribwixxi ghal inqas iffullar fl-isptarijiet tal-istat. Izda min ma jiflahx ihallas, irid jew ma jridx xorta qed ikollu jispicca jmur jinqeda ghand specjalisti privati.

L-ikbar bicca f’din il-kwistjoni hi li l-istess konsulenti li jaghtu s-servizz taghhom lill-istat, jaghtu wkoll is-servizz taghhom fil-privat. M’hemmx ghalfejn nghidilkom li dan kollu jwassal biex jinholqu certi kunflitti ta’ interess. Naf konsulenti li huma ta’ kuxjenza kbira mall-klijenti taghhom, u lil dawn ninzghalhom il-kappell. Izda x’jigri meta fic-centru tal-kura tas-sahha tidhol r-reghba ghall-flus? Jista’ jkun li certi individwi jinghata iktar attenzjoni jekk ikunu marru ghall-vizta privata qabel ma jmorru ghall-kura fl-isptar tal-Gvern?

Dawn huma mistoqsijiet illi tajjeb li naghmluhom. Jinhtieg li l-affarijiet li m’ghandna ndarru qatt f’pajjizna, naghzlu li ma nhalluhom jindraw qatt. Jekk dan isir inkunu qed inkomplu nimlew il-kultura taghna bir-reghba ghall-profitti. Jekk dan isir, ahna li niddependu mill-paga ghall-ghajxien taghna, inkunu qed incedu quddiem sistema li ma tghoddx ghalina. Ma nkunux qed inzommu l-bibien miftuha sabiex il-kura tas-sahha li niehdu, nihduha fil-hin u ta’ kwalita’ gholja. L-Inglizi jghidu “Justice delayed; justice denied”, f’dan il-kaz nistghu nghidu “Healthcare delayed; healthcare denied”.

[Pubblikat f'L-Orizzont tal-lum 9 ta' Gunju, 2010]

Kwestjoni socjali u morali

2010-05-31T17:12:00.006+02:00

Id-diskors tal-Isqof t’Ghawdex Mario Grech, waqt il-konferenza mtella’ minn Progettimpenn nhar is-Sibt, 15 ta’ Mejju, ta hafna x’wiehed jixtarr dwar il-mod kif tahsibha l-knisja dwar iz-zwieg, u dwar dawk li ma jahsbuhiex bhalha. Kien hemm diskorsi li l-Isqof Grech ghamel dwar it-temi tal-Immigranti u l-Faqar, li jien qbilt mall-principju taghhom, izda rigward it-tema taz-zwieg il-kaz huwa differenti.

L-iktar haga li qed izzomm lura lil Monsinjur Grech milli jifhem l-opinjoni ta’ min irid jara l-affarijiet tal-iStat ikunu mhaddma b’mod separat mill-affarijiet tal-Knisja hija l-kwestjoni tal-morali. L-Isqof Grech jikkritika bis-shih ir-relattivizmu morali, u bhall-Papa Benedittu XVI jara l-morali bhala par zarbun ta’ qies wiehed, li b’xi mod kulhadd ghandu jara li jdahhlu f’saqajh.

Din l-idea qatt ma nista’ naqbel maghha. Hija antikwata u b’mod zbaljat tibqa’ tghodd lill-Knisja bhala l-awtorita’ assoluta fuq il-morali tas-socjeta’. Huwa fatt li l-Knisja hija parti mill-iStat, izda l-argumentazzjoni tal-Isqof Grech qieghda tpoggi lill-iStat bhala bicca ghodda f’idejn il-Knisja. Dan ma jirriflettix il-fatti. Huwa argument li jzid in-nuqqas ta’ ftehim bejn min bhali jixtieq li jara d-dritt tad-divorzju introdott f’pajjizna u dawk li bhall-Isqof Grech jaraw il-kisba ta’ dritt bhal dan bhala theddida fuq il-morali tas-socjeta’ taghna.

Ghalhekk religjuzi bhall-Isqof Grech jaraw id-dritt tad-divorzju bhala mod kif inkunu ta’ theddida ghall-valuri tradizzjonali. B’mod differenti jiena nahseb li d-divorzju huwa mod kif nirrispondu ghar-realtajiet socjali ta’ pajjizna. B’dan il-mod, cittadin li ghandu l-istess fehmiet tal-Isqof Grech, u jinduna li z-zwieg fallielu, jahdem skont il-kuxjenza tieghu u jaghzel li jissepara jew jikseb l-annullament, filwaqt li min ihoss li s-soluzzjoni ghaz-zwieg tieghu tkun id-divorzju, ukoll ikollu d-dritt li jaghzel. Dan jaghmel il-kuxjenza propjeta’ tal-individwu u mhux propjeta’ nazzjonali jew ta’ xi awtorita’ ohra mmexxija mill-bniedem.

Tajjeb li wiehed iqis li Stat li jdahhal id-divorzju, ma jfissirx li jkun Stat li jinkoraggixxi l-firdiet fil-familji. Min jipprova jaghti x’jifhem dan, ikun biss qed jilghab il-loghba tal-ingann sabiex jiddefendi l-istatus quo akkost ta’ kollox. Ghandna nemmnu fil-familji bhala c-celloli tas-socjeta’ taghna. Iktar ma jkunu f’sahhithom il-familji, iktar tkun f’sahhitha s-socjeta’. Madanakollu relazzjonijiet ta’ persuni li kellhom jisseparaw mill-ewwel sieheb jew siehba taghhom fiz-zwieg, ikunu jistghu jergghu isibu l-istabilita’ taghhom permezz tad-divorzju li jaghtihom ic-cans jizzewgu ghal darba ohra. Ghalhekk id-divorzju jservi ta’ ghodda li thalli lil min jinghaqad fiz-zwieg mill-gdid, u mhux ghodda li theggeg lil mizzewweg jinfired.

Dan il-punt iwassalni biex nitfa’ harsti fuq il-Ligi tal-Koabitazzjoni li l-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Socjali fil-Parlament qed jilqa’ s-suggerimenti ghall-abbozz taghha. F’diskussjoni mtella’ mill-Forum Zghazagh Laburisti, nhar it-18 ta’ dan ix-xahar, bit-tema tal-Koabitazzjoni, inghatajt l-opportunita’ nesprimi l-hsibijiet tieghi dwar din il-ligi. Fost affarijiet ohra ghidt li l-ebda Ligi tal-Koabitazzjoni ma tista’ tnehhi l-htiega tad-divorzju f’pajjizna. Aktar minn hekk, jekk ikollna l-Ligi tal-Koabitazzjoni, minghajr id-Divorzju, se jkunu qed jinholqu iktar anomaliji milli ‘gja jezistu.

Rigward din il-kwestjoni kien propju l-Prof. Peter Serracino Inglott li waqt konferenza mtella’ mill-Konfederazzjoni Maltija tal-Organizzazzjonijiet tan-Nisa, nhar il-21 ta’ Mejju, gie rrappurtat li qal li l-gvern ghandu jiffoka iktar fuq it-tema tad-divorzju milli fuq il-Ligi tal-Koabitazzjoni. Id-differenza principali bejn l-argumenti ta’ l-Isqof Grech u l-Prof. Serracino Inglott, hija li tal-ewwel qed jorjenta hsibijietu fuq kriterji morali u tat-tieni qed ipoggi r-realta’ socjali fic-centru ta’ hsibijietu.

Il-hasra hi li l-Gvern mhux qieghed jiehu pozizzjoni cara. Irid jipprova joghgob lil dawk li qed jaraw din il-kwestjoni bhala wahda morali, bl-istess mod li joghgob lil dawk li jqisuha bhala wahda socjali. Ghalhekk iktar lest li joqghod jilghab bil-kliem biex jipprova joghgob lil dawk li qed ipoggu rwiehhom fuq naha jew ohra tal-munita, milli jaghti twegibiet konkreti permezz ta’ politika cara.

Il-hasra hi li bil-politika ambigwa tal-Gvern hafna familji m’humiex qed ihossuhom trattati b’mod gust mis-socjeta’, u s-sens ta’ “Kulhadd jirranga kif jistà” qed jithalla jirrenja taht dan il-Gvern tal-minoranza.

[Pubblikat fil-gurnal It-Torca tat-30 ta' Mejju, 2010]

Minn Marsaxlokk ghal Brussell

2010-05-18T00:30:00.005+02:00

Pubblikat fil-gurnal KullHadd tal-Hadd 16 ta' Mejju, 2010

Mario Galea kien jaf x’inhu jaghmel meta vvota favur il-mozzjoni tal-Partit Laburista dwar il-Power Station antika tal-BWSC. Galea huwa min-nahat ta’ Marsaxlokk, u l-kuxjenza ma taghtux li jivvota kontra n-nies li twieled fosthom u jghix maghhom.

Xejn m’hu se jnehhili l-hsieb minn rasi li Galea seta’ safa vittma ta’ theddid jew pressjoni zejda minn shabu tal-Gvern tal-minoranza, biex idawwar il-vot tieghu.

Il-‘Clerk of the House’ thawdet meta semghet lil Galea jghid ‘Yes’ cara favur il-mozzjoni tal-Partit Laburista. Agixxiet daqs li kieku l-irwol taghha kien jitlobha ggorr il-bandiera ta’ partit u mhux il-bandiera tal-pajjiz. L-Ispeaker Michael Frendo ma damx ma hareg ta’ dilettant f’din il-kwistjoni u biex jiffavorixxi lil shabu ghazel li jisma’ recording, li sar b’hafna mill-mikrofni mitfija. Ma tax kaz in-notamenti tal-‘Clerk’ li kienu juru bic-car li Galea ivvota “Yes”, u ghalhekk ir-rizultat kien 35 favur u 34 kontra. Stejjer li tismaghhom fir-Repubbliki tal-Banana.

David Agius, il-frosta tan-naha tal-Gvern tal-minoranza, dam jahsibha sal-Hadd li ghadda biex jivvinta li ra ‘siggu jtir f’nofs il-Kamra’. Donnu qed jara wisq films ta’ Harry Potter, jew inkella qed ibati b’dawk li jghidulhom ‘hallucinations’. Bniedem li jikkopja ghal darba, darbtejn, tlieta biex jirnexxilu jghaddi mill-ezamijiet zgur li ma jqanqal l-ebda fiducja.

Kienet id-Deputat Registratur tal-Università li f’Novembru li ghadda fil-qorti qalet li Agius kien inqabad jikkopja. Sfortunatament ghal Agius u ghal shabu tal-Gvern minoritarju, f’dan l-ezami ma jistghux jikkopjaw. L-ebda fabbrika tal-gideb m’hi sejra twaqqaf lil hadd milli jsejjah il-kuntratt tal-BWSC bhala wiehed korrott minn rasu sa saqajh.

Issa jinhtieg li l-battalja Parlamentari li nbdiet f’Malta, tkompli fi Brussell. Jinhtieg nuru lill-Ewropa kollha li l-qatran f’imnifsejna ma rriduhx u ma nihtiguhx. Jekk damu ma qabdu lill-Malta mall-‘grid’ Ewropew tal-energija zgur li m’huwiex tort taghna li nhallsu t-taxxi kif suppost. Kellhom ic-cans kollu biex jinvestu f’Power Station tal-gass, izda anke l-politika tal-energija bidlu biex jiffavorixxu power station li tiggenera 31 tunellata ta’ hmieg velenuz kuljum. Issa huwa c-cans li nsabbtu saqajna fil-Parlament ta’ Brussell.

F’din il-kwistjoni barra minn shabna tal-Partit Socjalista Ewropew, minghajr dubju ghandna nsibu l-appogg tal-Hodor u tax-Xellugin. Ta’ min infakkru li kien hawn min sa ftit xhur ilu riedha li hu xi kelb tal-wolf, izda imbaghad spicca hareg ta’ poodle. Lil Franco Debono minn hawn nghidlu li power station mahmuga bhal din ma tistax ma taqbilx maghha bil-paroli biss, izda kien jinhtieglek ma taqbilx maghha bil-fatti, u tivvota “Yes” fil-Parlament bhalma ghamel siehbek Mario Galea.

Hija hasra jekk waqt li l-Ispeaker kien qed jisma’ r-recordings tal-mikorofni mitfija, int kont ukoll wiehed minn dawk li setghu tefghu pressjoni zejda fuq Galea biex jivvota bil-maqlub, fit-tieni vot li skont ir-regoli tal-procedura ma kellu qatt jittiehed.

Iva ghall-kburija. Le ghan-nostalgija.

2010-05-09T23:05:00.002+02:00

Pubblikat f'It-Torca tal-lum 9 ta' Mejju, 2010

Ghal min irid jibdel l-affarijiet minn kif qeghdin, in-nostalgija taf isservih ta’ katina li xxekklu. Hafna drabi n-nostalgija tlibbes lil dak li jkun nuccali tal-passat li jhallik tara biss il-mumenti sbieh ta’ epoka partikolari. Spiss nitkellem ma’ attivisti li kienu jiffurmaw parti mill-Moviment tal-Haddiema fiz-zmien li saru patafjun ta’ ligijiet socjali ghall-gid ta’ kull Malti, u dawn jghidulek “Fi zmienna ridt tara kemm konna niksbu gid ghall-haddiema!”

Ghalkemm nirrikonoxxi l-kburija li dawn in-nies izommu f’qalbhom ghal dawn il-mumenti li fihom il-persuni kienu mizmuma fic-centru tal-politika, nistqarr li din l-attitudni aktar ghandha mnejn taghmel hsara milli gid. Lilna z-zghazagh attivi fil-kamp trejdjunjonistiku u politiku, din l-attitudni nostalgika min-naha ta’ attivisti akbar minna fl-eta’, ma taghmlilna xejn ghajr hsara.

Dan ghaliex in-nuccali tan-nostalgija jhalli lil dak li jkun janalizza l-qaghda ta’ madwaru bir-realtajiet tas-snin l-imghoddija. Dan ghaliex l-ideat godda jkunu meqjusa bhala theddida ghall-mod kif minn gie qabel dejjem dara jhaddem l-attivizmu tieghu fi hdan dawn l-isferi. Dan ghaliex jaghti impressjoni li dak li seta’ jitwettaq il-bierah, m’ghandniex hila nwettquh illum.

Din l-attitudni nostalgika hija l-frott ta’ Gvern tal-Lemin li ilu jmexxi lil dan il-pajjiz ghal ghexieren ta’ snin. B’din it-tmexxija rajna sensiela ta’ telfiet tal-haddiema, a skapitu ta’ rebhiet irregistrati minn dawk li ghandhom l-industriji u l-kummerc f’idejhom.

Huwa mekkanizmu li jhalli lil dak li jkun isib wens f’kisbiet tal-passat, minn flok isib kuragg sabiex jaghmel il-kisbiet tal-futur. Bhal dak il-bokser li malli jiehu tkaxkira fuq ir-ring, flok jara li jerga’ jitharreg biex jibda jaghmel rebhiet godda, jidhol f’qoxortu u jsib wens fil-kampjonati li jkun rebah qabel.

Ghalhekk ghandna naraw li nnehhu minn wiccna dan in-nuccali tan-nostalgija. Qed jixrob sahhet hafna nies u jaghti vantagg lill-avversarju etern taghna li dejjem ra kif jaghmel il-quccata tal-politika tieghu l-privileggi tan-nies li qeghdin fil-qalba tal-qalba tal-poter.

In-nostalgija hija katina tal-passat, li ma thalliniex nahsbu mod iehor minn dak li hasbu ta’ qabilna. In-nostalgija tinkoraggina inreggghu l-arlogg lura, u mhux immexxuh ‘l quddiem. In-nostalgija ggib lilna li twelidna biex naghmlu l-bidliet ghall-gid, sabiex nibzghu mill-istess bidliet li tant huma mehtiega jsiru.

Ghalhekk bil-qawwa kollha ghandna nkunu kburin daqs kull min ippartecipa fil-gid li sar fil-passat mill-moviment tal-haddiema. Madanakollu qatt m’ghandna nkunu lesti nilbsu n-nuccali tan-nostalgija. Minn flok ghandna naghrfu r-realtajiet socjali, politici u ekonomici ta’ madwarna, u nharsu ‘l quddiem biex naghmlu minn hidmietna hidma effettiva u li ggib ir-rizultati mehtiega ghall-gid ta’ min hu sod imma gust u ghal dawk li huma dghajfa izda herqana li jirnexxu.

Nahdmu biex niehdu li hu taghna

2010-05-06T20:39:00.002+02:00

Pubblikat f'L-Orizzont tal-Erbgha, 5 ta' Mejju, 2010

Ħafna minna l-ħaddiema u l-professjonisti, qed ninqabdu f’nasba. Qed naħlu wisq enerġija nanalizzaw x’inhu jiġri lilna, flok nitfgħu pressjoni fuq dawk li qed jiġu jaqgħu u jqumu mill-kwalità tal-ħajja li qed ngħixu.

Nagħmlu sew li nagħmlu dimostrazzjonijiet. Madanakollu m’għandniex nispiċċaw il-Moviment tal-Anniversarji. Nhar l-1 ta’ Mejju, 2008, Dr Lawrence Gonzi wera kemm jistma d-dimostrazzjonijiet tal-ħaddiema u ddeskrivihom bħala “passiġġata”. Infatti id-dimostrazzjonijiet kontra l-kontijiet tad-dawl u l-ilma li saru fit-28 u d-29 ta’ Frar stmahom bħala “passiġġata”.

Ovvjament dan qalu biex jipprova jxejjen l-importanza ta’ Jum il-Ħaddiem. Iżda barra minn hekk wera kemm hu u l-konservattivi sħabu jaqgħu u jqumu mid-dimostrazzjonijiet tal-ħaddiema. Kif diġà kelli l-okkażjoni nikteb fuq dan il-ġurnal, qed nagħmlu l-iżball li ngħejjew f’nofs it-tiġrija. Kif jaf kulħadd it-tiġrija sal-barkun! M’aħniex nuru biżżejjed kuraġġ u determinazzjoni.

Nemmen li bħala l-akbar trejdunjin f’Malta andna nimxu b’sistema fejn jekk nistgħu nifformaw koalizzjoni, dan nagħmluh bil-qalb kollha, iżda fejn ma nsibux min lest jingħaqad magħna, għandna nagħżlu li negħlbu l-isfidi weħidna.

Fil-fehma tiegħi hemm tliet miri importanti biex in-nies tal-flus u l-Gvern ma jibqgħux ikunu dominanti fuq il-ħaddiema li jaqilgħu l-għajxien tagħhom mill-paga li jirċievu kull xahar. L-ewwel, nagħrfu liema ħaddiema m’aħniex nolqtu bħala trejdunjin. It-tieni tkun dik li jirnexxielna nsieħbu magħna lil dawk il-ħaddiema li jaħdmu ma’ kumpaniji ostili għat-trejdjunjins jew inkella ħaddiema li s’issa għażlu li jibqgħu barra. It-tielet tkun dik li l-kisbiet li ma nistgħux nagħmlu permezz tad-dimostrazzjonijiet, nagħmluhom minn fuq il-post tax-xogħol.

Ilkoll nafu kif il-mezzi tax-xandir pubbliku qed jintużaw sfaċċatament biex il-poplu jkun aljenat minn dak li jkun qed jolqotna fil-preżent. Għal min imexxi l-PBS aktar hu importanti li niddiskutu x’seħħ 30 sena ilu milli naraw kif se taffettwa saħħitna l-power station “maħmuġa” li ddeċieda li jixtri l-Gvern. Għal min imexxi l-PBS xejn ma jimporta jekk il-Gvern Malti qed ikun l-aktar wieħed li jinfluwenza l-għoli tal-prezzijiet f’pajjiżna, meta mqabbel mall-Gvernijiet tal-Ewropa kollha. Għal min imexxi l-PBS xejn ma jimporta jekk il-ħaddiema f’Malta qed ikollhom l-inqas żidiet fil-paga tagħhom, meta mqabblin mall-ħaddiema kollha tal-UE.

M’hemm l-ebda distinzjoni bejn il-Partit fil-Gvern u l-istat. Għalhekk it-temi li jħammru wiċċ il-partit fil-Gvern huma t-temi li x-xandir pubbliku dejjem jagħżel li jaħbihom, jagħtihom l-inqas importanza, jew inkella jara kif se joħloq skużi biex ibenġel fatti li ħadd ma jkun jista’ jiċħad. Din hi biss biċċa mill-magna tal-ħasil tal-imħuħ li l-Gvern juża biex problema li jkun fiha daqs zokk ta’ ħarruba, tibda tidher daqs tibna. B’hekk ixejjen il-qilla ta’ fina biex naħdmu biex niġġieldu l-inġustizzji u l-poteri abbużivi li ħafna draw jiffangaw fihom.

Dan kollu qed ngħidu biex nuri li dawn it-tliet miri huma miri għoljin li mhux se nsibu għajnuna mill-apparati.

B’hekk l-ewwel mira titlob minna li neżaminaw ir-realtajiet li għaddejjin minnhom il-ħaddiema f’pajjiżna, u kif se nagħmlu biex jirnexxielna nibdew ninfiltraw f’kumpaniji fejn l-unjins għadhom meqjusin bħala ‘persona non grata’ u fejn il-ħaddiema jinżammu mbeżżgħin milli jieħdu mqar ‘sick leave’.

Dawn huma realtajiet li nsibuhom f’Malta, f’postijiet tax-xogħol li jibdew mil-lukandi u jispiċċaw fl-isptarijiet.

Ġaladarba jirnexxielna nippenetraw f’dawn il-postijiet tax-xogħol hemm bżonn li naraw li l-preżenza tat-trejdjunjonist fuq il-post tax-xogħol tkun waħda li ma taqta’ xejn, biex kull imsieħeb jew imsieħba jħossu li l-unjin qiegħda spalla ma’ spalla magħhom. Dan kollu jpoġġina f’pożizzjoni li dak li ma jirnexxilniex niksbu permezz ta’ “passiġġata”, niksbuh billi nuru li l-valur tax-xogħol li jagħmel il-ħaddiem u l-professjonist ħadd ma jista’ jabbuża minnu.

Għalhekk għandna nżommu dejjem idejna fuq il-ferita għax inkella nispiċċaw biss filosfi li l-ħin tagħna nqattgħuh nanalizzaw il-kwistjonijiet ta’ madwarna. Li jgħodd għalina hu kif se nagħmlu biex jitneħħew dawn il-pożizzjonijiet ħżiena li fihom intefgħu ħafna mill-ħaddiema. It-triq hi twila, imma ċert li fit-tarf tal-mina għad hemm id-dawl.

Christopher Cutajar huwa Assistent Segretarju taz-Zghazagh tal-GWU

X'ried Manwel Dimech?

2010-04-18T20:08:00.004+02:00

Manwel Dimech, twieled fil-Milied tal-1860 u miet eziljat f’Lixandra, l-Egittu, nhar is-17 ta’ April, 1921. Kien xrara kbira ghal dawk li riedu li Malta tkun Maltija, minghajr irbit kolonjali. Kien vuci qawwija favur “id-dawl”, li ghal Dimech kien ifisser l-emancipazzjoni socjali u politika tal-bniedem.

Dimech ried li l-persuna tkun wahda shiha u ghalhekk kapaci taqdef ghal rasha. Fost affarijiet ohrajn li l-imsehbin tal-ghaqda li kien waqqaf hu bl-isem ta’ “Ix-Xirka tal-Imdawlin” kienu mistennija jitghallmu kien hemm dik li; jaqraw u jiktbu sewwa bil-Malti, idoqqu strument, jirkbu ziemel u jsuquh, jghumu, u jisparaw xkubetta. Ried li l-imsiehba jkunu informati tajjeb, minghajr ebda nuqqas ta’ informazzjoni jew taghlim. Dimech kiteb li ‘Nies minfuhin bihom infushom ma nixtiqux naraw, imma anqas ma rridu naraw nies li ma jghoddu rwiehhom b’xejn..’

Dimech ried li Malta tkun kburija bl-identita’ taghha, u f’nofs “Il-Kwestjoni tal-Lingwa” fejn kullhadd kien mitluf jekk Malta hix wahda Ingliza (Anglo-Sassona) jew Taljana (Latina), Dimech wera bic-car li Malta ghandha tkun Maltija. Dimech kiteb ‘Qatt temmnu li jhobb lil Malta, min ma jhobbx l-ilsien taghha…’. Ried li jinkitbu aktar kotba bil-Malti, u li dawn ikollhom Malti suret in-nies.

Dimech ried li Malta tkun Repubblika. Ghalhekk fl-1913 Dimech stqarr car u tond “Repubblika! Repubblika! Repubblika, Maltin, biex [xi] darba nkunu nazzjon ħielsa, li tagħmel kif trid hi, u mhux kif irid ħaddieħor.” Ghal min kien jigih biza’ kbir li jaqa’ l-Imeperu Ingliz, jew li ma jzommx lil Malta aktar b’tieghu, it-twegiba ta’ Dimech kienet dik li Malta ghandha ‘twaqqaf il-bandiera taghha, issir saltna jew repubblika bil-bandiera taghha, bil-president taghha, bil-ligijiet taghha, bl-ilsien taghha, bit-truppi taghha u bl-igfna taghha.’ Skont Patri Mark Montebello, li tana bijografija ricerkata sal-anqas dettalji dwaru, ghal Dimech jum l-Indipendenza qatt ma kellu jkun mifrud minn Jum ir-Repubblika.

Dimech ried li l-haddiem jahdem tmien sighat kuljum, jinghata somma flus jekk ikorri waqt ix-xoghol, jinghata l-industriji fejn jahdem u jekk ikun hemm bzonn kien lest li jghin lill-haddiema jaghmlu strajk. Dimech ried li jinbnew dak li hu sejjah ‘Palazzi tal-Haddiema’ u li llum nirreferu ghalihom bhala Housing Estates. Ried paga indaqs ghar-ragel u ghal mara, biex fi kliemu l-mara ‘tkisser il-ktajjen li xehtu fuqha’. Ried li l-vot ikun ta’ kullhadd, kemm tas-sinjur u anke tal-fqir, kemm tan-nisa u anke tal-irgiel. Dimech jikteb kif ‘Ix-Xirka tal-Imdawlin’ kienet lesta ‘taghmel gwerra l-aktar harxa lit-tradituri li jkunu bieghu l-poplu, u ma thallihomx jieklu fil-paci l-hobz tat-tradiment’.

M’ghandniex ghalfejn nghidu li Dimech kien vizjonarju kbir. Mhux talli hareg mill-habs bhala bniedem li ma kienx lest li jerga’ jaghmel id-deni lill-haddiehor, talli ghamel il-gid lill-Malta kollha billi nebbah lil dawk ta’ madwaru u lil dawk li kellhom jigu warajh ghall-veru Helsien ta’ pajjizna. Il-qawwa fir-rieda ta’ Dimech, kienet turi kemm dan kollu seta’ jsir u l-istorja taghna ratu jsir ghexieren ta’ snin wara. Fi kliem Dimech stess ‘Minghajr rieda m’hemmx setgha’.

Ghalkemm dan il-bniedem kbir miet bhal hanzir eziljat minn artu, gensu u familtu, hawnhekk qieghdin illum naghtuh qima tal-gid kollu li ghamel fi zmienu u ta’ dak kollu li ghadda lilna. Il-monument tas-Sette Giugno gie mnehhi minn Pjazza San Gorg u abbandunat. Jekk dan il-monument ma jergax jitpogga f’post prominenti fil-Belt Kapitali taghna, ahna li l-memorja taghna ma jhassarhilna hadd ghandna naraw li ‘l quddiem naghmlu monument akbar biex infakkru lil din il-grajja, sabiex nikkompensaw ghat-tkasbir tal-istorja taghna. Bl-istess mod, l-ebda paladin tad-demokrazija m’ghandu jazzarda jnehhi l-monument ta’ Manwel Dimech minn quddiem Kastilja. Ikun biss qed iheggigna naghmlu wiehed identiku f’kull pjazza tar- rahal jew belt gewwa pajjizna.

Sewwa jaghmel il-Partit Laburista li kull sena jfakkar il-memorja ta’ dan il-bniedem kbir. Il-Partit ghandu jara li minn issa jlaqqa’ akkademici bit-tir li jhejju biografija ta’ bniedem li kien hu li hafna minn dak kollu li Dimech holom, wettqu waqt li kien mexxej tal-Partit Laburista. Din il-biografija nippublikawha nhar is-6 ta’ Awwissu, 2016, f’gheluq il-mitt sena minn twelidu. B’hekk l-istorja jiktibha min ghandu jiktibha!

(Dan l-artiklu gie pubblikat fil-gurnal KullHadd ta' nhar il-Hadd 18 ta' April, 2010)

It-Tarzna ghalqet: issa xi jmiss?

2010-04-04T20:51:00.001+02:00

Din il-gimgha rajna t-tarzna ta’ Malta taghlaq. Minn hdanha rajna hergin nies kbar li waqqfu lill-Partit Laburista u lill-General Workers Union. Fiha dahlu kitbiet ta’ mdawlin bhal Voltaire, ta’ Socjalisti u intelletwali bhal George Bernard Shaw, u ta’ rivoluzzjonarji bhal Karl Marx. Fiha rajna haddiema jappoggjaw lil mexxejja kbar fl-istorja ta’ pajjizna, bhal Manwel Dimech u Dom Mintoff. Fiha rajna ribelljonijiet kontra l-hakma Ingliza u kontra l-faqar ekonomiku u socjali, bhal dik tat-28 t’April, 1958. It-tarzna ghamlitna kburin f’hafna mumenti fl-istorja.

Il-poter l-ewwel!

Kien hemm lupu li biddel sufu u ghemilu ma biddlux. Laghab il-loghba li qalbu kienet mall-haddiem, izda fil-verita’ kienet imwahhla biss mall-poter. Ghad-Demokristjani il-poter jigi l-ewwel, xejn ma jigi qablu, u qatt m’ghandu jkun mittiefes. Mhux ghad-Demokristjani f’Malta biss, izda anke ghal shabhom madwar il-Majjistral dinji.

Ezempju car nistghu nisiltuh mill-htif ta’ Aldo Moro, li sar mill-Brigate Rosse f’Marzu 1978. Kien il-President tad-Demokristajni fl-Italja, ma kienx ihares bl-ikrah lejn id-dinja Gharbija, ghen lill-Gvernijiet Laburisti mmexxija minn Mintoff u ridt jaghmel kompromess storiku mall-Kommunisti fl-Italja. Waqt li kien mahtuf, hambaq kemm felah ma’ shabu d-Demokristjani biex jaghtuh xi forma ta’ ghajnuna biex ma jkunx maqtul. F’gieh il-poter, ghazlu li jhalluh imut bhal kelb f’Mejju tal-istess sena, l-aqwa li jzommu l-poter taghhom fl-Italja mhux mimsus. Hafna huma r-ragunijiet ghaliex m’ghenuhx, izda mhux fl-interess ta’ dan l-artiklu li nidhlu fihom.

Il-weghdi sa qabel l-ahhar elezzjonijiet generali jinsabu miktubin bl-iswed fuq l-abjad minn Dr. Gonzi nnifsu. Cari kienu l-kliem li l-haddiema se jkollhom aktar xoghol u xoghol ahjar. Huma s-sinjal car ta’ klikka politika li ma xebghet qatt turi d-debba u tqabbez il-hmara.

Vendikazzjoni storika

Il-halfa kienet wahda, u giet onorata, dik li jdghajfu s-sahha tal-General Workers Union. Vendikazzjoni storika li saret billi jitberbqu t-taxxi tal-poplu fuq kuntratti maghmulin hazin apposta u haddiema li jinghataw somom ta’ liri biex l-ghaqda ta’ bejniethom iddub fix-xejn u johorgu ‘l barra minnha. Dak li fl-Ingilterra Thatcher ghamlet bil-kunflitti, huma ghamluh billi roxxew flus fdati lilhom.

Dan kollu sehh filwaqt li l-haddiema tat-tarzna kienu jkunu impingija bhala r-reddiegha tal-poplu, il-mazzra ta’ pajjizna jew il-brimba li jehtieg jehtieg tinqatel. Il-fatti juru lid an huwa biss gideb, li sfortunatament dahal f’imhuh ta’ haddiema ohra u twemmen.

Inharsu ‘l quddiem

Inutli nibku fuq halib li ‘gja xxerred. Ghall-maghmul m’hemmx kunsill. Ahna li nahdmu favur l-ghixien ahjar tal-haddiema u tal-professjonisti, m’ghandniex triq ohra hlief li nharsu ‘l quddiem.

Jinhtieg li unjin bhalma hija l-GWU tkompli tinfiltra f’setturi godda tal-ekonomija bhal Gaming Indusrty u l-Call Centres. Jinhtieg li tibda tirraprezenta lil dawk il- haddiema ta’ lukandi u fabbriki li qatt ma rnexxielha tidhol fihom ghaliex is-sidien taghhom huma wisq otili lejn l-unjins. L-intraprizi zghar u medji, li jirraprezentaw l-akbar bicca tal-attivita’ ekonomika f’pajjizna, ukoll ghandhom ikunu ppenetrati. Jinhtieg li l-prezenza tal-unjin fuq il-lant tax-xoghol tkun tinhass aktar, fejn ma jkunx Mose’ li jmur ghand il-muntanja izda l-muntanja li tmur ghand Mose’. Jinhtieg li terga’ tinstab id-determinazzjoni li l-kampanji li jinbdew jitkomplew sa dakinhar li tinkiseb ir-rebha favur il-haddiem.

Bidliet

Cert li hafna minna xbajna naraw lill-haddiema jaghmlu telfiet wara ohrajn quddiem kapitali enormi ta’ flus immexxija minn dawk li xejn u hadd ma jxebbaghhom. Il-qligh jehtieg li jsir, u ghandu jithalla jsir, ghax minghajru jitkissru n-negozji u jintilfu l-impjiegi. Izda l-qligh ghandu dejjem isir fir-rispett tal-istess persuni li huwa b’xoghlhom li jsir il-qligh. Ghalhekk ir-rapprezentanti tal-haddiema u tal-professjonisti, ghandhom jaraw li jaghmlu l-ghalmu kollu taghhom sabiex jahdmu favur bidliet fil-ligijiet tax-xoghol, sabiex ikunu rispettati l-istess ligijiet u sabiex isiru l-bidliet mehtiega fil-mod kif isir it-trejdjunjonizmu.

M’huwiex zmien sabih ghall-haddiema, la f’Malta u lanqas fil-pajjizi kollha li jghixu realtajiet pjuttost l-istess ghal taghna. Izda z-zmien tajjeb ghall-haddiema, ma jistax jigi minghajr il-kapacita’ tal-haddiem innifsu. Wisq nibza’ li l-haddiem ghandu tendenza li jsib metodi kif jghix mall-problemi. Dan jaghmlu billi johloq ghalih innifsu privileggi zghar li bihom ihossu ghaddej ahjar minn siehbu li jkun ghaddej mill-istess problemi. Appuntu ghalhekk, l-isforzi tal-individwu huma biss kapaci jrazznu l-problemi u mhux jeliminawhom. Dan kollu joqtol l-isforzi kollettivi, li huwa biss permezz taghhom li l-problemi jinghelbu u mhux jindraw.

Partecipazzjoni

L-gheluq tat-tarzna, li b’inkejja jew b’ironija sar appuntu f’lejlet Jum il-Helsien, ghandu jpoggi quddiemna l-haddiema u l-professjonisti, li l-ghixien taghna ngibuh mill-paga, ruxmata mistoqsijiet. Mistoqsijiet li l-uniku mod kif inwegbuhom huwa billi nippartecipaw f’unjins u partiti politici li ghandhom ghal qalbhom il-kwestjonijiet li tassew jaffettwaw l-ghixien taghna ta’ kuljum.

Il-partecipazzjoni taghna hija wahda mic-cwievet sabiex inkunu ghaqlin bizzejjed biex ma nibilghux il-lixka ta’ min hu ossessjonat bil-poter. Ghaqlin bizzejjed biex ma nibilghux gideb bhal dik li l-haddiema tat-tarzna kienu xi reddiegha tal-poplu.

Ghazliet f'sahhithom

2010-03-24T02:04:00.005+01:00

Fi sbieh it-Tnejn 22 ta’ Marzu, assistejna ghal grajja importanti fl-istorja tal-iStati Uniti tal-Amerika. Ghaddiet ir-riforma fil-qasam tas-sahha li r-Repubblikani tant opponew ghaliha u li l-Partit Demokratiku permezz tal-mexxej Obama tant stinka biex tiddahhal. Fil-qasam tas-sahha Amerikan il-bniedem se jkun qed jitpogga fic-centru u r-reghba tal-flus fil-genb. Se jkun spicca z-zmien li min m’ghandux biex jifdi assikurazzjoni, jista’ jinsa’ li jifdi sahhtu lura. Se jkun spicca z-zmien fejn ic-cittadin Amerikan tinstablu elf skuza biex ma jkunx jista’ jigi provdut il-kura tas-sahha minhabba vers partikolari fuq il-polza tal-assikurazzjoni.

F’Malta

Hawn Malta fil-qasam tas-sahha ghandna xquq kbar. Filwaqt li kien qed jinbena l-isptar Mater Dei ma tawx kaz li jsahhu l-poliklinici, jipprovdu l-isptarijiet b’ammont xieraq ta’ infermiera kwalifikati, jindirizzaw l-kunflitti ta’ interess li konsulenti li jahdmu mall-gvern u fil-privat ghandhom. Fi ftit kliem ma poggewx lill-persuna fic-centru tal-politika tas-sahha, izda minn flok l-ghan ahhari taghhom kien li z-zigarella tal-Mater Dei tinqata’ qabel it-8 ta’ Marzu, 2008.

Illum ghandek sitwazzjoni fejn ghalkemm is-sahha fuq il-karta hija b’xejn, is-sistema mhux qed tahdem kif suppost. Persuna li jkollha attakk tal-gebla malajr jghidulha li l-ewwel appuntament li jistghu jaghtuha ghall-vizta ta’ specjalist tkun ghas-sena ta’ wara. Persuni li jkollhom kundizzjoni li jridu jghixu biha tul hajjithom mhux dejjem qed jinghataw l-appuntament fil-hin li propjament ikun imisshom jigu inviztati. M’ghandix ghalfejn insemmi is-sighat twal li qiehed jistenna jekk ikollu bzonn imur l-emergenza, ghaliex f’hafna mill-kazi ma jkunx jista’ jinqeda mill-poliklinika.

Dan biex ma nsemmux il-mod kif tlaqtet sala gdida gewwa l-Mater Dei bejn zewg swali ezistenti sabiex tikkompensa ghan-nuqqas ta’ sodod li ghandu dan l-isptar. Bl-ebda mod ma jien inpoggi fid-dubju l-kapacita’ tal-professjonist Malti, qieghed biss nuri kemm min qed ifassal it-triq ‘l quddiem ghall-kura tas-sahha, mohhu jwassal biss sal-ponta ta’ mniehru.

Paga Socjali

Cert li sforzi akbar f’dan is-settur jistghu isiru sabiex jerga’ jkollna sistema li tilqa’ u mhux tinbotta lil dak li jkun. Madanakollu ahna li naraw it-taxxa fuq id-dhul tinqata’ lilna ma’ kull paga li nircievu, hekk ukoll nippretendu li nkunu moqdija tajjeb u fil-hin meta nigu biex nuzaw is-servizz tas-sahha. Din hija ‘Paga Socjali’ li l-Gvern m’ghandux icahhadna minnha, ghaliex ahna nikkontribwixxu ghaliha bix-xoghol taghna.

Tirrepetix zbalji

Ghalhekk il-Gvern ghandu jara li ma joqrobx lejn politika tas-sahha li fl-iStati Uniti ghadhom kif tawha l-genb. Il-Ministeru tas-Sahha ghandu jitghallem mill-izbalji ta’ pajjizi ohra u mhux jirrepetihom. Fid-dokument ta’ konsultazzjoni li l-Ministeru tal-Politika Socjali mmexxi minn Dalli hareg is-sena l-ohra, giet proposta sistema fejn kull cittadin jirregistra ruhu ma’ tabib tal-familja tal-ghazla tieghu. Fih jghid li f’din is-sistema l-gdida li ghandu fi hsiebu se jkun qed jaghzel lil dawk li jifilhu jhallsu minn dawk li ma jifilhux.

Sistemi bhal dawn dejjem jispiccaw ifallu, ghaliex meta taqta’ linja tispicca twegga’ lil dawk li jigu ezatt ‘l fuq mill-istess linja li tkun qtajt. Barra minn hekk persuna li llum tkun tiflah thallas, malajr ikeccuha mix-xoghol u tispicca ma tiflahx thallas. Ghalhekk tajjeb li l-Gvern jimpjega tobba tal-familja li jkopru lil dawk ic-cittadini kollha li minn jeddhom jaghzlu li s-servizz tas-sahha taghhom iriduh b’xejn mill-bidu sal-ahhar. Gvernijiet Nazzjonalisti dejjem ftahru li tawh l-ghazla lic-cittadin. Inheggeg lill-Ministeru tas-Sahha li anke f’dan il-kaz jaghti l-ghazla.

L-ghazla f’idejna

M’ghandix ghalfejn insemmi li l-ghazla ‘gja qed jaghtuhilna f’oqsma ohra bhal dak tal-energija. Ghandek l-ghazla li jew thallas prezz qares ghac-cilindru tal-gass, jew inkella ssajjar fuq il-kenur. Ghandek l-ghazla li jew thallas il-kontijiet tad-dawl, inkella jaqtghuhulek. Bhala mara ghandek l-ghazla li jew tohrog tahdem inkella insa li familtek ikollha kwalita’ ta’ hajja dicenti. Ghandna l-ghazla li jew ma nsibux il-medicina b’xejn fl-ispizerija tal-Gvern jew inkella mmorru nixtruha minn butna. Tana l-ghazla li jew jinqatalna d-dawl minn zmien ghal zmien jew inkella jibnilna ‘power station’ li ta’ kuljum tiggenera 31 tunellata ta’ skart tossiku u li mic-cmieni taghha tohrog intejjen kbar ta’ korruzzjoni.

Dawn huma l-ghazliet li qed ipoggilna quddiemna dan il-Gvern li nesa xi tfisser il-kuxjenza socjali. F’kelma wahda halef li jhassrilna sahhitna.

It-Tkabbir tal-Port Hieles

2010-03-14T18:51:00.003+01:00

Fil-21 ta’ Jannar li ghadda l-MEPA approvat li jitkabbar it-Terminal Numru 1 tal-Port Hieles f’Birzebbuga, fil-menqa f’Wied il-Buni. Fi Frar tas-sena li ghaddiet il-MEPA ma kienetx accettat dan l-izvilupp. Issa qieghda tghid li accettatu ghaliex “sar progress sinifikanti min-naha tal-operatur tal-Freeport” b’tali mod li l-impatt fuq l-ambjent se jkun qed jittaffa.

Biex l-izvilupp ikun jista’ jsir imiss li jinhareg l-Environmental Operational Permit. Dan se jkun qed jistabbilixxi bil-miktub x’metodi se jkunu qed jintuzaw biex jittaffa l-impatt ambjentali kkawzat minn hsejjes, dhahen, vibrazzjoni, kimici, l-ammont ta’ sighat ta’ xoghol involuti u affarijiet ohra, flimkien ma’ pjan imfassal biex l-ambjent jinghata l-attenzjoni li tixraqlu.

L-Ambjent

Il-Professur Edward Scicluna, MPE f’isem il-Partit Laburista, mill-ewwel kien ha azzjoni billi wara li l-MEPA xeghlet id-dawl l-ahdar fuq l-izvilupp talab lill-Kummissjoni Ewropea tinvestiga jekk f’din il-kwestjoni inkisritx id-Direttiva Ewropea tal-2003 li titlob li jkun ezaminat l-impatt ambjentali ta’ progetti bhal dawn. Huwa kien qal li “l-ebda informazzjoni gdida dwar l-impatt socjali” li jista’ jkollu dan il-progett ma kienet miksuba mill-MEPA bejn id-decizjonijiet li ttiehdu s-sena l-ohra u din is-sena. Jidher illi fl-istudju li ghamlet l-Adi Associates Environmental Consultants (Adi) ma kkunsidrax l-impatt li dan l-izvilupp jista’ jhalli fuq ir-residenti tal-madwar bhala parti mill-impatt socjali ta’ dan l-izvilupp.

Wiehed ghandu jqis illi bl-izvilupp kif propost il-bastimenti se jibdew ikunu eqreb taz-zona residenzjali, u b’hekk tali studju certament li ma jistax jithalla barra. B’dan l-izvilupp l-operat tal-Freeport se jkun mitejn metru biss boghod mir-residenti. Min jaqra l-Pjan Lokali ghas-sit ta’ Wied il-Buni, mahrug fl-1995, jinduna kif it-tir ta’ dan il-pjan fil-fatt huwa li l-art f’dan is-sit ghandha sservi ta’ ‘buffer zone’ bejn il-Port Hieles u z-zona residenzjali u hija mahsuba li ma tohloqx inkonvenjenzi lil dawk li jghixu fil-qrib.

Haga ohra li l-konsulenti tal-Adi ghazlu li jhallu barra mir-rapporti li gew kummissjonati lilhom kienet dik li jfittxu sit alternattiv ghal dan l-izvilupp. Jidher bic-car li sit alternattiv ghal dan l-izvilupp seta’ facilment ikun it-tkabbir ta’ Terminal 2. Izda ovvjament dan ma giex ikkonsidrat bhala l-ewwel ghazla peress li t-tarf ta’ dan it-terminal ma jgawdix mill-kenn li jgawdi Terminal Nru. 1, u l-izvilupp tieghu jitlob aktar kumplikazzjonijiet minhabba il-fond tal-bahar li hemm fuq dik in-naha.

Dredging

Wiehed ma jridx jinsa it-thaffir tal-qiegh li diga’ inghata l-permess. Dan jissejjah ‘dredging’, u jsir sabiex il-bastimenti jkollhom fond bizzejjed biex ikunu jistghu jidhlu lejn il-bajja, iduru u jsorgu ‘l gewwa. Is-Sindku ta’ Birzebbuga, Joseph Farrugia, qalilna kif id-‘dredging’ se jikkawza hsara fuq ir-ramla, ghaliex partijiet minnha tibda tingarr ‘l barra mill-kurrenti li jingibdu lejn it-thaffir li jkun sar. Dan isir aktar possibli minhabba li l-bastimenti jibdew iduru aktar qrib tal-bajja, u b’hekk il-kurrenti jinholqu aktar fil-vicin.

M’huwiex eskluz li parti mit-tarf tal-hekk imsejjah “moll tal-Enemalta”, li jinsab biswit il-monument li jikkommemora il-grajja tal-laqgha ta’ Bush ma’ Gorbachev f’Dicembru 1989, tkun imnehhija sabiex il-bastimenti li jsorgu ma’ dan il-moll jibdew isorgu aktar qrib ix-xatt, biex b’hekk il-bastimenti li jkunu dehlin lejn Wied il-Buni jkollhom spazju bizzejjed biex idawru u jsibu posthom.

Impatt ekonomiku

Barra l-impatt ambjentali li tali zvilupp kapaci jgib mieghu, wiehed ghandu jikkunsidra wkoll l-impatt ekonomiku. Progett bhal dan jista’ johloq ix-xoghol ghal bosta nies. Il-Freeport qed tghid li qed tippjana li ‘l quddiem tibda tiflah mat-tliet miljun kontejner tal-ghoxrin pied. Certi fatti ma jaghtux daqshekk kredibilita’ lil dawn l-ambizzjonijiet. L-industrija tal-garr tal-kontejners ma tantx rat zminijiet sbieh dan l-ahhar. CMA CGM, il-kumpanija li topera l-Freeport, u li hija it-tielet l-akbar operatrici fid-dinja f’dan il-qasam, sofriet telf ta’ madwar 379 miljun ewro fl-ewwel nofs tas-sena li ghaddiet.

F’Ottubru li ghadda l-agenzija tal-ahbarijiet Reuters qalet li d-djun li qed tiffaccja s-CMA CGM huma ta’ madwar $5.6 biljuni jew inkella €4.12 biljuni. Dawn il-figuri jqanqlu certu thassib, meta maghhom izzid il-fatt li r-residenti ta’ Birzebbuga spiss jinnutaw li l-krejnijiet ikunu mghollija ‘l fuq, u ghalhekk ma jkunux qed igorru ebda kontejners. Nhar il-Hamis li ghadda filghodu, din kienet is-sitwazzjoni li sibna meta morna biex naraw jekk dak li jghidu r-residenti huwiex minnu (ara r-ritratt). Jidher li l-mira li l-Port Hieles jigi jesa’ tliet miljun kontejner ma tantx iddoqq quddiem sitwazzjoni fejn l-industrija tal-garr tal-merkanzija mad-dinja, u anke l-operatur tal-Port Hieles innifsu m’humiex ghaddejjin mill-aqwa zminijiet taghhom.

Turizmu

Settur importanti ghall-ekonomija Maltija huwa certament it-Turizmu. Punt interessanti li tqajjem mill-Perit Karmenu Vella waqt laqgha mtella’ fit-18 ta’ Frar gewwa s-sala tal-Kunsill ta’ Birzebbuga kien dak li progett bhal dan se jkompli jnaqqas it-tgawdija tal-bajjiet. Bl-esperjenza tieghu bhala Ministru ghat-Turizmu, bejn l-1996 u l-1998, Vella qal li waqt laqghat barra minn Malta bil-ghan li jingieb aktar turizmu lejn Malta, spiss kienu jkunu dawk id-drabi fejn il-barranin kienu jaraw in-nuqqas ta’ bajjiet bir-ramel f’pajjizna bhala xi haga li tinbuttahom milli jitfghu harsithom fuq Malta. Huwa semma’ kif barra l-impatt fuq ir-residenti tal-madwar, dan il-progett se jkollu impatt fuq it-turizmu Malti, b’mod partikolari fin-naha t’isfel ta’ Malta.

Residenti

Din il-laqgha li fiha esprima ruhu l-Perit Vella kienet organizzata minn Grupp imwaqqaf fuq Facebook bl-isem ta’ ‘No to Freeport Extension’ li ghandu mal-1,715-il membru msiehba fih. Kienet laqgha fejn ir-residenti urew il-mod li bih jistghu jaghtu daqqa t’id sabiex jaraw li dan l-izvilupp tal-moll fil-menqa ma jsirx.

Il-Birzebbuga Environment Action Group (BEAG) ukoll qed jahdem ferm rigward din il-kwistjoni. Infatti dan il-grupp qed ikun prezenti f’laqghat li jsiru bejn l-operatur tal-Freeport, il-MEPA u l-Kunsill Lokali ta’ Birzebbuga. Hawnhekk ta’ min wiehed isemmi li dawn il-laqghat qabel kienu qed isiru bil-partecipazzjoni tal-MEPA u l-Operatur tal-Port Hieles biss. Kien wara li l-Kunsill gibed l-attenzjoni tal-MEPA, f’Jannar li ghadda, li kemm il-Kunsill u l-BEAG saru jkunu prezenti ghal laqghat bhal dawn.

Tkellimna mas-Segretarju tal-BEAG, John Grech, li qalilna kif bhalissa dan il-grupp qed iheggeg lir-residenti ta’ Birzebbuga biex jattendu ghal dimostrazzjoni favur l-ambjent li qed tittella’ minn ghaqdiet ambjentali u Kunsilli Lokali gewwa l-Belt Valletta, nhar is-Sibt 13 ta’ Marzu fid-9 ta’ filghodu.

Min-naha tieghu is-Sindku Joseph Farrugia, maghruf minn kull min jafu bhala “ir-Riki” qalilna kif huwa fil-hsieb tal-Kunsill Lokali li jaghmel tahdita pubblika f’Birzebbuga, bl-ghan li r-residenti tal-lokal ikunu informati dwar dak kollu li qed jigri rigward id-‘dredging’ u l-izvilupp propost fil-menqa. Intant il-bierah il-Kunsill Lokali laqqa’ l-ghaqdiet kollha f’Birzebbuga sabiex ikunu diskussi l-izviluppi li qed isiru dwar dan il-kaz.

F’dan iz-zmien li l-kliem ‘zvilupp sostenibbli’ qieghed fuq fomm kulhadd, jidher car li dan il-kaz seta’ sab bilanc bejn it-tkabbir fl-operat tal-Port Hieles, u t-tgawdija tal-bajja mir-residenti, flimkien mat-trazzin fuq l-impatt ambjentali. Spiss qed ikunu dawk il-kazi fejn l-interessi ta’ dawk li jridu jaghmlu l-flus qed jigu l-ewwel u l-interessi ta’ dawk li jixtiequ jgawdu l-ambjent fejn joqoghdu jigu t-tieni. Jonqos naraw kemm istituzzjoni bhal MEPA se tkun qed taghti piz ghal dak li r-residenti ghandhom xi jghidu, flimkien mal-argumenti teknici u legali li l-Kunsill se jkun qieghed iressaq biex dan l-izvilupp isir, izda mhux fejn propost.

chriscut@onvol.net

Mill-Belt ghall-post tax-xoghol

2010-03-04T13:50:00.002+01:00

Il-folol li attendew bi hgarhom nhar il-Hadd 28 ta’ Frar, u fil-jum ta’ wara, gewwa l-Belt Valletta, urew bic-car li dak li qed tghid il-GWU u dak li qed jghidu l-Forum Unions Maltin huwa propju l-vuci li l-poplu jixtieq isemma’.

Hawn min qed jghid: Imma issa x’hadna billi ghamilna zewg protesti u l-Gvern baqa’ ma biddilx il-kontijiet ezagerati li dahhal mill-ewwel ta’ Jannar li ghadda?

Inghatajna l-messagg li l-Gvern irid jibqa’ trux. Ghalhekk dan il-konfront li qed johloq il-Gvern mal-unjins, m’ghandux jieqaf hawn. S’issa l-Gvern ha kollox bic-cajt. Haseb li hareg rebbieh u li ghaddiet tieghu. La ahna li naghmlu parti mill-unjins konvinti li dawn il-kontijiet se jkunu qed ikissru lill-familji, lil dawk li jhaddmu n-nies, lill-professjonisti u lill-haddiema, allura m’ghandniex nohorgu minn dan il-konfront sakemm il-Gvern ma jissospendix dawn il-kontijiet ezagerati ghal-livell li kienu f’Jannar 2009.

Jekk nieqfu milli niggieldu din il-glieda, ma jkunx biss il-Gvern li johodna bic-cajt, izda jaghmel hekk ukoll il-poplu. Biex inkunu kredibbli jehtigilna naraw li ma nzarmawx f’nofs it-tigrija. Il-vot parlamentari tat-Tnejn, l-ewwel ta’ Marzu, kienet konferma ta’ Gvern li la jrid jisma’ mill-unjins li jifhmu minn xhiex huma ghaddejja l-membri taghhom, u lanqas irid jisma’ mill-poplu li ma jridx ihallas kontijiet ezagerati, li bhalhom hadd m’hu qed ihallas fl-Ewropa.

B’hekk issa li l-unjins ghollew lehinhom fit-toroq u l-Gvern ghazel li jibqa’ trux, il-messagg ghandu jitwassal mill-postijiet tax-xoghol. Dan ghandu jsir fl-oqsma kollha possibli li jsiru l-azzjonijiet industrijali. Kollox ghandu jkun meqjus mill-A saz-Zeta, izda galadarba dawn ikunu msejha, l-ebda pass lura ma ghandu jsir sakemm il-Gvern ikun kostrett li jissospendi dawn il-kontijiet.

M’humiex il-protesti tal-haddiema u l-professjonisti li jkeccu x-xoghol minn pajjizna. Hija l-politika tal-Gvern li qieghda titfa’ pizijiet ezagerati fuq min ihaddem u min jahdem. Gvern li jaqa’ u jqum minn sahhitna, mill-ambjent li nghixu fih u mill-gholi tal-hajja li naffaccjaw, jehtieg nuruh li l-glidiet taghna qed naghmluhom bis-serjeta’ u lesti nwassluhom sal-ahhar.

X'wassal ghal protesta ta' llum?

2010-02-28T21:37:00.002+01:00

Ippubblikat fil-gurnal KullHadd ta' llum it-28 ta' Frar, 2010

Il-protesta msejha mill-GWU u l-Forum Unjins Maltin, li se ssir illum fit-3.30pm gewwa l-Belt Valletta, qieghda ssir jum qabel ma jittiehed il-vot fil-parlament dwar mozzjoni mressqa mill-oppozizzjoni. Il-mozzjoni tghid li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma huma “anti-socjali, jimminaw l-ekonomija u x-xoghol” u “se jghabbu lill-familji u n-negozji b’pizijiet akbar li se jkollhom impatt qawwi fuq il-livell ta’ l-ghajxien u l-kompetittivita’ ta’ pajjizna.”

Kemm mat-tnedija ta’ din il-protesta u anke nhar l-Erbgha li ghadda waqt rally organizzat ghall-attivisti tal-GWU, Tony Zarb, is-Segretarju tal-GWU, sahaq li l-protesta tal-lum se sservi bhala l-ewwel pass, filwaqt li t-tieni pass se jithabbar fil-protesta nnifisha. Nhar l-Erbgha li ghaddew ta dettall iehor, meta qal li dan “it-tieni pass”, se jkun qed isir bil-qbil tal-hdax-il unjin kollha involuti. Dawn l-unjins jirraprezentaw madwar 65% tal-haddiema unjonizzati f’Malta.

Dan huwa zvilupp interessanti fit-trejdjunjonizmu Malti. Jekk qabel il-haddiema tal-id wehidhom kienu kapaci jkunu l-mutur tal-progress socjali, illum qed naraw sitwazzjoni differenti. Qed naraw li l-haddiema tal-id u dawk li jipprovdu s-servizzi qed joholqu alleanzi ma’ professjonisti li qabel kont issibhom jahdmu b’mod indipendenti minn unjins ohra ghaliex kienu jemmnu li drittijiethom jistghu jiksbuhom b’mod awtonomu, minghajr l-ghajnuna ta’ shab ohra.

L-MUT u s-CMTU

F’Novembru tal-2008 kienu ghoxrin l-unjins li nghaqdu biex jiprotestaw kontra l-kontijiet tad-dawl u l-ilma. F’dak il-perjodu stess l-unjin tal-ghalliema, l-MUT, kienet qieghda tishaq li ghandu jitwaqqaf Kunsill tat-Trejdjunjins sabiex ir-rapprezentanza tal-haddiema u l-professjonisti f’Malta tkun wahda aktar maghquda ibbazata fuq front wiehed. Dan kien qed isir minhabba l-klima tajba li kienet qed tinholoq bejn l-unjins dak iz-zmien.

Kien qed isir ukoll fuq rakkomandazzjonijiet li John Monks, Segretarju Generali tal-Konfederazzjoni tat-Trejdjunjins Ewropej (ETUC) ta lis-CMTU fl-2004, li kienet tghid li ghandu jinholoq Kunsill Malti ghat-Trejdjunjins maghmul apposta ghac-cirkostanzi Maltin. B’reazzjoni ghal dawn l-izviluppi William Portelli, President tas-CMTU, qal li proposta bhal din ma kienetx qed issir f’waqtha. Gejtu Vella, Segretarju Generali tal-UHM, kien sostna li Kunsill bhal dan ma kienx se jservi fl-aqwa interess tal-haddiema.

L-MUT bdiet thoss li fis-CMTU kien hemm nuqqas ta’ professjonalita’ u demokrazija fil-mod kif jitwettqu l-affarijiet, kif ukoll kellha pozizzjoni differenti dwar il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, milli kellha l-istess CMTU. B’hekk l-MUT sejhet ghall-vot sigriet fi hdanha, li permezz tieghu gie deciz li twarrab mis-CMTU.

Il-ForUM u l-GWU

Dan wassal biex l-MUT inghaqdet mall-Forum Unjins Maltin (ForUM), li fiha tinkludi infermiera, periti, akkademici tal-universita’, inginiera, u haddiema tal-MEPA, fost ohrajn. Jidher bic-car li l-kwestjoni tat-tariffi gabet lil dawn il-professjonisti u haddiema ifittxu alleanza mall-GWU, u nistghu nghidu li mill-bidu ta’ din il-kwestjoni dawn iz-zewg konfederazzjonijiet baqghu maghqudin sal-lum.

Il-ForUM unjins Maltin qed jithalla barra milli tkun raprezentata fil-Kunsill Malti ghall-Izvilupp Ekonomiku u Socjali (MCESD), u dan qieghed iwassal biex “id-djalogu socjali” li qed isir fi hdan il-Kunsill m’huwiex qieghed ikun tassew raprezentattiv tal-qaghda li l-haddiema u l-professjonisti qed jaffaccjaw f’pajjizna.

Il-GWU ghazlet li ma tippartecipax fil-laqgha tal-MCESD li saret nhar it-13 ta’ Jannar li ghadda. Dan ghamlitu ghaliex hasset li ma jistax ikun li l-konsultazzjoni ssir wara li it-tariffi tad-dawl u l-ilma kienu diga’ ddahhlu fl-ewwel ta’ Jannar. B’referenza indiretta ghal dan il-fatt, William Portelli, president tas-CMTU semma’ kif “unjin ohra”, b’referenza ghall-GWU, ghazlet li ma tippartecipax fit-tahditiet dwar it-tariffi, u kompla billi qal li dan ghamlitu b’detriment ghad-djalogu u ghall-haddiema li kienu qed jistennew is-soluzzjonijiet mill-unjin taghhom.

Tony Zarb qieghed jishaq li waqt il-laqgha tal-MCESD tat-13 ta’ Jannar l-ebda wahda mill-unjins prezenti ma tkellmet biex isir tibdil f’dawn it-tariffi. Qal li f’idejh ghandu l-minuti ta’ din il-laqgha, u jekk dan li qed jghid hu jkun kontrastat, lest li jippubblika dawn il-minuti. Jekk dak li qed jghid Zarb huwa minnu, dan ikun ifisser li l-unjins prezenti ghal dik il-laqgha, ghalkemm kienu jafu li qed jiddiskutu xi haga li diga’ ttiehdet decizjoni dwarha, hassew li m’ghandhomx jikkontrastaw dawn it-tariffi.

Dan ikun ifisser ukoll li ghal Vince Farrugia, li jmexxi l-GRTU, it-tariffi li hu stess sejjah bhala l-oghla fl-Ewropa f’Dicembru li ghadda, wara ma sab xejn x’jikkummenta dwar id-dhul taghhom x’hin gie biex jiddiskutihom fl-MCESD. It-tariffi mhux residenzjali, li jolqtu lis-self employed zghar u tan-nofs se jkunu qed joghlew bi 52% minn dawk imhabbra f’April li ghadda. Certament dan se jkun ifisser ugigh ta’ ras kbira ghall-membri li l-istess Farrugia jirraprezenta.

Haga naturali

Dawn is-sitwazzjonijiet fil-qasam trejdjunjonistiku, flimkien mas-sitwazzjoni ta’ Gvern li jilghabha li jemmen fid-djalogu socjali, hallew lill-GWU u l-ForUM minghajr ebda ghazla ohra hlief li jirrikorru ghall-protesta tal-lum. Ta’ min wiehed jghid li l-qawwa tal-folol prezenti llum fil-Belt Valletta, jistghu iservu ta’ qies importanti ghal dawn l-unjins sabiex jaraw x’sahha ghandu jkollu “it-tieni pass” taghhom.

Fid-dawl ta’ dan kollu hija haga ferm naturali ghal kull Ewropew li tkun imsejha protesta nazzjonali f’sitwazzjoni fejn:

il-hlas ghall-ilma u d-dawl qieghed l-oghla fl-Ewropa
l-gholi tal-hajja f’Malta huwa t-tieni l-oghla fl-Ewropa
il-Gvern l-ewwel jiddeciedi wahdu, u wara jlaqqa’ l-korpi kostitwiti
il-Gvern huwa nieqes bil-kbir mill-kuxjenza socjali

Lehinna jehtieg jinstema'

2010-02-27T22:48:00.002+01:00

Ahna z-zghazagh ghandna dmir x’naqdu. Ghada jehtieg li fit-3.30pm inkunu l-Belt biex nuru li rridu Gvern b’kuxjenza socjali u mhux Gvern li mad-djun li bilfors ikollna nidhlu ghalih, qieghed izidilna l-kontijiet tad-dawl u l-ilma b’31% fuq dawk li kienu mhabbra f’April li ghadda, tripla l-prezz tal-gass u jrid idahhal il-hlas fil-kura tas-sahha.

Ahna z-zghazagh tal-GWU inheggu lil dawk kollha li jifformaw parti mill-Unjin Haddiema Maghqudin, l-Assoccjazzjoni Medika Maltija, l-Unjin tal-Impjegati tal-Banek u l-unjins l-ohra li jifformaw parti mis-CMTU, sabiex ghada wara nofsinhar jinghaqdu maghna ghal din il-protesta favur Gvern b’kuxjenza socjali.

Nemmnu li din is-sejha li ghamlu l-GWU u l-Forum Unjins Maltin, hija sejha illi maghha ggib responsabilita’ kbira. Nippretendu li l-protesta t’ghada sservi bhala l-ewwel pass f’mixja u mhux bhala “il-mixja”. B’dan infissru li jekk il-Gvern mhux se jisma’ mill-messagg li se nkunu qed inwasslu, allura ghandha ssir hidma kordinata bejn l-unjins kollha li qed jippartecipaw, u dawk kollha li ghad iridu jinghaqdu, sabiex isiru l-azzjonijiet industrijali li jinhassu mehtiega sakemm il-Gvern ma jibqax trux.

Il-GWU u l-Forum Unjins Maltin, ghandhom izommu l-kredibilita’ li diga’ jhaddnu billi juru rwiehhom lesti li l-hidma taghhom favur Gvern b’kuxjenza socjali ma tieqafx sakemm tara l-frott taghha. Dan ghandu jsir bil-mezzi kollha li tipprovdi l-ligi. Azzjonijiet industrijali bhal strajks huma l-ghazliet li dan il-Gvern ikun qed joffri lill-unjins galadarba jibqa’ trux ghal dak li jrid il-poplu.

Ahna z-zghazagh tal-GWU induru fuq dawk kollha li jahsbu li l-protesta jista’ jkun li ma taghmilx effett fuq Gvern trux bhalma ghandu pajjizna. Lil dawn nghidulhom li min jipprova jaghmel xi haga ghandu mnejn jitlef jew inkella jirbah, filwaqt li dawk li jiddeciedu li ma jiprovaw jaghmlu xejn ikunu qed iqisu rwiehhom b’telliefa.

Ahna nemmnu li hadd minna m’ghandu jqis ruhu b’tellief. Ghalhekk inti u l-familja kollha tieghek ghandkom tkunu maghna f’dan l-ewwel pass ta’ din il-mixja, sabiex fl-ahhar mill-ahhar Malta taghna jkollha Gvern b’kuxjenza socjali.

Il-Privatizzazzjoni tat-tarzna

2010-02-21T08:49:00.003+01:00

Ippubblikat fil-KullHadd tal-lum 21 ta' Frar, 2010

It-tarznari bhalissa ghaddejjin minn taqlib li qatt ma raw bhalu. Bhal donnhom dehlin f’fazi ohra tal-istorja taghhom. Nistghu nghidu li l-akbar zewg fazijiet li ghaddew minn fuq it-tarzna kienu dik li serviet ta’ mutur ghall-flotta Ingliza fil-Mediterran, imbaghad dik li serviet ta’ azjenda nazzjonali mmexxija minn Gvernijiet li kellhom pjani differenti ghaliha. Kien hemm l-eccezzjonijiet tal-perjodi 59-63 meta tmexxiet minn Baileys Ltd. u 63-68 meta tmexxiet minn Hunter. Bhalissa l-pjan huwa dak li t-tarzna tiprivatizza erbgha partijiet.

Offerti

Dan il-process qed jitmexxa mill-Ministeru tal-Finanzi, bl-ghajnuna tal-MIMCOL, li hija agenzija ta’ konsultazzjoni fl-istess Ministeru. Din tipprovdi appogg lill-korporazzjonijiet u entitajiet parastatali u dawk tas-settur pubbliku, u tghin fil-processi ta’ privatizzazzjoni li jidhol ghalihom il-Gvern. Jidher li s’issa, l-offerta preferuta ghan-naha fejn issir it-tiswija tal-vapuri fuq ix-xaqliba ta’ Bormla, hija dik ta’ Palumbo spa., li ghandu t-tarznari tieghu f’Napli u Messina. F’dawn it-tarznari Palumbo jsewwu, jibnu, jikkonvertu u jaghmlu manutenzjoni ta’ vapuri u anke jimmanifatturaw. In-naha ta’ Manoel Island, fejn isir ix-xoghol fuq il-jottijiet, jidher li se tittiehed mill-Manoel Island Consortium.

Iz-zewg partijiet l-ohra, dik tas-Superyachts li tigi f’bacir numru tlieta u l-bini tal-vapuri fejn l-eks Marsa Shipbuilding, ghadu mhux car f’idejn min se jkunu qed jghaddu. Palumbo u l-Manoel Island Consortium inghaqdu biex tefghu offerta ghal Malta Superyachts, wara li l-offerti li saru qabel, minn dawn it-tnejn b’mod individwali, minn Melita Group u minn Hili Group ma gewx meqjusa bhala sodisfacenti.

Meta wiehed jikkunsidra ghand min tista’ tghaddi l-eks Marsa Shipbuilding, l-affarijiet isiru anqas cari. F’Gunju li ghadda il-Valletta Gateway Terminal dehru bhala preferuti li jiehdu n-naha tal-Marsa f’idejhom. Madanakollu, f’Jannar, il-Ministru Fenech wiegeb ghal mistoqsija parlamentari li saret mid-Deputat Leo Brincat, u wera li t-tahditiet ghal din il-parti tat-tarzna ghadhom lura.

Trasparenza

Dwar dan is-suggett tkellimna ma’ Sammy Meilaq, li ghal tnax-il sena serva ta’ Chairman tal-Kunsill tat-Tarzna. Illum huwa jahdem ta’ shipwright u jservi ta’ President tat-Taqsima Metall u Kostruzzjoni tal-GWU. Huwa qalilna li huwa importanti ferm li f’gieh it-trasparenza li weighed il-Prim Ministru Gonzi qabel l-elezzjoni li ghaddiet, il-Gvern ghandu iressaq quddiem il-parlament u jippubblika l-ftehim li se jkun qed jaghmel mall-kumpaniji li se jiehdu t-tarzna f’idejhom.

Provajna niehdu l-kummenti tal-Ekonomista John Cassar White, izda dan hass li fid-dawl tal-fatt li huwa kien Chairman tal-Malta Shipyards, ma kellux jghaddi kummenti dwar dan is-suggett. Fl-1996 Cassar White gie kkummisjonat jaghmel rapport dwar il-qaghda finanzjarja u kummercjali, u dwar is-sistemi ta’ tmexxija mhaddma mit-tarznari. Huwa serva ta’ Chairman tal-Malta Drydocks, u wara, tal-Malta Shipyards ghal diversi snin. Huwa rrizenja minn din il-kariga f’Jannar tal-2008. Fl-2007 Cassar White kien rapportat jghid li “hija realta’ li twegga’ li f’hafna kazi” iktar ma kien ikun hemm xoghol fit-tarzna akbar kien ikun it-telf li ggarrab.

Telf

Ta’ min wiehed jinnota li d-differenza fit-telf li garrbet it-tarzna bejn is-snin 1996 u 2009 hija wahda kbira. Fl-1996 it-tarzna rregistrat telf ta’ 70.764 miljun ewro, filwaqt li s-sena li ghaddiet it-tarzna ghamlet telf ta’ 15.5 miljun ewro. Nistghu nghidu li f’dawn l-ahhar erba’ snin hafna mit-telf kien kawza tal-kuntratt Fairmount, li skont PriceWaterHouseCoopers ikkawza telf ta’ 37 miljun ewro, filwaqt li skont rapport li harget il-GWU, meta wiehed iqis l-overruns, it-telf minn dal-kuntratt kien ta’ 80 miljun ewro.

Jekk niehdu biss is-sena 2007, naraw kif it-tarzna irnexxielha tirregistra qliegh ta’ 5.3 miljun ewro fuq tiswijiet ta’ vapuri, mill-Fairmount biss f’dik is-sena tilfet 24 miljun ewro. Tmien miljun ewro ohra tilfithom fuq xoghol conversions ohra. Mill-bidu tas-snin elfejn kien hemm bidla fil-policy tat-tarzna, u minn hidma ffukata fuq tiswija tal-vapuri kif kien suggerit qabel mir-rapport Appledore, kien hemm il-hsieb li jkun diversifikat ix-xoghol biex jinkludi xoghol marbut mal-industrija ghat-thaffir taz-zejt, bini ta’ barges, u xoghol fuq cruise liners. Jidher bic-car li l-kuntratt Fairmount kien fih hafna intricci, u dan jixhdu l-fatt li meta t-tanker IKDAM kien konvertit f’PFSA (bastiment li jipproduci, jahzen u jgorr il-gass u z–zejt) fl-2001, ma kien registrat l-ebda telf minn dan il-progett. Dan ukoll jixhed li fil-progett tal-Fairmount zgur li ma humiex il-haddiema li kienu jahtu ghat-telf li garrbet it-tarzna.

GWU

Quddiem dan ic-caqliq li qed jigri, interessanti naraw kif se tkun qed tagixxi l-GWU. Fejn qabel kellek sitwazzjoni li s-sid huwa wiehed, il-Gvern, issa se jkollok sitwazzjoni fejn is-sidien jistghu ikunu aktar minn wiehed u m’huwiex car kif se jkunu qed jinqasmu l-haddiema. Matul dawn l-ahhar snin is-sahha tal-haddiema naqset, ghaliex naqas l-ammont ta’ haddiema, u kienu r-raprezentanti stess tal-haddiema li accettaw friza fil-pagi, xoghol bix-xift u kundizzjonijiet ohra, fil-kollaborazzjoni taghhom biex isir it-tibdil li kien maqbul.

“Qaflu” l-krejnijiet

Jekk bhalissa wiehed imur l-Isla, u jitla’ fejn is-sur biex jigi jhares fuq il-Bacir Numru 2 u l-ex-Boiler Wharf, jara li hemm tliet krejnijiet li “nqaflu” wara l-grada (ara r-ritratt). Din il-grada ttellghet biex tifred iz-zona tat-tarzna, mill-moll il-gdid li l-Ministeru ta’ Austin Gatt nieda f’Awwissu li ghadda. Moll li sar bl-iskop li jitrakkaw il-cruise liners, u li l-Awtorita’ Maltija ghat-Turizmu iddeskrivietu mhux xieraq biex jilqa’ t-turisti fih. Dan il-moll sar kollu minghajr il-permessi tal-MEPA, u b’hekk wiehed jista’ jimmagina kemm sar hsieb rigward caqliq tat-taghmir tat-tarzna u l-uzu tal-eks boiler wharf innifsu. Il-Gvern m’huwiex car fil-pjani tieghu dwar Baciri Numru 1 u 2. Jista’ jkun li fil-verita’ lanqas pjani m’ghandu. Il-weghdi u l-kontradizzjonijiet tal-Gvern fir-rigward ta’ Bacir Numru 1 jistghu jixhdu dan.

Hemm hafna affarijiet li wiehed se jkun qed janalizza ‘l quddiem, rigward is-sitwazzjoni fit-tarznari Maltin. Biss biss ghadna ma rajna xejn konkluz mal-ebda wiehed mill-offerenti. Jinhtieg naraw ukoll jekk il-prattici tax-xoghol fit-tarznari, meta jkunu privatizzati, humiex se jkomplu jrewhu u jippompjaw ix-xoghol prekarju f’pajjizna. Xoghol ikkaratterizzat minn nuqqas ta’ kundizzjonijiet tajba tax-xoghol, haddiema b’kuntratti ghal perjodi qosra ta’ zmien u diversi sistemi ohra li hafna mis-sidien draw juzaw biex b’ingann jghaddu mit-toqob tal-ligi tax-xoghol.

Meta l-Gvern jittarrax!

2010-02-18T10:46:00.002+01:00

Ippubblikat f'pagna 15 ta' L-Orizzont tal-lum il-Hamis 18 ta' Frar, 2010

Ahna z-zghazagh tal-GWU mill-ewwel ilqajna l-istedina ghall-protesta nazzjonali kontra t-tariffi tad-dawl u l-ilma. Xbajna naraw il-Gvern jilghabha li qed jisma’ dak li qed jghidu l-unjins u l-ghaqdiet tas-socjeta’ civili, mentri fil-fatt huwa trux. Professjonisti u haddiema minn kull settur qed ihossu li ma jistax ikun li l-Gvern jibqa’ jitfa’ dan il-piz kollu fuq bzonnijiet li wiehed ma jghaddix minghajrhom.

Gass

F’dawn il-jiem Xitwin kullhadd isahhan daru. Is-sena l-ohra l-Gvern kien avzat li l-privatizzazzjoni tad-distribuzzjoni tal-gass se tkun qed tikkawza ghafsiet godda fuq il-familji. Kien trux, u llum il-prezz tal-gass imqabbel ma’ dak ta’ Frar tas-sena l-ohra nistghu nghidu li trippla.

Dawl u Ilma

Illum jekk tghix bla dawl u bla ilma fir-residenza tieghek jghodduk bi fqir. Il-Gvern qed jghid illi qed jaghti kumpens lil dawk li ma jifilhux ihallsu l-kontijiet. Irid jghaddi n-nies biz-zmien u jibghat vawcers ta’ hames u ghaxar ewro. Jekk il-kont ma thallsux fi zmien 45 gurnata thallas interessi ta’ sitta fil-mija fuq il-bilanc. B’hekk jekk int qed tilghabha mall-faqar, tircievi d-daqqa li jkun jonqsok biex toghdos ghal go fih.

Ghalxejn il-kritika li saret is-sena l-ohra dwar il-kontijiet ezagerati tad-dawl u l-ilma. Giet din is-sena u l-Gvern ghazel li jaghmel aghar. Il-kritika gejja minn min ihaddem, mir-raprezentanti tal-haddiema u minn dawk li qed isofru dawn il-pizijiet mid-djar u l-postijiet tax-xoghol taghhom. Il-Gvern baqa’ trux.

Sahha

Jekk minghajr ilma u dawl ma noqoghdux, ahseb u ara kemm noqoghdu minghajr servizz tas-sahha dicenti u minghajr hlas. Bid-dokument li hareg il-Gvern dwar il-kura tas-sahha primarja, bl-ghan li taparsi jikkonsulta, il-Gvern ghamilha fatta li kull cittadin ghandu jirregistra ma’ tabib tal-familja u jiehu l-kura primarja tieghu bil-hlas. Il-Gvern tilef kull sens ta’ kuxjenza socjali. Dan ma nghiduhx ahna z-zghazagh tal-GWU biss, izda jghiduh ukoll Membri Parlamentari tal-istess Gvern.

28 ta’ Frar

Quddiem Gvern trux bhal dan, li lest jisimghek bit-tappijiet tas-sufra f’widnejh, l-ghazla naturali tkun il-protesta. Hija l-ghodda li juza l-poplu quddiem Gvernijiet torox. Hija l-ghodda li pajjizi Mediterranji u Ewropej bhal taghna juzaw biex jitfghu lil Gvern fit-triq it-tajba jew biex ibiddlu Gvernijiet torox. Ahna niehdu gost li l-Gvern jiddeciedi li jisma’ mal-ewwel ghajta.

Min-naha taghna li nhossu l-ghafsa, ghandna naraw li jekk il-Gvern se jibqa’ trux mal-ewwel ghajta, imbaghad nuzaw mezzi ohra, sakemm l-ghajta popolari tinstema’.
Jekk il-protesta ma tkunx bizzejjed, l-ghodod l-ohra f’idejna ghandhom ikunu l-azzjonijiet industrijali, li jikbru skont kemm il-Gvern idum imtarrax. Nhar il-Hadd 28 ta’ Frar, ahna z-zghazagh tal-GWU, se nkunu qed nattendu l-protesta fil-Belt minghajr ebda hjiel ta’ biza’. Irridu naraw lilek spalla ma’ spalla maghna, f’din il-protesta favur il-kuxjenza socjali.

B'wiehed flok hamsa!

2010-02-14T20:45:00.003+01:00

F’dawn l-ahhar sentejn rajna l-Oppozizzjoni tuza l-Parlament b’mod aktar haj u effettiv. Rajna mumenti fejn il-Gvern kellu jdawwar ir-rotta biex ma jaffaccjax vot fil-Parlament. U rajna mumenti ohrajn fejn kienu l-istess membri parlamentari tan-naha tal-Gvern li hammrulu wiccu.

Fuq kollox l-Oppozizzjoni qeghda tinhass ghax qed tuza l-ghodda parlamentari kollha disponibbli ghaliha, biex f’wicc l-ilma jitla’ dak kollu li l-coterie (kelma ohra ghall-klikka ta’ gewwa fil-Gvern uzata minn wiehed mid-deputati Nazzjonalisti dissidenti), ma jridux li jara d-dawl tax-xemx.

Is-sitwazzjoni fil-Parlament f’din il-legislatura hija ferm differenti minn dik ta’ bejn l-2003 u l-2008. Issa zgur il-Ministru Austin Gatt ma jistax jghid li l-Gvern “ghandu maggoranza ta’ hamsa u jirbah il-vot zgur”, bhalma kien qal f’Mejju tal-2006 meta l-Oppozizzjoni gib-det l-attenzjoni lill-Gvern li kien obbligat jghaddi rizoluzzjoni fil-Parlament biex tigi trasferita l-bicca art kbira fil-Qawra li kellha l-Maltacom lil TECOM Investments.

B’Kabinett izghar u numru mdaqqas ta’ backbenchers “imqarbin”, is-sitwazzjoni prezenti hija ferm delikata ghall-Gvern. Tibdil fil-Kabinett bqajna ma rajniex.

Jidher li Gonzi xtaq ibiddel aktar, bhal nghidu ahna jaghmel lil Giovanna Debono Ministru tal-Edukazzjoni, izda jidher bic-car li l-vapur m’ghandux il-kaptan bil-par idejn “sodi” li l-magna tal-propaganda Nazzjonalista kienet tat x’tifhem li se jkollna qabel l-elezzjoni. Il-kobba tant thabblet ghall-Prim Ministru, li bhalissa jinhass li qieghed f’labirint li biex johrog minnu qed isibha difficli ferm.

Ordni Permanenti 13

Ghodda uzata fil-Parlament biex tigi sospiza l-agenda tal-gurnata, biex minflok tkun tista’ tigi diskussa tema ta’ importanza pubblika urgenti hija l-Ordni Permanenti Numru 13. Tentattiv biex isir uzu minn din l-Ordni kien sar f’Set-tembru tal-2008, min-naha tal-Oppozizzjoni, dwar “rapporti mhux michuda li fil-Malta Information and Training Services (MITTS) [il- lum MITA] qed issir investigazzjoni fuq diversi persuni minhabba l-fatt li dawn… illijkjaw informazzjoni kunfidenzjali u sensittiva….”.

Dakinhar l-iSpeaker hass li ghalkemm il-kaz kien jimmeritah l-urgenza, kien iddecida li ma kienx ikun jaqbel li jkun diskuss min-habba li kien ghad hemm investigazzjonijiet pendenti dwar il-kaz.

Imma fis-27 ta’ Jannar li ghadda, l-Ispeaker Louis Galea hasibha mod iehor ghaliex accetta talba tal-Kap tal-Oppozizzjoni Joseph Muscat biex ikunu sospizi l-ordnijiet tal-gurnata biex tigi diskussa l-kwistjoni tal-estensjoni tal-Power Station ta’ Delimara u l-htiega li Dr. Gonzi u l-MEPA jipposponu l-laqgha li kelllha ssir l-ghada fejn eventwalment inhareg il-permess ghall-bini tal-estensjoni tal-Power Station f’Delimara. L-iSpeaker accetta din it-talba tal-Oppozizzjoni u alloka siegha ghal dan id-dibattitu ghaliex hass li t-tema kienet wahda ta’ importanza pubblika urgenti, avolja nsista li fuq dan id-dibattitu ma kellux jittiehed vot.

Mozzjonijiet

F’din il-hdax il-legislatura kienu diversi l-mozzjonijiet li poggew pressjoni fuq il-Gvern, min-naha tal-Oppozizzjoni. Il-progett li kien mahsub li jsir fl-Annex tal-Katidral ta’ San Gwann fil-Belt Valletta, huwa ezempju car ta’ dan. Permezz ta’ mozzjoni Parlamentari, f’Jannar 2009, l-Oppozizzjoni talbet biex “il-Gvern jintervjeni immedjatament biex jirrevoka l-appogg tieghu lill-imsemmi progett kif prezentat, u minflok jippromwovi l-ghazla ta' bini jew binjiet ohra fil-Belt Valletta biex jigu restawrati ghall-iskop ta' estensjoni jew estensjonijiet tal-Muzew tal-Kon-Kattidral...”.

Permezz tal-pressjoni maghmula minn ghaqdiet tas-socjetà civili, u anki bil-pozizzjoni li kien ha d-Deputat Nazzjonalista, Jeffrey Pullicino Orlando, il-Gvern kien beza’ jmur ghall-vot b’maggoranza ta’ siggu wiehed. Dakinhar stess li kellha tkun diskussa l-mozzjoni tal-Oppozizzjoni, kienet inharget stqarrija kongunta bejn l-Arcisqof Cremona u l-PM Gonzi li biha kien gie irtirat dan il-progett.

Kaz simili ghal dan tal-Katidral kien meta l-Oppozizzjoni, f’Jannar li ghadda, ressqet mozzjoni biex Artiklu 355A tal-Kodici Kriminali li jaghti d-dritt lill-persuni arrestati li jikkonsultaw mal-avukat taghhom qabel ma jibda l-interrogatorju mill-Pulizija, jidhol fis-sehh permezz ta’ avviz legali fi zmien 30 gurnata. Ftit sighat wara li giet ipprezentata l-mozzjoni tal-Oppozizzjoni, il-Gvern mill-ewwel hareg jghid li kien sejjer jaghmel dan fl-10 ta’ Frar wara li kien ilu seba’ snin jahsibha. Sintendi r-raguni vera ghal dan kienet li Dr. Gonzi ma riedx li din il-kwistjoni tmur quddiem il-Parlament u d-Deputat Nazzjonalista l-Avukat Franco Debono jispicca jaqbel mal-mozzjoni tal-Oppozizzjoni.

L-imqarbin tan-naha ta’ wara

Fil-klassijiet tal-iskola hemm il-fama li min joqghod fil-bankijiet ta’ wara jkun imqareb. Aktar ma jghaddi z-zmien minn fuq din il-legislatura, aktar qed naraw backbenchers tan-naha tal-Gvern igibu ruhhom ta’ “imqarbin” fil-Parlament u barra minnu. L-aktar imqareb fost l-imqarbin jidher li huwa d-Deputat Franco Debono. Kontinwament bhal donnu irid jaghti sinjal li bhala deputat parlamentari, l-akbar rabta li ghandu hija lejn dawk li tellghuh fil-Parlament u mhux lejn il-partit li gej minnu u li tela’ f’ismu.

Debono gej minn naha ta’ Malta tahraq bhalissa, zona ta’ Malta fejn id-dhahen m’humiex neqsin u dal-gvern irid li jkompli jzidhom bi 11,315 tunellata ta’ skart tossiku fis-sena mill-estensjoni tal-power station ta’ Delimara. Dil-gimgha stess fil-Parlament Debono qal li “hadd m’hu se jaghlaqli halqi”. Din is-sitwazzjoni qed tinholoq minhabba li l-interessi tal-partit fil-Gvern qed imorru kontra l-interessi tan-nies, u deputati bhal Debono qed ihossu li l-kostitwenti taghhom jigu qabel l-interessi tal-klikek. Ovvjament, qatt ma jonqos l-element ta’ protagonizmu li fil-politika issibu dejjem, u jaf ifisser l-binja tal-istatura tal-politiku nnifsu jew inkella it-tkissir tieghu.

Ohrajn li tkellmu b’qawwa kontra l-mod kif qed jagixxi l-Gvern taghhom stess kienu Jesmond Mugliett dwar il-kwistjoni tat-trab l-iswed li qed tolqot ukoll lir-residenti tan-nofsinhar ta’ Malta, u aktar recenti kien it-tabib tal-familja Jean Pierre Farrugia li fil-Parlament wera li l-qasam tas-Sahha mhux qed jittiehed bis-serjetà bizzejjed quddiem ir-realtajiet li ghaddejjin minnhom il-familji.

Il-Parlament huwa il-Poplu

Din hija legislatura iebsa ghall-partit fil-Gvern. Michael Falzon, eks-Ministru Nazzjonalista stqarr dan l-ahhar li “qisu wara li l-pajjiz dahal fl-Unjoni Ewropea, waqfu l-aspirazzjonijiet kollha…” ghal dan il-Gvern. Jinhass li dan il-Gvern m’ghandux raguni ghalfejn jezisti.

Interessanti wiehed jara kif se jizvolgu l-affarijiet wara l-protesta li se tittella’ mill-GWU u l-Forum Unions Maltin, nhar il-Hadd 28 ta’ Frar, hekk kif fil-bidu ta’ Marzu se jkun qed jittiehed vot fil-Parlament dwar it-tariffi l-godda tad-dawl u l-ilma. Ta’ min wiehed jara jekk hux se jkun hemm xi tip ta’ konvergenza bejn dak li qed ihambqu fuqu l-korpi kostitwiti u t-triq li se jkun qed jiehu l-Gvern. Jidher li dan hu li jista’ jkun se jiddetermina jekk l-“imqarbin” fil-Parlament joqoghdux kwieti, jew inkella jsirux imqarbin izjed.

Konferenza Generali - Partit Laburista

2010-02-07T11:04:00.002+01:00

Diskors moghti llum Il-Hadd 7 ta’ Frar, 2010, gewwa c-Centru Nazzjonali Laburista fil-Hamrun.

Intervent li jitratta l-Mozzjoni Programmatika

Shabi tal-Amministrazzjoni,
Shabi delegati,

Jiena bhala zaghzugh progressiv inhoss illi pajjizna huwa bil-ghatx ghall-progress. Dan is-sett ta’ principji li ghandna quddiemna jaghti kaz kemm tal-liberta’ tal-individwu, bhalma huma d-drittijiet civili, u anke tal-bzonnijiet ta’ kuljum, bhall-edukazzjoni, is-sahha u l-protezzjoni tal-ambjent.

Dan ghandu jpoggina fuq quddiem biex nistinkaw sabiex jiddahhlu drittijiet civili bhalma huwa d-divorzju. B’dispjacir nghid li ghad hawn nies fostna, gewwa dan il-moviment, li ghadhom qed jaraw il-ligi tad-divorzju bhala xi haga li tmur kontra l-valuri li jhaddnu. Lil dawn jiena nghidilhom li dritt civili bhad-divorzju m’huwiex ta’ sfida ghall-valuri tradizzjonali taghna.

Id-dhul tad-divorzju jkun ifisser li dawk li sabu problemi li ma kellhomx kontroll fuqhom fl-ewwel zwieg taghhom, ikunu jistghu jergghu jemmnu ghal darba ohra fiz-zwieg. Jergghu jemmnu fiz-zwieg bhala l-konferma tar-rieda li koppja tifforma familja.

Bhalissa ghandna s-sitwazzjoni fejn min ghandu l-flus biex jiehu d-divorzju, qed ikun jista’ jaghmel dan. Min m’ghandux il-flus ikollu jibqa’ ma jaghrafx il-pozizzjoni tieghu quddiem il-ligi. Bl-istatistika li ghandna quddiemna dwar kemm zwigijiet qed ifallu f’pajjizna, certament li jekk id-dritt civili tad-divorzju ma jidholx, Malta se tispicca bejta tal-pogguti.

Nemmen li m’ghandux ikun vot hieles fil-parlament li bih pajjizna jiddeciedi ghandux jiddahhal id-divorzju jew le. Naqbel ma’ dak li qal l-Onorevoli Evarist Bartolo aktar kmieni din il-gimgha, cjoe’ li d-divorzju ghandu jkun parti mill-manifest elettorali taghna fl-elezzjoni generali li jmiss.

F’dawn l-ahhar sena u nofs, bhala Partit Laburista qed jirnexxilna dejjem aktar nuzaw l-istituzzjonijiet tal-gvern milli konna naghmlu qabel. Qed jirnexxilna nikxfu l-prattici korrotti u l-politika li tmur kontra l-interessi tal-Maltin li ghandu dan il-Gvern konservattiv u neo-liberali. Sal-gimgha l-ohra stess rajna kif ahna, fl-oppozizzjoni, rnexxielna npoggu fuq l-agenda tal-parlament tema krucjali, dik tal-estensjoni tal-Power Station ta’ Delimara. Dwar l-istess tema, tressqu rapporti tal-midja Daniza dwar il-BWSC u Lahmeyer International quddiem l-awditur generali.

Dan huwa mod tajjeb hafna kif tahdem mill-oppozzizzjoni, izda jkolli nghid illi bi Gvern li jisthajjel li ma jista’ ghalih hadd, li tuza l-istituzzjonijiet, mhuwiex bizzejjed.

Rajna kif ir-raprezentanti taghna kienu prezenti quddiem il-bord tal-MEPA fil-laqgha li ddeterminat li l-art mehtiega ghall-estensjoni tal-Power Station, tkun tista’ tintuza ghalhekk. Ghalkemm konna prezenti bir-raprezentanti taghna, htigilna nkunu hemm ukoll bil-komunitajiet tal-vicinanzi sabiex fil-glieda kontra l-istituzzjonijiet pupazzi ta’ dan il-pajjiz, ikollna aktar forza morali warajna.

Bhalma sahhahna d-djalogu f’din il-Konferenza Generali, hekk ukoll nistghu insahhu d-djalogu mall-komunitajiet taghna. B’dan il-mod nistghu narmaw tined fil-pjazez taghna fejn nitkellmu man-nies dwar temi li jkunu qed jolqtuhom fil-laham il-haj. B’hekk il-kuxjenza tan-nies fit-toroq tkun taqbel mal-hidma li nkunu qed naghmlu minn gewwa l-istituzzjonijiet fuq livell nazzjonali.

Aktar ma n-nies tifhem x’qieghdin naghmlu, aktar thoss illi l-kisbiet taghna bhala partit huma l-kisbiet taghna bhala poplu. Jinhtieg li nqanqlu fjamem li ghadhom mitfija, ghaliex ghalkemm il-vuci taghna fl-oppozizzjoni ssahhet, jinhtieg li tkun aqwa quddiem dan il-Gvern tal-minoranza.

Jiena ninsab cert li dan il-moviment jista’ jaghmel lil Malta l-aqwa fl-Ewropa. Manwel Dimech kien jghid li “Minghajr rieda, m’hemmx setgha”. U ghalhekk, ahna li rridu bil-qawwa li Malta tkun l-aqwa fl-Ewropa, cert li nistghu npoggu lil Malta verament l-aqwa fl-Ewropa.

Nemmen li dan il-moviment qieghed hemm biex iwassal il-vuci ta’ dawk li huma qawwija imma gusti u ta’ dawk li huma dghajfa izda sodi fil-principji taghhom.

Qatt daqs illum ma kont nemmen li l-Partit Laburista jista’ ghal darb’ohra jikteb l-istorja ta’ pajjizna.

L-Akbar Sfida

2010-02-07T10:27:00.002+01:00

Pubblikat fil-Gurnal KullHadd tal-lum 7 ta' Frar, 2010

Li partit politiku taghtih dimensjoni ta’ moviment ifisser li taghmlu xi haga aktar hajja. Aktar lesta li tadatta ruhha ghac-cirkostanzi li tkun qed taffaccja s-socjeta’. Il-Bidliet li saru fl-istatut tal-Partit Laburista fis-sena li ghaddiet u f’din is-sena, taw lok sabiex il-PL jkun jista’ jilqa’ fi hdanu aktar gruppi ta’ nies differenti. Dan jaghti lok sabiex id-delegati fi hdan il-PL jirriflettu dejjem aktar ir-realtajiet socjali u ekonomici li qed nghixu fihom. B’konsegwenza t’hekk il-vuci tal-PL tkun aktar relevanti ghal zminijietna.

Huwa process li jrid isir b’reqqa, ghaliex huwa facli li fl-entuzjazmu li tilqa’ gruppi differenti ta’ nies fi hdan il-partit tieghek, tispicca jkollok nies li jkollhom interessi totalment differenti minn xulxin. Hafna drabi jkollok taghzel jekk intix lest toghgob lil Alla jew lix-xitan. Dan huwa importanti ferm ghal meta jasal iz-zmien li dan il-moviment li qed jinbena jigi biex imexxi l-Gvern.

Id-Divorzju

B’dan nifhem li l-PL ghandu jaghzel li jiehu naha fuq diversi temi.

Wahda minnhom hija certament id-divorzju. Naqbel mal-idea ta’ Evarist Bartolo, li d-divorzju jkun inkluz fil-manifest elettorali li jmiss. B’hekk tinghata idea cara lil min jahdem fi hdan il-moviment tal-miri decizi. Wara kollox id-divorzju mhix xi haga minn ghewl id-dinja. Diga’ qed jinghataw id-divorzju nies li ghandhom il-flus bizzejjed biex joqoghdu l-Ingilterra, jgibu d-divorzju minn hemmhekk u wara jkun approvat lilhom fil-Qorti Maltija. Jekk wiehed jahseb fl-istorja ta’ pajjizna, nistghu nghidu illi li kieku l-Maltin ma xxewxux kontra l-Francizi ta’ Napuljun, kieku dan id-dritt civili ilu maghna mal-mitejn sena.

Jekk ma jkunx hemm ghazliet cari fuq politika li tirrigwardja temi ta’ mportanza, kbir ikun ic-cans li dawk stess li jemmnu f’dan il-holqien ta’ moviment illum li jinsab fl-oppozizzjoni, ihossuhom skomdi f’dan l-istess moviment mal-implimentazzjoni tal-politika tieghu galadarba jkun fil-Gvern.

Min jahdem

Filwaqt li huwa tajjeb il-holqien ta’ forum ghan-negozjanti li waqqaf il-PL, tajjeb ukoll li l-PL jiffoka aktar fuq il-kwestjoni tax-xoghol prekarju. Hafna qed ikunu dawk li jhaddmu b’kundizzjonijiet mizeri fejn wiehed jahdem aktar minn erbghin siegha fil-gimgha u flok ikun registrat bhala impjegat full-time, dan ikun registrat bhala self-employed. Dan iwassal biex ma jittiehdux il-beneficcji li haddiem full-time huwa intitolat ghalihom. Il-famuzi zewg ucuh ta’ Gonzi laghbu wkoll parti f’dil kwestjoni, ghaliex qabel l-elezzjoni tal-2008 qal li se jindirizza dil-kwestjoni, u wara l-elezzjoni rajna weghda ohra ttir mar-rih. Dan biex ma nsemmux nies li jkunu mhedda li jitkeccew mix-xoghol jekk jiehdu s-sick, tfajliet li jkollhom jaghzlu bejn ix-xoghol u t-twelid ta’ tarbija u pressjoni biex il-haddiema ma jissihbux f’unjin.

Persuni b’nuqqas ta’ kwalifiki li jintlahqu wara s-sekondarja, li jaghtu lill-individwu certifikat ta’ hila akkademika jew vokazzjonali, huma dawk li jistghu facilment jaccettaw impjiegi bhal dawn. Aktar u aktar meta tali persuni jkollhom urgenza kbira li jaqilghu lira minhabba li jkunu qed jaffaccjaw cirkostanzi bhal djun, separazzjoni jew trobbija tat-tfal.

Fi kwestjoni bhal m’hi din tax-xoghol jista’ jinsab il-bilanc necessarju biex kemm min ihaddem u kemm min jahdem ihossu komdu f’dan il-moviment. Kollox ghandu jibbaza ruhu fuq ir-rispett reciproku bejn iz-zewg partijiet.

L-akbar sfida

Is-sett ta’ principji li fassal il-PL huwa wiehed gust ghaliex jaghraf jirrispetta l-liberta’ tal-individwu filwaqt li jaghti kaz bzonnijiet importanti hafna bhall-edukazzjoni u s-sahha. Il-pass li jmiss certament huwa dak li dan is-sett ta’ principji jkun applikat fil-politika ta’ kuljum ta’ dan il-moviment, bhalma diga’ beda jsir.

Issa li l-Partit Laburista qed jirnexxilu jidjaloga aktar fi hdanu, imiss li jidjaloga fit-toroq man-nies sabiex joffri alternattiva ghal dan il-Gvern li jhares l-interessi tal-ftit u jigi jaqa’ u jqum minn dawk tal-hafna. Jinhtieg li titqajjem aktar kuxjenza fl-irhula u l-ibliet taghna, sabiex il-battalji socjali u politici li l-oppozizzjoni qed taghmel fuq livell nazzjonali minn gewwa l-istituzzjonijiet, isiru wkoll il-battalji tan-nies li jkunu gejjin minn kwalunkwe’ tarf ta’ Malta u Ghawdex. Din hija l-akbar sfida li jmissu jeghleb il-PL. Bir-rieda kollox jinkiseb.

Iz-zghazagh fil-Partit Laburista

2010-01-24T20:38:00.002+01:00

It-tnehhija tal-kariga ta’ Segretarju Generali kif imhaddma mill-1977 lil hawn fil-Partit Laburista kienet ilha tinhass ta’ zgombru ghall-Partit Laburista. Dan hareg minn zewg rapporti li l-PL kkummissjona wara t-telfiet elettorali tal-2003 u l-2008. Fil-PL kien hemm sitwazzjoni fejn zewg kaptani kienu mahtura jmexxu l-istess bastiment.

Dawk illi kienu qed jistaqsu fejn huma t-terremoti mwieghda, jistghu jaraw illi qed jitwettqu. Fil-fehma tieghi dan it-terremot imissu sehh sena u nofs ilu, izda ahjar tard milli qatt. It-terremoti huma mehtiega f’kull organizzazzjoni. Ghalkemm l-istabilita’ toffrilek kontinwazzjoni f’hidmietek, l-istagnar joffri biss nuqqas ta’ motivazzjoni.

Nemmen li rigward iz-zghazagh fil-PL hemm bzonn li flok isiru t-terremoti, jinholqu strutturi godda li jkunu jistghu jiffacilitaw din il-hidma zaghzugha, kemm ghal dawk iz-zghazagh li huma attivi fil-lokalita’ taghhom, u anke ghal dawk iz-zghazagh li ghandhom funzjoni nazzjonali fi hdan il-PL.

Iz-Zghazagh

F’dawn l-ahhar sena u nofs rajna t-twaqqif ta’ diversi ferghat taz-zghazagh madwar Malta. Dawk ta’ Rahal il-Gdid u ta’ Hal-Ghaxaq jistghu iservuna ta’ ezempju. F’kull lokal li l-PL ghandu kumitat lokali, ra li jinhatar ufficcjal taz-zghazagh sabiex jikkordina l-hidma zaghzugha fil-lokal li jkun gej minnu.

Il-Forum Zghazagh Laburisti (FZL) nistghu nghidu li jservi ta’ ezekuttiv nazzjonali fil-kordinament tal-hidma zaghzugha fi hdan il-partit. Dan qed jaghmel hidma tajba permezz tal-appogg tieghu liz-zghazagh attivi fil-lokalitajiet taghhom u anke permezz ta’ kordinament ma’ ghaqdiet xellugin u progressivi taz-zghazagh li nsibu f’pajjizna. Madanakollu nemmen li ghandha tinholoq holqa bejn il-livell nazzjonali u dak lokali.

Tezisti l-htiega li jinholoq ufficcjal regjonali ghaz-zghazagh. Peress li d-distretti elettorali huma tlettax, u l-PL ghandu struttura ibbazata fuq id-distretti, tajjeb li jkunu tlettax l-ufficjali regjonali ghaz-zghazagh. Dan ifisser li jkun mahtur wiehed fuq kull distrett.

L-irwol taghhom

L-irwol ta’ dawn l-ufficcjali regjonali ghaz-zghazagh ikun li jikkordina l-hidma taz-zghazagh fid-distrett. Jaghmel dan billi fil-bidu ta’ kull sena jlaqqa’ l-ufficcjali zghazagh tal-lokal fid-distrett li jkun gej minnu, sabiex jitfassal pjan ta’ azzjoni. B’hekk iz-zghazagh tad-distrett jahdmu b’iktar kuntatt u sinkronizzazzjoni bejniethom. Ikun fid-dmir tieghu li jsolvi diffikultajiet li jinqalghu minn zmien ghal zmien, u dan jaghmlu b’konsultazzjoni mall-FZL.

Nifhem li jonqos nitilghu xi targiet ohrajn qabel naslu f’dan l-istadju. L-ewwel jinhtieg li aktar lokalitajiet jiffurmaw ferghat lokali zghazagh. Jinhtieg li jsiru laqghat mal-ufficcjali taz-zghazagh u l-kumitati distrettwali sabiex dan il-progett jaghmluh il-progett taghhom ukoll.

Ghandu jkun delegat?

Biex taqdi funzjoni f’partit politiku m’hemmx ghalfejn tkun delegat. Certament li ufficcjal regjonali ghaz-zghazagh ikun jrid jaghti rendikont tal-hidma tieghu kemm lill-Kumitat Distrettwali u anke lill-FZL. Jekk jinhass li ghandu jkun Delegat fil-PL, tajjeb li jkun kunsidrat li dan ikun wiehed mit-tlett delegati li saru jinhatru f’kull kumitat distrettwali. B’hekk tizdied il-partecipazzjoni taz-zghazagh f’livell distrettwali, u tinholoq il-holqa mehtiega bejn il-livell nazzjonali u dak lokali f’dan ir-rigward.

B’hekk il-FZL ikun kapaci li jkollu grupp ta’ tlettax-il persuna li minn zmien ghal zmien ilaqqaghhom biex jinghata rendikont ta’ diffikultajiet partikolari li jkunu qed jigu affaccjati u jkun aktar f’qaghda li jikkordina l-hidma nazzjonali fdata f’idu.

Is-Sentejn mehtiega

Nifhem li jinhtiegu sentejn biex iwasslu din il-vizjoni fis-sehh. L-ewwel sena tkun iddedikata biex jitwaqqfu aktar ferghat taz-zghazagh fil-lokalitajiet u tibda tinbigh din l-idea fil-livelli kollha tal-partit. Fit-tieni sena tibda tithaddem din is-sistema bhala progett pilota. Wara, fil-Konferenza Generali li tkun tmiss titressaq mozzjoni sabiex dan kollu jsir parti mill-istruttura ufficjali tal-PL, u jkun marbut b’regolamentazzjoni apposta.

Zghazagh minsijin, attivi jew akkuzati

2010-01-21T14:32:00.002+01:00

L-akbar ħtieġa li qed nara quddiemna ż-żgħażagħ hija dik li norganizzaw rwieħna b’mod differenti. Għandna naraw li l-għaqdiet li nkunu parti minnhom ikunu l-għodda tal-progress u mhux iservu bħala magni ta’ riċiklaġġ ta’ dak kollu li pajjiżna għajja jara jsir quddiemu.

Dan huwa eżami tal-kuxjenza li qabel ma nħeġġu lil ħaddieħor biex jagħmlu, jinħtieġ li nkunu aħna minn tal-ewwel li nagħmluh.

X'sar minnha l-politika taz-zghazagh?!

Dawk li huma attivi fl-għaqdiet taż-żgħażagħ m’għandhomx ikunu reqdin bħas-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ u l-Isport. F’Ġunju li għadda dawn qalulna li kienu qegħdin iwaqqfu kumitat biex tkun diskussa l-politika nazzjonali għaż-żgħażagħ. Taw ċans sal-aħħar ta’ Awwissu biex jikkonsultaw mall-pubbliku u l-għaqdiet taż-żgħażagħ.

Minn dakinhar ma smajna xejn iktar. Jien li qrajt l-abbozz tal-politika taż-żgħażagħ minn qoxra sa qoxra, indunajt li aħjar qattajt dak il-ħin nilgħab xi logħ ba ċess. Dan huwa każ ieħor fejn il-konsultazzjoni ssir biex wieħed iħossu mismugħ, iżda fil-verità ma jkun qed jingħata l-ebda każ.

Kunsill Nazzjonali taz-Zghazagh

Il-KNZ wasal biex jibda sena ta’ ħidma ġdida. Dan huwa fformat minn għaqdiet taż-żgħażagħ ta’ natura politika, trejdunjonistika, reliġjuża u kulturali. Ħafna drabi ż-żgħażagħ li jifformaw l-eżekuttiv ikunu ġejjin minn għaqdiet politiċi u trejdunjonistiċi.

Nifhem li ħafna miż-żgħażagħ ikunu ambizzjuzi li jilħqu ċerti għanijiet f’ħajjithom. Madankollu dan ma jfissirx li l-ambizzjonijiet tagħhom għandhom ifixklu l-ħidma ta’ dan il-kunsill. Nemmen li f’din is-sena ta’ ħidma li ġejja, dawk eletti fuq dan il-Kunsill għandhom jid dedikaw din is-sena għall-faqar u l-esklużjoni soċjali. L-istess bħalma qiegħda tagħmel l-Unjoni Ewropea.

Dan il-Kunsill jista’ jara kif jimbarka fi proġetti ma’ dawk l-għaqdiet li qegħdin jiġġieldu l-faqar fil-komunitajiet tagħna u jara x’inhuma l-ħtiġijiet ta’ dawk iż-żgħażagħ li huma fil-minoranza u li s-soċjetà tagħna tispiċċa twarrabhom.

Huwa tajjeb li jinżamm l-irwol organizzattiv u l-funzjoni tad-djalogu bejn iż-żgħażagħ, iżda huwa daqstant tajjeb li dawn l-organizzazzjonijiet jagħmlu ġid li jinħass bis-serjetà.

Ir-realta' tac-censura

Aħna ż-żgħażagħ tal-GWU isseħibna fil-Front Kontra ċ-Ċensura. Jidhrilna li ma jistax ikun li l-awtoritajiet jinqdew b’liġijiet ta’ żmien żemżem biex inawru l-libertà tal-espressjoni f’pajjiżna.

L-Università ta’ Malta, flok tkun istituzzjoni avangardista f’pajjiżna, spiċċat qiegħda toħroġ ta’ istituzzjoni ripressiva. Insulentat l-intelliġenza tal-istess studenti li hi fdata li teduka. Ħasbet li l-istudenti adulti fl-Università m’għandhomx għarfien biżżejjed jagħżlu x’għandhom jaqraw u x’m’għandhomx jaqraw.

Jista’ jkun li din il-gazzetta bl-isem ta’ “Ir-Realtà” qiegħda titpoġġa taħt żmien iebes mill-burokratiċi, l-awtoritajiet ekleżjastiċi u dawk ċivili, biex ma tkomplix issemma’ leħinha dwar il-vizzji li jikkaratterizzaw lil dawn l-istess persuni u awtoritajiet.

Jekk Mark Camilleri huwa akkużat li qed ixerred il-pornografija f’pajjiżna, allura bl-istess mod nistgħu nakkużaw lil dawk kollha li għandhom kumpanija li tipprovdi l-internet fid-djar tan-nies?

In-Newtralita' tfisser Paci

2010-01-10T20:50:00.004+01:00

L-Ambaxxatur tal-Istati Uniti ghal Malta, Douglas Kmiec, f’gurnal lokali bl-Ingliz ta’ nhar il-Hadd 3 ta’ Jannar, kiteb artiklu intitolat “What does neutrality mean?”. B’dan l-artiklu huwa prova jdahhal l-idea li Malta ma haqqhiex tibqa’ zzomm l-istatus ta’ newtralità. Biex isostni dan wasal biex kiteb li l-ebda nazzjon modern ma jista’ jibqa’ newtrali quddiem it-theddida straordinarja li prezentament tezisti ghall-ordni civili (“Yet, no modern nation can remain neutral in the face of extraordinary threat to the civil order”).

Jekk l-ambaxxatur qed ihoss li din l-ghazla taghna li nkunu u nibqghu newtrali hija ghazla li tpoggina s-snin lura, allura ghandi kurzità nkun naf l-ambaxxaturi tal-Istati Uniti ghall-Fillandja, l-Irlanda, l-Awstrija, u l-Izvezja x’qeghdin jiktbu fil-gurnali ta’ dawn il-pajjiz li jinsabu fl-Unjoni Ewropea, u li kollha ghandhom newtralità rikonoxxuta b’mod internazzjonali, bhalma hija dik ta’ Malta.

Naqbel li hemm bzonn li jsir tibdil fl-oghla ligi tal-pajjiz rigward l-artiklu li jirregola n-newtralità, peress li dan inkiteb fi zmien meta fid-dinja kellek l-Unjoni Sovjetika u l-Istati Uniti bhala z-zewg superpotenzi tad-dinja. Fil-Kostituzzjoni Maltija, iz-zewg superpotenzi huma msemmija rigward il-kwistjoni tal-uzu tat-tarznari, fejn jinghad li “…..skont il-principji ta’ non-allineament l-imsemmija tarznari jigu mcahhda lill-bastimenti militari taz-zewg superpotenzi”.

It-tibdil kostituzzjonali jixraq illi jsir sabiex il-ligijiet ikunu jirriflettu zminijietna. Izda certament li dan it-tibdil m’ghandux isir minhabba pressjoni ta’ ambaxxatur ta’ superpotenza jew ohra.

Skont il-Kostituzzjoni “Malta hija stat newtrali li jrid attivament jilhaq il-paci, is-sigurtà u l-progress socjali fost in-nazzjonijiet kollha…”, u jiena cert li jekk niehdu sehem f’alleanzi militari ta’ haddiehor ma nkunu qed naghmlu xejn aktar hlief nheddu l-paci u s-sigurtà li nghixu fiha ahna, u dik ta’ haddiehor.

Il-progress socjali jkolli nhallih barra minn dan l-argument, bil-politika neo-liberali tal-gvern prezenti ma nistghux nirregistraw progress socjali. La semmejt il-gvern, tajjeb li naraw x’reazzjoni se jkun qed jiehu l-gvern ghall-ideat tal-ambaxxatur Amerikan. Sakemm kont qed nikteb dan l-artiklu, l-ebda reazzjoni tal-gvern ma kienet ghadha giet ippubblikata.

Digà inhoss li n-newtralità u s-sigurtà ta’ pajjizna qed tkun mhedda meta f’Malta jkollna zjajjar ta’ bastimenti militari li hafna drabi jiggustifikaw il-prezenza taghhom billi jibaghtu xi grupp bahrin jaghmlu gurnata jbajdu u jkahhlu fil-bini ta’ xi ghaqda jew istitut. Bhala konferma ta’ dan nistghu niehdu l-kaz li sehh fil-Jemen fis-sena 2000, meta l-USS Cole gie attakkat b’mod suwicida u nqatlu sbatax-il bahri.

L-istatus ta’ newtralità jixraq ferm ghal pajjizna ghaliex jiggarantixxi aktar sigurtà gewwa artna, u z-zamma ta’ hbiberiji mll-pajjizi girien u dawk imbieghda.

Li niehdu sehem fil-gwerer ta’ haddiehor billi nissiehbu f’alleanzi militari, ma nkunu qed naghmlu xejn aktar hlief suwicidju nazzjonali. Jekk dan hu dak li l-ambaxxatur irid, ahjar ihabbat bieb iehor!

Gvern taparsi, militari u faxxista

2010-01-04T22:10:00.002+01:00

It-Torca - 3 ta' Jannar, 2010

Ir-rappurtagg ta’ dan il-gurnal nhar il-Hadd 13 ta’ Dicembru dwar l-ahhar elezzjonijiet fil-Honduras kien wiehed f’waqtu meta ddeskrivihom bhala “farsa”. Il-mexxejja Socjalisti tal-Bolivia u l-Venezwela, Evo Morales u Hugo Chavez, ukoll kellhom l-istess kummenti ghal dawn l-elezzjonijiet.

Il-kolp ta’ stat li sehh f’Gunju li ghadda qieghed fuq l-istonku tal-poplu tal-Honduras. Dan jikkonfermah il-Latinobarómetro li sab li 58% ta’ dan il-poplu fl-Amerika Centrali huwa kontra dan il-kolp ta’ stat. Il-Gnus Maghquda wkoll hija kontrih. Dan ikkonfermatu b’rizoluzzjoni mghoddija fl-istess xahar tal-golpe li permezz taghha sejhet lil kull stat biex ma jirrikonoxxi l-ebda Gvern iehor fil-Honduras jekk mhux dak ta’ Manuel Zelaya.

Lil Zelaya kienu ddeportawh fil-Costa Rica. Il-ministru tal-affarijiet barranin tat-taparsi Gvern attwali fil-Honduras, Enrique Ortez, kien hedded li jekk Zelaya jmur lura fil-pajjiz dan ikun arrestat. Mhux talli ma rnexxilhomx jarrestawh mad-dhul tieghu lura, talli wasal sal-kapitali Tegucigalpa u sab kenn fl-ambaxxata Braziljana ghall-Honduras. Ilu hemmhekk mill-21 ta’ Settembru.

It-taparsi Gvern iridu jitlaq mill-pajjiz bhala eziljat politiku, izda bir-ragun Zelaya qed jirrifjuta dan ghaliex inkella mhux se jkun jista’ jibqa’ jiggieled il-glieda politika tal-poplu li eleggih. Dan l-ahhar irrifjuta li jiehduh gewwa l-Messiku bhala eziljat. Sadanittant il-glieda trid titkompla mit-toroq. Ir-ripressjoni militari ta’ dan il-Gvern qed taghmilha impossibli li s-simpatizzanti ta’ Zelaya jibqghu organizzati fid-dawl tax-xemx. Ghaddejja kampanja ta’ terrorizmu Faxxista fil-Honduras, u filwaqt li l-pressjoni tal-kommunita’ internazzjonali fil-Latin Amerika jehtieg izzid il-qawwa taghha, l-attivisti politici li ghandhom ghal qalbhom id-demokrazija jinhtieg li jorganizzaw rwiehhom taht l-art.

Jekk ir-ripressjoni tibqa’ tali li bl-ebda mod ma jithallew jidhru artikli fil-gazzetti, dibattiti fuq it-televixin, trazmissjonijiet fuq ir-radju, laqghat tal-gemgha jew kwalunkwe’ ghodod demokratici ohrajn kontra dan il-Gvern taparsi, militari u Faxxista, l-ghodda li tithalla f’idejn dan il-poplu tkun dik tal-glieda bl-armi fit-toroq. Tkun hasra jekk dan il-poplu jkollu jasal ghal din l-ghazla, izda jekk l-ghodod imsemmija qabel jittihdulhom minn idejhom, certament li jien inkun l-ewwel wiehed li ma nlumhomx li jaghzlu li jiggieldu l-glieda politika taghhom permezz ta’ gwerrilla urbana.

Ghalhekk l-Organizzazzjoni tal-iStati Amerikani (OEA), hija fid-dover li tuza l-qawwa kollha taghha biex taghmel l-operat ta’ dan il-Gvern taparsi, militari u Faxxista jzarma mill-hnizrijiet li ilu jaghmel minn Gunju u jikkundanna lil dawn il-mexxejja tat-terrur.

L-iStati Uniti ghandha dejn kbir ma’ l-istorja Latin Amerikana illi bil-komplicita’ passiva u attiva taghha rajniha tkun l-arkitett ta’ Operazzjonijiet moqzieza li permezz taghhom gew installati ditatturi wara ohrajn bl-iktar wahda maghrufa tkun dik li wasslet lil Augusto Pinochet jaghmel il-kolp ta’ stat fuq ic-Cile tal-Gvern Socjalista ta’ Salvador Allende. Il-President tal-iStati Uniti nbidel, ma’ din il-bidla d-dinja trid tara wkoll il-bidla fl-attitudni tal-istituzzjonijiet li jsawruha.

Kontu kapaci tnehhu lil Saddam Hussein mill-Iraq permezz ta’ gwerra mhux gustifikata, ghaliex ma tnehhux lil dan il-Gvern taparsi, militari u Faxxista mill-Honduras biex turu lid-dinja kemm ghandkom ghal qalbkom il-famuza ‘rule of law’!

Fir-ritratt: Manuel Zelaya, President tal-Honduras

Biex il-fjamma ma tintefiex

2009-12-31T13:57:00.002+01:00

L-Orizzont, il-Hamis 31 ta' Dicembru, 2009

Matul din is-sena rajna haddiema jitkeccew minn fuq il-post tax-xoghol. Dawk b’impjieg part-time bhala s-sors ewlieni tad-dhul taghhom huma ‘l fuq minn 1,500 u dawk bla xoghol qed jizdiedu. Ohrajn inzammew ix-xhur bla paga. Ohrajn gew mitfugha fuq il-4-day week. Ghandna ohrajn li l-overtime taghhom mhux qed ikunu jistghu jiehduh bi flus izda minn flok jiehduh permezz ta’ time off in lieu.

Il-kawza tat-trejdjunins, dik li tghin lill-haddiem jaghraf id-drittijiet tieghu u jistinka ghal kundizzjonijiet ahjar, hija dik il-fjamma li ma jixraq tintefa’ qatt. L-isfortuna tkun li jkun hemm cirkostanzi fejn min ikun irid jghin lill-haddiema jorganizzaw irwiehhom u jsemmghu lehinhom, jispicca jigi mwaqqaf mill-haddiem innifsu li ma jhossux kuragguz biex jidhol ghall-isfidi ta’ quddiemu b’kuragg.

Certament li jinhtieg isir ferm aktar biex titqanqal kuxjenza aqwa fost il-haddiema. Aktar ma jmur, aktar qed insibu manigment li jifred haddiem minn iehor. Jinhtieg li l-komunikazzjoni fost il-haddiema li unjin tirraprezenta tkun wahda aktar mill-vicin, billi l-ufficjali tal-unjins ikunu prezenti fix-shop floor, aktar milli jikkomunikaw permezz ta’ memos fuq noticeboards u ittri fid-dar tal-membri. Il-fjamma trid tinzamm mkebbsa l-hin kollu!

Ghalkemm il-mewg huwa qalil ghalina l-haddiema, m’ghandniex naraw lid-dinja se taqa’ fuqna. Fostna qed jigru grajjiet mill-isbah li meta ssir taf bihom tinduna li l-fjamma ghadha hajja. Il-fjamma li sirt naf biha erbat ijiem ilu hija dik tal-haddiema tal-Enemalta gewwa l-Power Station ta’ Delimara. Membri tal-GWU waqqfu l-Fond Haddiema Enemalta. Permezz ta’ dan il-fond il-haddiema jghinu wiehed lill-iehor f’kazi ta’ mard jew dizgrazzji li jolqtu lilhom jew lill-familjari taghhom. Dan jithaddem billi jitnaqqsu ftit ewro minn kull bonus, li fl-ahhar mill-ahhar jammontaw ghall-fond li jirnexxilu joffri ghajnuna lil kull min jinhtiegu. Fond simili ghal dan jithaddem ukoll fl-unjin tal-infermiera u l-qwiebel, l-MUMN.

Ma nistghux nuru rwiehna bla hegga quddiem dak kollu li qed naffaccjaw, u ghalhekk inizjattivi bhal dawn jiswew mitqlu deheb biex naghrfu li bl-inizjattiva taghna jista’ jinholoq gid kbir.

Spiss nipprovaw insibu hatja foloz ghall-inkwiet li ghaddej minnu l-haddiem. Min iwahhal fl-immigranti, min f’siehbu li jahdem mieghu, min fil-manigment tal-kumpanija tieghu u min fil-Gvern. Dawn kollha msemmija huma biss l-effett u mhux il-kawza. Il-kawza ta’ dan kollu li qed naffaccjaw hija s-sistema kapitalista li holqot mostri kbar ta’ korporazzjonijiet multinazzjonali, swieq, u banek finanzjarji li flok jghinu lill-bniedem jaghmel qabza fil-kwalita’, qed titfghu f’faqar akbar u fi gwerer godda.

Sistema li ggib il-bniedem parti minn makna li ma taghmillux gieh, u fl-istess waqt iggibu l-ghadu tieghu nnifsu. Il-President tal-Venezwela Hugo Chavez, nhar is-sittax ta’ Dicembru, ma setghax jitkellem ahjar fis-summit ta’ Copenhagen li tratta l-bidla fil-klima. Waqt diskors mill-aqwa fil-kapitali Daniza huwa qal illi “Li kieku l-klima kienet bank, huma [il-kapitalisti] diga’ salvawha.” Ezempju tajjeb li juri kif ghalkemm il-kapitalizmu ma jridx isostni htigijiet essenzjali bhas-sahha, l-edukazzjoni, l-impjiegi, l-housing u l-ambjent, dan ikun minn tal-ewwel biex jippompja l-flus halli jsalva l-banek.

Quddiem dan kollu ghandna nifhmu li ghalkemm il-haddiema minn pajjizi differenti ghaddejjin minn grajjiet kompletament differenti, xejn m’ghandu jzommna milli noffru s-solidarjeta’ taghna maghhom minn pajjizna. Ghalhekk kull min b’xi mod huwa nvolut fil-politika jew fit-trejdjunjonizmu ghandu jara li jzomm f’mohhu dak kollu li qed jigri lill-haddiema madwar id-dinja u fl-istess waqt jahdem biex jitijiebu l-kundizzjonijiet tieghu fuq ix-xoghol u l-kwalita’ ta’ hajtu.

Issa z-zmien li naghmlu rizoluzzjoni. Jinhtieg li nkunu aktar attivi f’atti ta’ solidarjeta’ fuq il-post tax-xoghol taghna, u f’turija ta’ aktar kuragg biex naslu li nilhqu miri komuni. Jekk nuru rieda qawwija, xejn ma jzommna milli nilhqu l-miri taghna! Is-sena l-gdida tibda ghada, u maghha jinhtieg li jkollna rieda aktar qawwija. Awguri ghall-2010!

Sahhitna bzonn mhux kumdita'

2009-12-29T14:37:00.003+01:00

Id-dokument ta’ konsultazzjoni mahrug mill-Ministeru tal-Politika Socjali bil-ghan li jissahhu is-servizzi fil-Kura Primarja u l-Kommunità f’Malta fih hafna elementi pozittivi. Qieghed jara li jigu indrizzati zbalji li ghamlu l-amministrazzjonijiet Nazzjonalisti ta’ dawn l-ahhar 20 sena, filwaqt li qed jipproggetta sistema tas-sahha fejn ic-cittadin ikollu relazzjoni kontinwa mat-tabib tal-familja tieghu.

Sinjal importanti li huwa mehtieg f’dan il-qasam min-naha tal-Gvern huwa certament dak li l-isptar generali t’Ghawdex ma jibqax jaqa’ taht il-Ministeru ghal Ghawdex, imma kif jixraq ghandu jaqa’ taht il-Ministeru tal-Politika Socjali. Din hija farsa mill-kbar. Biex tkun taf kemm jirnexxilu jikkonsma irkotta, hut, halib u hobz l-Isptar Generali t’Ghawdex, tajjeb tistaqsi lill-Awditur Generali.

L-ghanijiet li jsemmi d-dokument huma kollha bbazati fuq principji tajba ta’ ekwità, kwalità, eccellenza u sostenibbilità. Il-ftuh ta’ diversi poliklinici fi zmien Gvernijiet Laburisti raw kif il-kura tas-sahha tkun dejjem aktar qrib ic-cittadin u kif jintlehqu dawn l-ghanijiet. Matul is-snin, l-amministrazzjonijiet Nazzjonalisti bdew idahhlu l-idea li l-poliklinici jinzammu miftuha bil-lejl ghal xejn, izda b’dan id-dokument l-istess partit fil-Gvern qed jerga’ lura minn kelmtu ghax fehem li c-cittadin jehtieglu jkollu servizz tas-sahha dejjem lest li jaqdih fil-pront.

Tajjeb ukoll li nsemmi li tul is-sittax-il sena li dam jinbena l-isptar Mater Dei, il-kura primarja u dik fil-kommunità giet moghtija l-genb, mentri filfatt kellu jsir bil-maqlub, u tinghata attenzjoni parallela ghaliha. Rizultat ta’ dan illum ic-cittadin qed jaffaccja dewmien esagerat biex jinqeda f’kura urgenti. Issa l-Gvern ra d-dawl. Ahjar tard milli qatt!
It-tobba, irrapprezentati mill-Assocjazzjoni Medika Maltija sostnew li ma gewx konsultati waqt li kien qed jigi ffurmat dan id-dokument. Din hi xiehda tal-konsultazzjoni li dan il-Gvern imdorri jaghmel. Mhux talli ma tax kashom, talli lanqas semaghhom.

Jiena nifhem li t-tobba jkollhom certu nkwiet u ansjetà dwar il-bidliet imsemmija, izda nahseb li ilu li wasal iz-zmien biex ir-rapprezentanti tat-tobba jintebhu li m’ghandhomx jibqa’ jkollhom dik l-awtonomija u l-awtorità ta’ zmien ilu. Illum huma hafna l-professjonijiet fi hdan is-sistema tas-sahha li ghandhom edukazzjoni terzjarja, u l-kura ghandha tkun kkoncentrata fuq il-pazjent flok fuq min ghandu jkollu l-akbar par gwenhajn fis-sistema.

Il-Gvern qed jipproponi li kull cittadin ikun registrat ma’ tabib/a tal-ghazla tieghu biex dan jipprovdilu l-kura necessarja jew inkella jkun hu li jirreferih ghal servizzi ta’ kura akuta. Din hija politika intenzjonata li taghmel is-sistema tas-sahha bhal ghaqda ta’ bicciet li jghinu ‘l xulxin biex is-sistema tas-sahha tkun effettiva. Fl-istess hin l-informazzjoni dwar sahhet ic-cittadin tingabar ahjar u b’hekk l-istorja ta’ sahhet kull wiehed minna tinzamm ahjar. Is-sistema hija wahda attraenti, imma fl-istess waqt xettiku dwar certi affarijiet.

Fil-poltika socjali taghna ahna nuzaw sistemi universali. Ahna kollha intitolati ghal sahha b’xejn, kemm dawk li jaqilghu l-aktar u anki dawk bi dhul baxx. Issa l-gvern qed jipproponi li, min jiflah ihallas ghat-tabib tieghu, u min le jinghata l-ghajnuna. Nemmen li dwar din il-haga l-Gvern ghandu jara li jaghmel studju li permezz tieghu ikun jaf jekk hux se jkun jaqbillu l-aktar li joqghod jara s-sitwazzjonijiet finanzjarji ta’ kull familja permezz tal-means testing jew izommx is-sistema tas-sahha wahda universali. Haga ohra hija dik li minhabba s-suq hieles, fejn min hu l-aqwa jhawwel u min le jithawwel, ahna mhux se jkollna garanzija li l-prezzijiet tas-servizz tat-tobba tal-familja se jinzammu tali li nlahhqu maghhom.

B’hekk nasal biex nghid li l-Gvern aktar ghandu jara li c-cittadin ikun intitolat li jaghzel li jirregistra ghal servizz b’xejn ma’ General Practitioners li jahdmu mal-Gvern. B’hekk min hu lest li jhallas u jirregistra mat-tabib tal-familja jaghmel dan bla xkiel, u min ma jidhirlux li ghandu jhallas ikun jinhtieglu jirregistra ma’ tabib li jipprovdilu l-Gvern fir-regjun li joqghod. B’hekk tkun qed tigi zgurata accessibilità shiha ghas-sahha u hadd ma jithawwel!

Ghogbitni l-idea li l-programmi u l-inizjattivi tal-Gvern f’dan il-qasam ikunu mferrxa fl-ufficcji tat-tobba tal-familja. Idea tajba biex l-edukazzjoni taghna dwar is-sahha tkun wahda aktar mfassla u aggornata minn zmien ghal zmien.
Il-Ministeru jsemmi l-htiega ta’ diversi kampanji. Ma’ din il-lista ghandu jsemmi b’mod car il-htiega ta’ kampanja edukattiva dwar is-sess, sabiex kemm jista’ jkun ma jibqax ikollna tfal irabbu lit-tfal, u l-uzu tal-kontracettivi ikun aktar mifrux fost iz-zghazagh. M’ghandniex naghmlu krucjata ta’ “taghmlux sess”, imma minn flok kampanja ta’ “Aghmlu s-sess b’responsabbiltà”.

Wahda mill-akbar funzjonijiet li jinhtieg li jaqdu c-centri tas-sahha certament hija dik li jitnaqqas il-piz tax-xoghol minn fuq l-emergenza tal-isptar Mater Dei. Aktar ma jizdiedu s-servizzi f’dawn ic-centri, aktar ikollna servizz qrib in-nies u servizz ahjar. Jiena nghid li anki sodod ghandu jkun hemm fic-centri tas-sahha, sabiex bniedem li jkun jinhtieg kura li ma ttulx u li tkun ibbazata fuq osservazzjoni, ma jkollux ghalfejn jintbaghat l-isptar Mater Dei.
Ovvjament dan mieghu igib tibdil dwar il-mod kif jitqassmu t-tobba u n-nurses.

Kulhadd jaf li s-sahha fil-verità m’hijiex b’xejn. Inhallsu ghaliha mit-taxxi fuq id-dhul taghna u barra minn hekk meta s-servizz tal-istat ma nsibuhx fil-pront, qed ikollna nirrikorru ghand il-privat biex ninqdew. Jista’ jkun li ma naqblux f’kollox dwar it-tibdil li jrid isir, izda zgur jehtieg li jinbidlu diversi affarijiet biex inkunu moqdija ahjar.
L-aktar haga importanti wara dan kollu ghandha tkun li sahhitna nibqghu nharsu lejha bhala bzonn u nahilfu li qatt ma nqisuha bhala kumdità.

Nawguralkom sena mill-isbah!

President ta' Repubblika shiha

2009-12-17T14:42:00.003+01:00

Ippubblikat f'L-Orizzont tal-lum 17 ta' Dicembru, 2009

Fil-politika hemm sinjali li ftit jagħrfuhom. Hemm oħrajn li jinħassu fl-arja. Il-Presidenza ta’ Dr George Abela kienet għal Malta bħal żiffa friska. Qiegħed jintwera biċ-ċar kif m’huwiex minnu li l-Presidenza tar-Re-pubblika Maltija hija tajba biss għaċ-ċerimonji. Dr Abela għandu l-vantaġġ li l-istorja tiegħu m’hix irrakkontata mill-firda. Kapaċi jġib ir-reputazzjoni ta’ dawk li ġejjin minn kwalunkwè sfera soċjali.

Aġenda soċjali

Dr Abela kapaċi jġib lill-poplu warajh bl-inizjattivi tiegħu. Għandu aġenda soċjali quddiemu, u għalhekk qiegħed jagħti vuċi lil dawk li għalkemm sar ħafna dwarhom fil-passat, hemm ħafna xi jsir dwarhom fil-futur. Fil-bidu ta’ dan ix-xahar laqqa’ l-persuni b’diżabiltà fis-sala tal-Gran Kunsill u għażel li jisma’ x’għandhom xi jgħidu. Tlieta huma l-persuni b’diżabilità li għandu l-istaff tal-Uffiċċju tal-President. Dan huwa sinjal li hemm ir-rieda li mall-paroli jiżżewqu wkoll il-fatti.

L-inizjattivi biex il-Community Chest Fund tissaħħaħ qegħdin ikunu organizzati għal firxa wiesgħa tal-poplu. Xiehda ta’ dan huma attivitajiet bħal kunċert Rock li sar f’Settembru, il-ġirja li saret fis-6 ta’ Diċembru u l-attività “Paqpaqli għall-Istrina” tal-Ħadd li għadda. Dawn huma attivitajiet li jmorru lil hinn minn kunċerti klassiċi li għalkemm għandhom valur kulturali qawwi ma jqanqlux l-interess tal-ħafna. Dan jagħmel il-Presidenza aktar milqugħa mill-poplu, għaliex appuntu tfittex il-parteċipazzjoni tal-poplu biex tilħaq lilu stess.

L-Istrina kif għandha tkun

Skont il-President Abela l-valur tas-soċjetà tagħna huwa li inti m’għandekx tistenna premjijiet biex tgħin lil min hu fil-bżonn. Kliem providenzjali u jgħinu mhux bi ftit biex isaħħu l-kapital soċjali f’pajjiżna. Jien m’għandi l-ebda indiema niddikjara li qatt ma tajt ċenteżmu għal L-Istrina f’dawn l-aħħar snin. Ma kontx niflaħ għall-mod kif il-problemi tal-familji kienu jkunu ppreżentati lilna bħal xi rumanz u li l-inċentiv biex tagħti l-karità kien ir-rebħ ta’ xi karozza. Din is-sena m’għandu jkollna l-ebda raġuni għalfejn ma nagħtux minn dak li nistgħu.

Konna drajna naraw L-Istrina magħmula daqs li kieku kienet l-ikbar lotterija ta’ żmien il-Milied. Kellu bżonn li L-Istrina li naraw fiż-żmien li ġej tibqa’ ssir dejjem aktar fuq l-ispirtu li ‘tagħti biex tgħin’ u mhux ‘tagħti biex tirċievi’. Dan l-ispirtu tal-President George Abela jgħallimna kif jeżistu diversi modi oħrajn kif tuża l-kariga għolja li tkun mogħtija lilek.

Għalkemm bosta bir-raġun jgħidu li l-irwol tal-kap ta’ stat f’pajjiżna huwa limitat meta mqabbel ma’ pajjiżi oħrajn, l-atteġġjament muri minn Dr Abela huwa wieħed li tajjeb nagħtu kasu f’soċjetà li mill-ajru tidher ferm Kristjana filwaqt li fil-ħajja ta’ kuljum spiss narawha tiċħad ir-realtajiet soċjali ta’ pajjiżna.

Il-Falliment tal-Fairmount

2009-12-13T08:29:00.003+01:00

Ippubblikat f'pagna 17 fil-gazzetta KullHadd tal-lum 13.12.09

Ir-rapport li harget il-GWU rigward l-iskandlu tal-Fairmount certament li jikxef hafna ntricci rigward dan il-kuntratt. Juri bic-car li l-haddiema m’ghandhom xejn x’jaqsmu fil-htija ta’ dan it-telf li l-GWU qed tistma li b’kollox jitla’ ghal 80,000,000 ewro. Juri wkoll kif kien hemm manigers li jew thallew barra min-negozjar jew mit-tehid tad-decizjonijiet.

Dan ir-rapport johrog bic-car li kien il-Manigment Ezekuttiv li accetta id-dettalji ta’ dan il-kuntratt dizastruz ghat-Tarzna. Manigment Ezekuttiv li l-Ministru Austin Gatt meta fil-parlament gie mistoqsi kemm qed jithallsu, ghazel li ma jwegibx kemm huma s-salarji taghhom. Bhal dak li qallu qed ihallashom minn butu! Ghalkemm ma nafx is-salarji taghhom x’inhuma, cert li m’ilhomx frizati mill-2003 bhalma huma dawk tal-haddiema tat-tarzna.

Couser

Dan il-kuntratt kien diga’ fallut malli ezatt gie ffirmat. Bis-sahha tal-bravu Graham Couser, li ngieb mill-Ingilterra biex jaghmel tliet snin mat-tarzna Maltija izda minnflok ghamel sitt xhur, gabu kuntratt li jitfa’ kwalunkwe tip ta’ pizijiet fuq it-tarzna. Dan Couser kien il-Marketing Manager fit-tarzna ta’ Cammel Laird f’Birkenhead l-Ingilterra. B’kumbinazzjoni meta Couser kien f’din it-tarzna Ingliza, din falliet ghaliex fgat f’kuntratt kbir li kellu jikkonverti vapur tal-passiggieri.

Kuntratti

Wahda mill-klawzoli li dan Couser ghogbu jippermetti fil-Kuntratt Fairmount kienet li t-tarzna ta’ Malta jekk ma tlestix il-progett sad-data miftehma ikollha thallas 20,000 ewro ta’ kuljum li tittardja biex tlestih. Dan l-ammont ma kellux jaqbez l-10% tal-valur tal-kuntratt. Ridt tkun bniedem minghajr sens logiku biex ma tissuspettax li ha jkun difficli ghat-tarzna li tlesti fil-hin meta dan kien xoghol ta’ natura prototype u allura kien se jsehh ghall-ewwel darba fil-qasam marittimu. B’din il-klawzola biss it-tarzna kellha thallas 2,600,000 ewro f’dawk li jissejhu liquidated damages.

Mir-rapport tal-GWU jintefa’ dawl ukoll dwar il-mod kif sar is-subcontracting. Jidher li dawk li ghamlu s-subcontracting f’isem it-Tarzna Maltija ghandhom tendenzi mazocisti. Ghaliex trid tkun altru thobb issawwat lilek innifsek biex tiffirma ghal subcontracting li jwasslek ghal telf ta’ 1,515,000 ewro malli ezatt tkun iffirmajtu. Is-subcontract wahdu spicca tellef lit-Tarzna 4,925,000 ewro.

Fir-rapport li PriceWaterHouseCoopers (PWC) harget f’Settembru li ghadda dwar dan il-progett infami, hareg bic-car li l-mod kif sar il-kuntratt ghax-xoghol kollu u anke l-mod kif inghata s-sub contracting ma kienx wiehed trasparenti. Il-Fjord u l-Fjell huma kuntratti li jgorru wisq mistoqsijiet. Hemm hafna x’wiehed jissusspetta li seta’ gara wara dan il-kaz. Certament li l-kumpanija Olandiza tal-Fairmount gwadanjat b’dan kollu, kien it-taxpayer Malti li ra flusu jitberbqu. Ma nafx nghid kienx hemm nies ohra li gawdew minn dan il-kuntratt.

Haddiema

Il-Haddiema mhux talli ma jahtux, talli f’dawn l-ahhar snin gidmu subghajhom billi; accettaw il-friza fuq l-istrutturi tal-pagi; offrew aktar flessibilita’ biex tizdied il-produzzjoni u accettaw sistema ta’ shift li offriet aktar kontinwita’ fix-xoghol u anqas overtime.

Fir-rapport tieghu, il-PWC ikkonferma dan billi qal li fl-2005 il-produttivita’ tal-haddiema kienet l-oghla meta pparagunata mas-snin ta’ qabel. Certament huwa parti mill-manigment li ghazel li jkun zbaljat u wassal ghal-falliment mill-kuntratt Fairmount, ghaliex meta tanalizza bastimenti ohra li hadmet fuqhom it-tarzna tinduna li dejjem gabet il-qligh u qligh sew minnhom. Kif jinnota tajjeb ir-rapport tal-GWU, kienu l-istess il-haddiema u l-ghodod li ntuzaw biex jingieb il-qligh ghat-tarzna fil-kaz ta’ dawn il-bastimenti. Allura kif jista’ jkun li l-kapacita’ tal-haddiema marret ghall-aghar fil-progett tal-Fairmount biss!?

Flaxing

F’dan l-isfond hija aktar minn gustifikata t-talba tal-GWU li ssir inkjesta pubblika u indipendenti. L-ewwel nett ghaliex il-miljuni kollha li semmejt hawnhekk huma kollha minn butna, u t-tieni nett ghaliex suppost li ahna m’ahniex Repubblika tal-Banana izda Repubblika li ilha hames snin fl-Unjoni Ewropeja. Il-Gvern irid izommna fl-intrata tal-UE u ma jridx ihaddem mekkanizmi li jitfghu ir-responsabbilta’ tal-uzu hazin minn flus il-poplu fuq il-persuni li jkunu kkawzawhom.

Jiena nissuggerixxi illi llum, f’Jum ir-Repubblika, barra l-ghoti ta’ midalji f’gieh ir-repubblika, naghmlu cerimonja li fiha nqassmu flaxing lil kull min ha sehem fin-negozjar u t-tehid tad-decizjonijiet f’dan il-kuntratt Fairmount. Ikun is-simbolu ta’ kemm flaxxjaw miljuni mit-taxxi taghna!

F'Delimara: iz-zalza gejja ghola mill-huta

2009-12-02T00:13:00.003+01:00

Ippubblikat: It-Torca 29 ta' Novembru, 2009

Dan il-Gvern tal-minoranza ghazel li jibni power station li tohloq bejn 30 u 50 tunellata ta’ skart tossiku kuljum. Rapport li hareg din il-gimgha wera bic-car li “Nuqqas milli jsir esportazzjoni ta’ skart solidu fil-hin jista’ jwassal ghall-waqfien fil-provizjoni tal-elettriku. Dan il-waqfien tal-impjant, kemm totali kif ukoll parzjali, minhabba nuqqas li jigi esportat fil-hin, huwa meqjus bhala effett sinnifikanti li jwassal ghal diversi impatti.”

F'Novembru Malta ntfiet ghat-tielet darba f’sena. Mhux tort tal-haddiema, imma tort ta’ Gvern li ma tax widen lil rapporti li kellu f’idu sa mill-2005. Jidher bic-car li bl-ghazla ta’ din il-power station tal-kumpanija Daniza BWSC il-periklu li jinqata’ d-dawl f’pajjizna se jibqa’ hemm. Dan certament ma jaghtix fiducja lill-industriji li kull minuta li jaghmlu bla dawl ifisser ghalihom tnaqqis fil-produzzjoni u l-qliegh.

Ir-rapport isemmi kif biex inlahhqu mal-iskart tossiku li se tkun qed tipproduci din il-power station, se jkollna nohorgu mill-inqas 15-il kontejner b’dan l-iskart minn pajjizna fil-gimgha. Biex tarmih trid thallas il-belli liri u biex iggorru wkoll. Jidher li l-kumpanija Daniza BWSC inghazlet ghaliex din tpoggiet f’qaghda favorevoli hdejn il-kumpaniji l-ohra li tefghu it-tender. Mhux ta’ b’xejn li l-kumpanija Izraelita, Ido Hutney Projekt/Bateman Energies BV, li wkoll tefghet it-tender ghal dan il-progett, f’Marzu li ghadda kitbet lill-Prim Ministru biex tghidlu li l-process tal-ghazla ma kienx sew.

Trid tkun altru ma xxommx biex ma tissuspettax li anke f’dan il-kaz hemm involuti prattici korrotti. B’din l-ghazla dal-Gvern tal-minoranza ghazel li jcahhad lil pajjizna milli jinvesti f’power station tal-gass li tkun ferm nadifa u ma tniggizx bhal din li behsibhom jibnu. Dan imur kontra dak li kien fassal il-Gvern stess permezz tal-Pjan ta’ Generazzjoni tal-Elettriku 2009-2015. Vera li biex nissupplixxu lil pajjizna bil-gass hemm bzonn investiment ta’ mitejn miljun ewro biex ingibu pajp tal-gass minn barra, izda huwa veru wkoll li biex il-power station tal-BWSC taqlibha tahdem bil-gass trid mill-anqas 27 miljun ewro. Il-miri ambjentali tal-Gvern huma wisq baxxi, f’kelma wahda ftit jimpurtah mill-ambjent.

Ahjar tonfoq flejjes kbar ghal sistema li ma tniggizx, milli tonfoq il-belli liri biex iggorr l-iskart tossiku minn pajjizna ghal wiehed iehor. Bl-ghazla li ghamel il-Gvern, meta jasal iz-zmien li jkollna naqilbu ghall-gass fl-2015, se jkollha tigina z-zalza ghola mill-huta. Jista’ jkun ukoll li l-Gvern biddel il-politika ambjentali tieghu biex jaccetta l-offerta tal-BWSC. Iz-zmien irid ikun biex jaghtina parir. Sadanittant bla tlaqliq nistghu nghidu li f’di' l-kwestjoni l-Gvern se jkun mexa pass ‘l quddiem biex jitfghana mija lura.

Dak li l-Bagit ma semmiex

2009-11-22T16:59:00.003+01:00

Ghalkemm il-bagit serva biex jghatti l-iktar ahbar li ahna konna qed nistennew, jigifieri dik li tghid bic-car b’kemm se joghlew il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, nistghu nghidu wkoll li l-bagit serva wkoll biex ikompli juri n-nuqqas ta’ kuxjenza socjali li ghandu dan il-Gvern.

Waqt li l-Ministru li jmissu ilu li rrezenja, kien qed jipprezenta l-Bagit, semma’ kif il-Gvern iddecieda li jwaqqaf Fond Nazzjonali ghall-Investiment, hu qal li dan “il-fond ghandu l-ghan li johloq sorsi godda ta’ dhul ghall-Gvern sabiex b’hekk titnaqqas id-dipendenza tal-Gvern fuq id-dhul mit-taxxi diretti u indiretti”.

Il-Gvern ma setghax isib kliem ahjar biex jammetti l-fatt li m’ghandux kreattivita’ bizzejjed biex jigbor il-flus u ghalhekk jiddependi mill-flus li jigbor mit-taxxi taghna. Dan qalulu wkoll Vince Farrugia tal-GRTU waqt intervista li ta lil gurnal lokali il-Hadd li ghadda. Farrugia hu dak li fiz-zarbun ta’ politikant kien qal li l-Partit Nazzjonalista kien se jtella’ hames membri parlamentari Ewropej. Daqs mus tal-lehja jaqta’!

Haqqhom aktar taxxi

Hafna huma dawk li jitfghu harsithom fuq kif ghandhom jigu ntaxxati l-haddiema bi professjoni, dawk b’sengha jew dawk minghajr sengha. Sfortunatament, ftit huma dawk li jdawru harsithom fuq kemm ghandhom ikunu ntaxxati l-banek f’pajjizna. M’hemmx ghalfejn nghid li fostna huma bosta dawk li jhossuhom skjavi tal-banek minhabba djun li jkunu dahlu ghalihom. Jaghmlu hekk ghal bzonn u mhux ghal pjacir. Min jaqbillu jikri, jekk bl-istess rati jkun jaqbillu jidhol ghas-self?

F’pajjizna l-banek huma ntaxxati 35% fuq il-qliegh li jaghmlu. Ikun jixraq li nintaxxawhom aktar sabiex jikkompensaw ghal qliegh li qed jaghmlu minn fuq hafna familji zghazagh u negozjanti zghar u tan-nofs. Il-par idejn sodi ma tridx turihom mal-familji li jistinkaw bla waqfien biex jaraw il-pagi taghhom ilahhqu sal-ahhar tax-xahar, izda tajjeb li jkunu sodi ma’ min hu mdahhal f’negozji mill-akbar.

Bil-flus migbura minn dawn it-taxxi pajjizna jkun jista’ jgholli l-faxxa ta’ taht tat-taxxa fuq id-dhul. B’hekk jekk sal-lum huma dawk li d-dhul taghhom ma jaqbizx it-8,500 ewro f’sena li ma jhallsux taxxa fuq id-dhul, il-Gvern ikun f’qaghda li jgholli dan l-ammont skont kemm ikun stmat li se jdahhal aktar mit-taxxi fuq il-banek. Jekk ta’ taht ma jsibux flus fil-but, qajla tista’ ddur ir-rota. Mela ejja nhallu lil min m’ghandux jaqsam ma’ min ghandu.

Sussidji u tariffi

Il-Ministru li jmissu ilu li rrezenja waqt il-bagit semma’ wkoll li “il-Gvern minn dejjem uza z-zewg metodi – sussidji u tariffi – u hekk behsiebna nkomplu naghmlu”. Dan m’huwiex vera, ghaliex il-Gvern qed juri bic-car li halef li jaghmel krucjata kontra s-sussidji. Is-sussidji li se jkun qed jaghti lill-familji ghall-kontijiet tad-dawl u l-ilma huma dahka fil-wicc. Dan m’hemmx ghalfejn nghidu jien, ghax qalu wkoll Dr. Jean Pierre Farrugia, Deputat Nazzjonalista, waqt il-Kunsill Nazzjonali tal-PN.

Il-Gvern qata’ s-sussidji fuq il-gass u f’sena l-prezz irdoppja. Dawn huma l-effetti sbieh tal-liberalizzazzjoni. U dik l-anzjana fil-ksieh ta’ darha dalwaqt se tibda taghzel li thalli l-heater tal-gass mitfi matul il-gurnata ghaliex ma taffordjahx. Ghal dan qed twassal il-politika tieghek Dr. Gonzi. Qed niggudikak fuq dak li taghmel!

Smart Meters

Ghal dan il-Gvern kien importanti hafna li jkollna meter readers godda. Bhal dak li qallu li pajjizna kien se jkun qisu baqra li ma taghmilx halib minghajrhom. F’mument fejn ir-ricessjoni ekonomika naqqret il-kejk nazzjonali bi 2.4% f’sena u mhux kabritu bi 2.2% bhalma mmira hazin il-Gvern, Dr. Gonzi u shabu tal-bankijiet ta’ quddiem ghazlu li jdahhlu lil Malta fi spiza ta’ 70 miljun ewro biex pajjizna jkun l-ewwel fid-dinja li jdahhal dis-sistema. Iddecidew li jkunu l-gurdien tal-laboratorju. Jeffrey Pullicino Orlando, dak li la nafu huwiex DeeJay, Dentist jew Bidwi, mill-bank ta’ wara, qal car u tond li din tal-ismart meters hija spiza zejda u mhux f’waqtha. Ma jisimghux minn dawk li qeghdin f’nofshom, ahseb u ara mill-avversarji.

Dissett

Jekk hawn gurnalist f’pajjizna li s’issa qed jaghmel minn kollox biex izomm l-istess distanza minn kullhadd, dan huwa Reno Bugeja. Waqt il-programm Dissett tat-Tlieta li ghadda dan il-programm wera x’paga ghandhom l-ufficcjali gholja tal-Enemalta. Prosit ghal mitt darba Sur Bugeja, ghax dawk jithallsu mit-taxxi taghna u tajjeb inkunu nafu kemm inhallsuhom. La dawn l-ufficcjali gholja tal-Enemalta bejniethom jaqalghu 337,605 ewro, jien kont nippretendi li Malta ma tintefiex ghat-tielet darba f’sena.

Waqt il-programm Dissett, ic-Chairman tal-Enemalta Alex Tranter ghazel li ma jwegibx ghal xi domandi, u s-Sur Bugeja sahaq hafna fuq il-fatt li lanqas fl-Enemalta ma tezisti t-trasparenza. Donnu li t-trasparenza tezisti biss fil-flus li jintasbu f’idejna, ghaliex lanqas tkun ilhaqt poggejthom fil-kartiera li ma tindunax li ghosfru.

Ahna ta' din n-naha

2009-11-12T14:59:00.002+01:00

Ippubblikat f’L-Orizzont tal-lum il-Hamis, 12 ta’ Novembru

Fid-dinja kollox ghandu tendenza jinqasam fi tnejn. Jew thoss il-bard jew thoss is-shana. Jew tkun rebbieh jew tkun tellief. Jew tkun ghaqli inkella mharbat. Hekk ukoll fil-qasam trejdjunjonistiku u politiku. Hemm dawk li lesti jbiddlu u hemm dawk li jahilfu li l-ebda bidla m’ghandha ssir. Hemm dawk li lesti jisfidaw lil min ghandu l-poter u hemm dawk li ghaliex huma laghqa jew bezghana jzommu rashom baxxa quddiem kull awtorita’, anke quddiem dawk li ma jixirqilhom l-ebda rispett.

Dan jghodd ukoll ghall-ghaqdiet taz-zghazagh. Hasra li ghandna bizibilju ta’ ghaqdiet taz-zghazagh li ma humiex lesti jcaqalqu l-ebda ilmijiet f’pajjizna. Hasra li ghandna kocc zghazagh mimlija energija u gherf li flok juzawhom biex jaraw kif itejbu l-kundizzjonijiet ta’ dawk ta’ madwarhom barra dawk taghhom, jiffukaw biss fuqhom infushom biex ipaxxu biss l-alla tal-‘jien’.

La ghidna li kollox nistghu nsibulu zewgt itruf, fl-ghaqdiet politici u trejdjunjonistici insibu lil dawk tax-Xellug u dawk tal-Lemin. Tax-Xellug ikunu dawk li l-progress iridu jiksbuh aktar malajr minn haddiehor. Tax-Xellug ikunu dawk li jqisu bhala priorita’ taghhom il-kundizzjonijiet tax-xoghol tal-haddiema u l-kwalita’ tal-ghixien tal-familji, u qatt ma jgerrhu l-fatt li madwarhom ikun hawn min ikun mejjet ghall-qatra u min mejjet fis-sakra. B’hekk min hu Xellugi jara l-Gustizzja Socjali u l-Ugwaljanza bhala valuri u principji li hadd qatt ma jista’ jnehhilu minn rasu.

Tal-Lemin mill-banda l-ohra jemmnu li kulhadd ghandu jkollu c-cans jithalla jitlaq jaqdef ghal rasu, u mhux importanti ghalih jekk dak li telaq jigri ‘l quddiem halliex xi erbgha b’saqajhom miksura warajh. Jemmnu li l-Gvern m’ghandux joqghod ipoggi hafna regoli fuq min ihaddem, jew jaghmel il-kummerc jew in-negozju. Ma jemminx li min m’ghandux ghandu jaqsam ma’ min ghandu. Tal-Lemin ma jinteressahx jekk kullhadd ikunx jista’ jasal, ghalih l-aqwa li jiftah it-triq biex kulhadd jigri kemm jiflah fiha.

Ahna z-zghazagh tal-GWU kburin li nifformaw parti minn trejdjunjin Xellugija, li l-progress trid tarah mill-aktar fis u li ghalkemm hasbet biex tiggedded bil-qawwa, il-principji taghha gharfet tindukrahom. Ghalina tal-GWU Youths huwa importanti hafna li ahna l-ghaqdiet taz-zghazagh Xellugin u Progressivi inservu ta’ spalla ghal xulxin kull meta jinhass il-bzonn. M’hemmx bzonn strutturi formali u dojoq jew regolamenti kontra ohrajn. Li hemm bzonn huwa kuntatt kontinwu u effettiv, u kull meta xi hadd jazzarda jaghtas fuq wiehed minna inkunu hemm ghal xulxin biex naraw x’ghajnuna nistghu noffru lil xulxin.

Irridu nkunu bhal hamest iswaba’ f’ponn. Dik hi s-solidarjeta’ li ahna tal-GWU Youths barra li nippridkawha lesti li nghixuha u nhaddmuha. Hekk ghamilna l-gimgha l-ohra meta heggigna lil ghaqdiet Xellugin u Progressivi ohra biex ninghaqdu f’solidarjeta’ mall-Moviment Graffitti biex il-Kunsill Studenti Universitarji ma jkunx arroganti u viljakk u jhedded lill-Graffitti li se jihodlu l-kamra tal-Universita’. Il-Graffitti hija l-aktar ghaqda attiva fl-Universita’ u llum ma jmissniex niddiskutu jekk ghandhiex tittihdilhom il-kamra taghhom, imma minn flok imissna naraw jekk ghandux jinbnielhom palazz biex ikollhom fejn jimirhu aktar fil-hidma tajba li jaghmlu.

Ahna napprezzaw li l-Forum Zghazagh Laburisti, l-Alternattiva Demokratika Zghazagh, u Zminijietna Zghazagh tax-Xellug inghaqdu maghna biex nappoggjaw lil dan il-Moviment. Cert li ma’ kull sejha li se nkunu qed naghmlu, se jkunu aktar dawk l-ghaqdiet tan-naha taghna li jilqghu sejhiet bhal dawn. Lil dak li jmexxi l-KSU minn hawn nghidlu li min jaghti bis-sejf bis-sejf jaqla’. Hafna kienu dawk li nharqu bl-istess huggiega li qabdu huma stess.

Ahna z-zghazagh Progressivi u Xellugin ghandna nkunu dejjem lesti biex nghinu lil xulxin b’kull mod. Dan naghmluh billi nzommu l-identitajiet taghna dawk li huma biex kulhadd jibqa’ jiddistingwina, izda fl-istess waqt naghmluh ghaliex naghrfu li b’hekk nistghu nsahhu l-vucijiet taghna f’kull livell. Ghalhekk bhala pass iehor f’din il-mixja fil-gimgha li gejja ahna tal-GWU Youths se nkunu qed naghmlu sejha liz-zghazagh tan-naha taghna biex flimkien nfasslu sett ta’ proposti lill-Ministeru tal-Edukazzjoni biex jinholqu soluzzjonijiet halli ma jkollniex studenti f’pajjizna li jkunu minn ghalihom li lahqu l-quccata tal-muntanja u wara jindunaw li bil-kemm telghu nofsha.

www.xellugi.blogspot.com

Tan-Nies u mhux tan-Numri

2009-11-08T09:39:00.002+01:00

Kontijiet u Pagi

Ghada jithabbar il-Bagit ghas-sena d-diehla. Dan il-Gvern tal-minoranza determinat li jizbalja bil-goff ghat-tieni darba fi tnax-il xahar fuq il-kontijiet tad-dawl u l-ilma. Se jkun qed jghollihom fl-istess livelli tas-sena l-ohra. Ma tax kaz l-ghaqda bejn l-unjins kontra dawn il-mizuri li jbaxxu l-kwalita’ ta’ hajjitna. Ma tax kaz l-ghafsa kbira li qed jikkawza u se jkompli jiggrava fil-jiem li gejjin ghall-kumpaniji ta’ daqs zghir u medju. Il-kontijiet li se jgholli ghandu mnejn ma jhabbarhomx ghada biex jipprova joqtol l-elementi kritici f’pajjizna.

Certament li t-triq ra li jhejjiha sew biex jurina li dan se jsehh. Il-bieraht lura l-Korporazzjoni Enemalta u l-Korporazzjoni tal-ilma hargu jghidulna li ma jistghux jibqghu jinghataw sussidji ghaliex b’hekk il-kontijiet qed jinzammu ‘artificjali’. Tajjeb nghidu li anke l-pagi tal-haddiema huma ‘artificjali’ ghaliex qajla jwassluk sal-ahhar tax-xahar. Minn stharrig li kien sar minn gazzetta lokali nstab li 39% tal-Maltin ihossu li l-paga ma sservihomx. Jekk il-kontijiet iridu jirriflettu l-prezz taz-zejt, hekk ukoll il-pagi ghandhom jirriflettu l-gholi tal-hajja.

Sahhitna

Certament li s-sahha ghandha tkun indirizzata bis-serjeta’ f’dan il-bagit. Il-Ministru Dalli ddeskriva il-lista tal-eluf ta’ nies jistennew operazzjoni bhala wahda skandaluza. Dan huwa pass kbir ghal pajjizna, ghaliex ghandna Gvern li lanqas lest li jirrikonoxxi hafna mill-problemi ahseb u ara kemm hu lest jindirizzahom.

Biex isahhah l-istrutturi fil-qasam tas-sahha il-Gvern ghandu jara li jsahhah u mhux ikisser il-kura primarja. Thabbar li se l-polyclinics, il-bereg, u l-kura fil-kommunita’ se jkun qed jinghata l-importanza li tixraqlu u diga’ hemm process li fih qed jinhabu r-riformi. Ahjar tard milli qatt! Dan imissu sar b’mod parallel waqt li kien qed jinbena l-isptar il-gdid li jesgha inqas sodod mill-isptar San Luqa. Jekk naghtu l-importanza lil kura preventiva inkunu qed nikkontribwixxu biex inqas nies ikollhom bzonn il-kura akuta tal-isptar Mater Dei.

L-intricci dwar dan l-isptar semmew uhud minnhom nies midhla tal-Gvern bhat-tabib Frank Portelli, u jekk ridna prova li dan l-isptar iktar kien mahsub li jleqq milli biex jaghti servizz tistghu tahsbu dwar l-estensjoni li hemm il-hsieb li ssir ghal dan l-isptar. Il-qtugh taz-zigarella gie l-ewwel u l-importanti hallejnih ghal wara.

Naghag iswed

Mall-wasla tal-PN fuq it-tron tal-poter fis-87 ra kif ghamel biex il-haddiema tat-tarzna u t-tarzna nnifisha jservu ghalih bhala n-naghga s-sewda f’pajjizna. Dejjem pengilna t-tarzna bhala l-mazzra nazzjonali, piz fuq l-istonku jew l-ugigh ta’ ras ta’ pajjizna. Tawna l-impressjoni li dawn nies ghazzenin, mohhhom biex jistrajkjaw u jaqilghu l-inkwiet. Kienet ghalih l-aqwa haruf tas-sagrificcju u jiddispjacini nghid li l-lixka belghuha sahansitra uhud mill-haddiema. Din hi l-lixka perikoluza li hadd ma ghandu jaqa’ ghaliha, ghax twassal biex haddiem jihodha kontra l-iehor. Jekk il-lixka nibilghuha inkunu bhal dawk iz-zewg ghasafar li spiccaw jitqatlu kontra xulxin u fl-ahhar mill-ahhar it-tnejn baqghu minghajr skalora.

F’nofs Settembru il-Ministru li ghandu xehta t’abbati, Tonio Fenech, prova jibda jdawwar il-kanuni tal-gvern fuq l-ommijiet li jrabbu lil uliedhom wehidhom. Qalilna li jrid jara li l-abbuzi fit-tehid tal-beneficcji ta’ dawn l-ommijiet ghandu jitwaqqaf. Jien nghidlu li l-abbuzi ghandna naraw li jitwaqqfu minn kwalunkwe qasam u ma kellux ghalfejn isemmi lil dawn l-ommijiet li minghajr l-ghajnuna tal-istat ghandna mnejn inkunu qed nitfghuhom fil-faqar. Cert li l-Ministru jaf li meta l-abbuz ikun hemm rieda li jinqata’ dan isir, bhalma sar fil-kaz ta’ dawk l-1,858 persuna li tnehhew mir-registru tal-qghad ghaliex kienu qed jirregistraw minghajr it-tir li jahdmu.

Frotta shiha

F’Dicembru tas-sena li ghaddiet il-Gvern tal-Minoranza sab flus bizzejjed biex il-ministri, is-segretarju parlamentari u l-Prim Ministru nnifsu jinghataw zieda ta’ 14,966 ewro fis-sena jew inkella madwar 6400 lira milli konna nuzaw. Jiena cert li bhalma l-Gvern sab dawn il-flus is-sena li ghaddiet, hekk ukoll se jkun kapaci jalloka flus bizzejjed biex l-istudenti fl-iskejjel taghna jinghataw frotta shiha u mhux bicca minn frotta fil-gimgha. It-tfal Maltin diga’ huma meqjusa fost l-ehxen fid-dinja, mela ejja ninkoragguhom jieklu ahjar halli ma jghaddix iz-zmien u nghidu li ghandna generazzjonijiet ta’ Maltin li ma jifilhux jiccaqalqu!

Il-mistoqsija li tinstema’ hafna fi zminijiet bhal dawn hija; “X’qed tistenna mill-bagit?”. Jekk ghandna nistennew xi haga hija dik li jkun bagit tan-nies u mhux tan-numri.

Id-Divorzju u l-Gurdien tal-imramma

2009-11-04T16:46:00.003+01:00

Sodisfatt li l-gimgha li ghaddiet il-Kumitat ghall-Affarijiet Socjali fi hdan il-Parlament qabad jiddiskuti l-kwestjoni tad-Divorzju. Mill-banda l-ohra nixtieq nara tiri konkreti ta’ meta behsiebhom jigu decizi l-affarijiet. Hafna drabi nintilfu fuq patafjuni ta’ rapporti, diskussjonijiet li jsiru ghall-pjacir li niddiskutu, u konsultazzjonijiet li jsiru ghall-pjacir li kullhadd ihossu inkluz. Issa li bdew id-diskussjonijiet dwar id-Divorzju f’Kumitat Parlamentari nispera li jitfasslu l-miri ta’ b’liema mod dan il-kumitat se jkun effettiv dwar legislazzjoni gdida dwar id-divorzju.

Il-partiti l-kbar

Il-Partit Laburista m’ghandux vuci wahda favur dan id-dritt civili. Ikolli nghid li fil-PL hemm min hu sahansitra reazzjonarju fil-konfront ta’ din it-tema. Mhux talli ma jridx idawwar l-arlogg ‘l quddiem, izda sahansitra jixtieq ireggghu lura. Minn banda ghandek il-Mexxej Laburista li juri li hu favur id-divorzju, izda fl-istess hin jara kif ipoggi d-diskors biex ma jinqatghax minn dawk fi hdan il-PL d-divorzju ma jriduhx.

Il-Partit Nazzjonalista jidher li lanqas jaf kif se jaqbad igib ruhu quddiem id-Divorzju. Ahna nafu li t-tmexxija ta’ Fenech Adami kien irnexxielha iggib lil dawk li huma Liberali ma’ dawk li huma Konservattivi fuq l-istess maduma. Illum il-gurnata il-PN qed jiddeciedi li ma jiddecidix dwar din it-tema, bit-tir li jibqa’ jipprova joghgob lil dawn iz-zewg kategoriji. Gonzi jinstema’ jlaqlaq u jiehu pawsi twal meta jaffaccja din it-tema. B’Muscat Kap tal-Oppozizzjoni jidher li l-PN qed jitlef il-qabda tieghu fuq il-liberali.

Ragunar

L-ebda wiehed miz-zewg partiti l-kbar m’hu qed juri ruhu determinat favur dan id-dritt civili. Waqt din il-laqgha Martin Scicluna mit-Today Public Policy Institute irraguna b’mod tajjeb meta wera bil-figuri kif ghalkemm f’Malta id-divorzju ghadu mhux accettat bil-ligi xorta ghandna sitwazzjoni fejn matul is-snin il-persuni separati, dawk li hadu d-divorzju minn barra u dawk li hadu l-annullament qed jizdiedu b’rata qawwija.

Tajjeb li nghidu li bejn l-1995 u l-2005 dawn il-persuni zdiedu b’262%. Fl-2015, meta mqabbla ma’ dawk tal-2005, behsiebhom jizdiedu bl-istess rata. Jekk niddeciedu li ma naghmlu xejn se nkunu qed ingibu rwiehna ta’ pajjiz inpotenti quddiem ir-realtajiet taghna.

Argument tajjeb li ngieb waqt il-laqgha ta’ dan il-kumitat, gie min naha ta’ Mr. Anthony Zammit, MP Laburista, fejn huwa qal li jezistu zwigijiet li jkunu stabbli u dawk li jkunu instabbli. Wara staqsa jekk wiehed ghandux icahhad lil dawk li ghaddejjin minn zwieg instabbli milli jergghu jizzewgu. Imbaghad kompla billi sostna li iz-zwieg certament jaghti aktar stabilita’ milli wiehed ikun poggut. Dan juri kif id-divorzju jista’ jservi biex wiehed ikun jista’ jizzewweg mill-gdid u biex madwarna jkollna relazzjonijiet aktar stabbli. Illum il-gurnata min ikun separat u jkollu sieheb jew siehba gdida, ma jkollu l-ebda ghazla ohra hlief li jpoggi mieghu jew maghha.

Zball Statali

L-izball tal-istat Malti f’pajjizna huwa dak li aktar mohhu biex jara lill-individwu jadatta ghar-regoli tal-istat, milli jara kif l-istat jista’ jitrasforma ruhu biex jirrifletti dak li jkun qed jigri madwarna. Fost l-ohrajn, dan narawh gej kemm mill-Knisja u anke mill-Gvern.

Il-Knisja ma tiskantani xejn li tagixxi b’dan il-mod, ghaliex wara kollox ghandha l-kredu taghha, li huwa bbazzat fuq sett ta’ principji li tista’ taghmel tibdil fihom izda hafna drabi taghzel li ma tibdel xejn. Ezempju car nistghu nihduh mill-mod kif ghadha tinsisti li hadd m’ghandu jkollu x’jaqsam b’mod sesswali qabel iz-zwieg. Nafu li r-realta’ f’pajjizna hi li mhux talli dan ma jsehhx, talli qed ikollna hafna tfajliet jinqabdu tqal bejn tlettax u sittax-il sena. Il-Knisja ghandha kull dritt tahdem b’dan il-mod. Madanakollu ghandi dubji kbar jekk tistax tkun relevanti b’din is-sistema.

Meta npoggu ghajnejna fuq il-Gvern, l-argument jinbidel. Il-Gvern ghandu l-obbligu li jkun relevanti ghal kull cittadin. Dwar drittijiet civili, spicca z-zmien li dak li jriduh il-maggoranza nimponuh fuq il-minoranza. Dik tissejjah it-tirannija tad-demokrazija. Jekk dwar id-divorzju m’hemmx l-appogg tal-maggoranza f’pajjizna, xejn u hadd m’ghandu jzomm lilna bhala pajjiz milli ndahhlu dan id-dritt civili. Billi nkunu differenti mill-Filippini u l-iStat tal-Vatikan mhux se tkun waqghet id-dinja! Wara kollox nigu bhall-bqija tal-Unjoni Ewropeja!

M’inhix qieghed nghid li m’ghandniex naghtu kaz lil dawk li jgibu l-argumenti kontra d-divorzju. Dawk huma mportanti hafna sabiex fil-process li nkunu qed naraw li d-divorzju jiddahhal, dan jiddahhal minghajr toqob u ma noholqux sitwazzjoni fejn ikollok min jiddivorzja ghall-konvenjenza. Barra minn hekk ikollna quddiem ghajnejna iz-zewg nahat tal-munita.

Caqlieq

Li fl-ahhar qed jiccaqalqu l-affarijiet dwar id-divorzju u telghu f’livell Parlamentari huwa pass pozittiv. Il-vucijiet ta’ partiti minoritarji u ghaqdiet mhux governattivi f’pajjizna nemmen li ghandhom jinstemghu ukoll, f’Kumitat Parlamentari bhal dan. Fuq kollox nittama f’haga wahda. Nittama li mhux l-ewwel tithezzez il-muntanja u mbaghad minn warajha naraw hiereg gurdien zghir tal-imramma!

Seminar mill-GWU Youths

2009-10-30T14:46:00.002+01:00

Il-GWU Youths, se tkun qed torganizza seminar bit-tema ‘Edukazzjoni Rikonoxxuta?’ fejn se jkun diskuss ir-rikonoxximent ta' edukazzjoni post sekondarja. Din l-attivita’ se ssir is-Sibt 7 ta’ Novembru 2009 fil-bini tal-GWU il-Belt Valletta. Is-seminar se jibda fid 9am u jispicca ghal nofsinhar.

Is-seminar ser jinkludi prezentazzjonijiet u diskorsi imtella’ minn individwi mill-kamp akkademiku u tekniku. Kull prezentazzjoni hi intenzjonata li ddum ftit iktar min tletin minuta, segwita b’diskussjoni qasira fejn hu allokat hin ghall-mistoqsijiet u kummenti minn dawk prezenti.

Din l-attivita' hija miftuha ghall-pubbliku generali u hija bla hlas. Din l-attivita' hija appoggjata wkoll mill-Fondazzjoni Reggie Miller.

Il-kelliema huma: Mr. Jacques Sciberras – CEO National Commission for Higher Education, bid-diskors tieghu ikun: Il-mod kif istituzzjoni jew programm edukattiv ikun rikonoxxut f’Malta. Dr. James Calleja mill-Kunsill Malti ghall-Kwalifici se jipprezenta t-tema: It-triq biex tikseb kwalifici rikonoxxuti.

Il-Ministru tal-Edukazzjoni l-Onor. Dolores Cristina u x-Shadow Minister ghall-Edukazzjoni l-Onor. Evarist Bartolo se jtellghu d-diskors taghhom. Is-segretarju tal-GWU, is-Sur Tony Zarb huwa mistenni jaghlaq din l-attivita.

The GWU's rebranding

2009-10-23T15:24:00.002+02:00

I am glad The Times has recognised the fact that the GWU will continue to take a family-oriented approach, which is the most adequate one for our society (editorial, Time For GWU To Rebrand Its Tactics, October 9).

The Times thinks that the GWU acts "too aggressive[ly]" when coming to deal with industrial disputes and national issues. "Too aggressive" is too cumbersome an adjective and is not at all fair. The GWU is actively working for the benefit of the wage-earners, consumers and families, and unfortunately hostility is part of its day-to-day encounters in several fora. More so when it is being successful in forging alliances with other unions in the Forum.

From the very beginning of this legislature the government did not maintain its electoral promises to the Maltese people. Take for example the water and electricity bills that families are receiving. And what about the promises made to the shipyard workers and their families? With Lawrence Gonzi's Administration continuously implementing neo-liberalist policies, and shifting its scapegoatist discourse from shipyards' workers to single mothers, the GWU cannot seek other directions. The GWU is there to propose new socio-economic models, which surely should be diametrically opposed to neo-liberal ones.

The editorial went on to describe the GWU as a "political trade union" that has worked against the workers' interests. This assertion grossly misleads readers especially as it conveniently did not mention that at that time, thanks to the work of the GWU, a number of entities were established which provided employment to thousands of Maltese workers and a good standard of living to their families. That was a time when most of the present established foreign companies came to Malta to invest.

The GWU has always been and will continue to be part of the International Trade Union Movement, of which the majority is made up of leftist unions.

What's so different in Malta that in other democratic countries goes without saying? It had to be the international trade union solidarity to transform the impossible to the achievable as when the Malta Freeport issued a severe garnishee order against the GWU, or in the rejection of the port directive aimed at liberalising European ports. Never before has an EU directive been rejected as a result of workers' actions, including manifestations of protest and strikes, organised by national and international trade unions.

I suggest The Times dedicates an editorial to those unions that seem to be in a deep sleep at the moment though it goes well with the newspaper's suggested tune of how to be more realistic in the attitude and dealings with the present neo-liberal government.

Saying one thing and doing another was the way the conservative trade unions dealt with the majority of other independent trade unions when facing the exaggerated rise in water and electricity tariffs.

In such a context, the GWU will surely continue to be perceived to be louder than it should be. In fact it is only trying to compensate for the void that other trade unions are leaving by being inactive!

Mitt protesta mhux bizzejjed

2009-10-18T08:48:00.002+02:00

Ippubblikat fil-'KullHadd' tal-lum18 t'Ottubru, 2009

Il-Partit Nazzjonalista rega’ ta ghall-kantalieni malli sema’ li l-Partit Laburista se jtella’ Manifestazzjoni Nazzjonali il-Hadd li gej. Qed juzaw il-makni taghhom u dawk li jikkontrollaw biex jipprovaw jaghtu l-impressjoni li l-PL qed johloq l-instabilita’.

Poter tost

Jekk hawn xi hadd li qed johloq l-instabilita’ f’pajjizna huwa dan il-Gvern tal-minoranza li fi hdanu ghandu konsenturi mill-akbar. Qed japplika politika li ggib il-familji dejjem aktar ikkastigati. Ezempju ta’ dan huwa l-mod kif il-Gvern qed jikkunsidra li jdawwar l-iskema tal-‘Ispizjar tal-ghazla tieghek’.

Flok ahna inhallsu t-taxxi u l-Gvern jaghtina l-medicini mit-taxxi li nkunu hallasna, issa dan il-Gvern tal-minoranza jrid li l-ewwel inkunu ahna li nhallsu l-medicini u mbaghad il-Gvern jibda jaghtina l-flus lura ta’ dawk il-medicini li nkunu intitolati ghalihom.

Tajjeb wisq! Mela issa li t-taxxi tberbqu min-nies irresponsabbli, issa li t-taxxi nsterqu minn parrini u filjozzi, u issa li t-taxxi nhafru bla misthija, xejn m’hu se jibda jinghata fil-hin tal-bzonn ghalina li nhallsu t-taxxi fuq id-dhul qabel lanqas ma nkunu rcevejna l-paga taghna.

Irridu nghidu miljun darba “LE” ghal din politika bhal din li taghti kaz l-interess tal-importaturi u l-manifatturi u twarrab il-bzonnijiet ta’ dawk li jifilhu lanqas jew jinsabu fil-klassi tan-nofs. Din hija politika li tkompli tikkastiga lil dawk li ma jbillux idhom fit-torta l-kbira. Politika li tkompli tara lill-poplu jhallas doppjament ghal servizzi li suppost huwa intitolat li jiehu b’xejn u mill-ewwel. Politika li ggieghlek tahseb li ghandek il-but tal-qalziet imtaqqab!

Beza’

Hemm kunsiderazzjoni importanti ferm x’issir f’dan ir-rigward, ghax il-Gvern mhux qed ihallas lill-importaturi u l-manifatturi tal-medicini. Il-Ministru Tonio Fenech staha jiltaqa’ maghhom xi gimghatejn u nofs ilu.

Jista’ jkun li beza’ li jahtfuh b’ostagg, u wara jitolbu dak kollu li l-Gvern ghandu jhallas lilhom biex ikun jista’ jinheles. Tezi ohra li iktar nahseb li tersaq lejn il-fatti hija dik li staha jaffaccja l-kredituri tal-medicini kollha f’sala wahda. Cert li kienu lesti jibbumbardjawh b’mistoqsijiet li biex iwegibhom tajjeb kien ikollu bilfors jammetti li t-taxxi tal-poplu qed jintefqu minghajr thabbil il-mohh.

Tliet darbiet ippostponew id-data ta’ dan il-‘business breakfast’! U meta ftiehmu ghal data definittiva xorta beza’ jiltaqa’ maghhom. Mhux talli saru jisthu jaffaccjaw il-poplu, izda anke lil kategorija ta’ industrijalisti u importaturi li tradizzjonalment il-PN minn guf ommu dejjem kellu relazzjoni tajba maghhom.

Insaffru!

Meta tqis li l-Gvern lanqas qed ihallas lill-industrijalisti u lill-importaturi mit-taxxi taghna, ahseb u ara kemm se jhallas lilna c-cittadini jekk idahhal din is-sistema. Il-konsumatur f’Malta m’huwiex organizzat daqs l-industrijalist, u allura jien cert li l-Gvern ma jiddejjaqx idum ma jhallas kemm jiftillu lill-poplu li jkun qed jixtri l-medicini li ghalihom ikun intitolat li jihodhom b’xejn.

Il-poplu permezz tal-Partit Laburista u x-Xellug f’pajjizna ghandu jirrezisti bil-qawwa din il-politika neo-liberali ta’ dan il-Gvern tal-minoranza. Insaffru u mhux inhalluh iddahhal dis-sistema! Ir-raguni hija semplici, ma nafdawhx!

Mitt protesta

Ghalhekk, quddiem haddiema li bl-ghaqal kollu taghhom ma jwasslux sal-ahhar tax-xahar; quddiem sitwazzjoni fejn il-Gvern behsiebu jerga’ jgholli l-kontijiet tad-dawl u l-ilma; quddiem korruzzjoni li ssir fid-dawl tax-xemx; quddiem politika konservattiva u neo-liberali; u quddiem familji li jistinkaw kemm jifilhu u jhossu li qed jaqdfu fl-ilma, lanqas mitt protesta ma jkunu bizzejjed!

Tbiddlet l-ghodda tal-politika, izda l-folol li jingemghu biex juru li mod iehor kif jitmexxa pajjiz huwa possibli iwassal lilna biex nitqawwew u nuru li hadd minna m’hu lest jittiehed bid-dghajsa. Dan il-Gvern tal-minoranza nixtiequ jaghmel il-hames snin kollha tieghu fil-poter. Mhux ghax naqbel mal-politika li jhaddan, izda ghax nixtieq li nara l-Partit Laburista jissahhah bizzejjed biex galadarba jkun fil-Gvern xejn u hadd ma jkun jista’ jdghajfu, u s-sahha tieghu tkun tiddependi biss mill-fiducja tal-poplu.

L-ebda gazzetta, l-ebda email, l-ebda messagg fuq facebook, l-ebda diskursata fil-kcina jew fuq il-post tax-xoghol, u l-ebda stqarrija, m’ghandhom il-qawwa daqs manifestazzjoni nazzjonali li tigbor lill-folol biex jibaghtu messagg qawwi favur poter li jirrispetta lill-poplu!

Il-Htiega tad-Divorzju

2009-10-11T19:34:00.003+02:00

Ippubblikat f'It-Torca tal-Hadd 11 t'Ottubru, 2009

Il-Maltija li tissepara minn ma’ zewgha ma tistax tizzewweg iehor. L-istess ukoll ghall-Malti li jissepara minn ma’ martu. Dan ghal kuntrarju ta’ dak li jigri fil-pajjizi l-ohra kollha ta’ l-Unjoni Ewropea. Ghalkemm min jissepara ma jistax jerga’ jizzewweg, dan ma jfissirx li dak li jkun ma jfittixx li jkollu sieheb jew siehba ohra.

Persuni li jkun ‘fallielhom’ iz-zwieg u li jsibu sieheb/a ohra u jaghzlu li jghixu flimkien jispiccaw pogguti. Minghajr id-divorzju pajjizna se jibqa’ jgemma’ numru kbir ta’ koppji li m’humiex rikonoxxuti mill-istat. B’hekk minghajr id-divorzju, mhux talli qed nghinu biex il-kultura taz-zwieg tibqa’, izda minn flok qed nghinu biex il-kultura li wiehed jghix poggut tizdied.

Recti

Ir-rezistenza qawwija li tezisti minn uhud f’pajjizna ghal dan id-dritt civili msejjah “divorzju” ma hija xejn hlief recta. Hija recta ghaliex huwa fatt maghruf li l-Gvern Malti diga’ jirrikonoxxi d-divorzju minn qrati barranin. B’hekk min ghandu l-flus biex ilesti l-process tad-divorzju, pajjizna lest li jaghtihulu, u min le jkollu jmur jew ghas-separazzjoni jew ghall-annullament. Dan kollu jaghmel sens daqs kemm kieku ghada nohorgu ligi li t-tadam ta’ Malta ma jistax jittiekel f’pajjizna, izda nistghu nibqghu nimportaw it-tadam minn barra u niekluh.

Moralita’ nazzjonali

Ghadda z-zmien li l-moralita’ tibqa’ meqjusa daqs li kieku kienet xi qalziet ta’ qies wiehed li ghandu jilbsu kulhadd. Dan ma nghidux jien biss, izda jghidu wkoll l-Isqof Cremona, li jqis l-irwol tal-Knisja f’Malta bhala wahda mill-vucijiet f’pajjizna izda mhux ‘il-vuci’. L-assolut tal-passat hadlu postu r-relattiv.
B’hekk li ndahhlu d-divorzju f’Malta ma jfissirx li se nkunu qed nghidu lil kull min hu mizzewweg biex jiddivorzja. Dan huwa ragunament ta’ min lanqas ghandu l-hila jghodd wiehed ma’ wiehed.

F’pajjiz bid-divorzju, il-Knisja jibqa’ jkollha kull dritt issemma’ lehinha kontra dan id-dritt civili. Jien cert li hadd m’hu sejjer iwaqqafha milli taghmel dan. Ghandha r-radju, l-pulpti, l-gazzetta, rivisti fid-djar u patafjun ta’ mezzi ohra biex izzomm lill-fidili taghha jemmnu li d-divorzju qatt m’ghandu jkun ikkunsidrat bhala ghazla.

F’socjeta’ demokratika, hekk jimxu l-affarijiet. Jien naghtik l-ghazla, u ghaliex konvint li c-cittadin huwa intelligenti, imbaghad inhallih ha jaghzel hu.

Dritt civili

Min minna ma jixtieqx li kull familja f’pajjizna tkun bhal dik li naraw fir-reklami tal-gallettini, fejn kulhadd iqum bit-tbissima ibewwes u jghannaq lil xulxin? Il-familja ghalina l-Maltin hija valur, u ghandna nibqghu nghozzuha bhala l-izghar u l-aktar cellola f’sahhitha fis-socjeta’ taghna.

Ikollna nammettu li madwarna jezistu realtajiet fejn koppji jkunu ghaddejjin minn saram kbir f’hajjithom. Kazi ta’ vjolenza, adulterju kontinwu, nuqqas ta’ kuntentizza, u problemi sesswali huma biss ftit mir-realtajiet. F’hafna mill-kazi isiru hafna sforzi mis-sieheb jew siehba li tkun qed issofri sabiex iz-zwieg ma ‘jfallix’. Dan mhux dejjem iwassal biex iz-zwieg jibqa’.

Malta li ilha hames snin fl-Unjoni Ewropea, jixirqilha li jkollha Gvern li bis-serjeta’ jara li ahna jkollna d-drittijiet li hemm fil-bqija tal-Ewropa. Bhala progressivi ghandna nharsu lejn id-divorzju bhala dritt civili u mhux xi arma kontra z-zwieg. Irridu nharsu lejn dritt bhad-divorzju bhala mezz li bih persuna tinghata t-tieni cans f’hajjitha.

Fl-2005 kienu 7% tal-mizzewgin kollha f’Malta li hadu l-annullament, separazzjoni jew divorzju. Sal-2015 dan il-persentagg hemm il-hsieb li jitla’ ghal 17%. Jekk se nibqghu cassi quddiem dan kollu pajjizna se jispicca fabbrika tal-pogguti!

Inqas karti u aktar rizultati!

2009-09-24T11:18:00.001+02:00

Il-gimgha li ghaddiet attendejt ghal konferenza organizzata mill-GWU, il-Malta Standars Authority (MSA) u l-European Trade Union Institute (ETUI). Gew raprezentanti tal-haddiema minn madwar l-Ewropa u anke burokrati minn Brussell.

Il-konferenza kienet titratta l-htiega li jinholqu standards li permezz taghhom dawk il-haddiema li juzaw il-makkinarju fuq il-post tax-xoghol taghhom ma jkunux qed ipoggu riskji ghal sahhithom. Tezisti direttiva mill-UE dwar l-uzu tal-makkinarju. Din torbot lil dawk kollha li jixtru makni bhal gafef, makni ghall-fabbriki jew makni ohrajn, biex jixtru makni li jzommu lil min juzahom komdu u bla riskji li jwegga’.

Waqt din il-konferenza, raprezentant tal-MSA spjega x’inhu l-process biex raprezentanti tal-haddiema jmorru quddiemha biex ikunu jistghu jaghmlu talba ghal standards godda. Dr.Fabio Strambi, li qed jahdem ma’ ETUI biex isiru progetti godda li permezz taghhom jinholqu standards godda, wera kif isir il-process biex jinholoq standard gdid. Dan isir permezz ta’ laqghat kontra laqghat u dokumenti kontra dokumenti.

Intervent

F’dan il-punt tal-konferenza jiena hassejt li ghandi nintervjeni. Ghidt illi flok qed naraw kif ghandna nnaqqsu l-burokrazija u patafjun ta’ dokumenti, qieghdin minn flok naghmlu minn kollox biex inziduhom. Burokrazija zejda qed tissarraf fil-hanqa tal-vuci tal-haddiema. Ir-raprezentanti tal-haddiema f’dan il-kaz zgur li ma jinteressahomx kemm ghandhom jinholqu dokumenti.

Jien ghidt li biex ikollna makni safe ghall-haddiema ghandna naraw kif min ihaddem ikun obbligat bil-ligi li jikkonsulta mar-raprezentanti tal-haddiema li jkunu se juzaw il-makni. Dan iwassal biex mhux l-ewwel jinxtara l-makkinarju u mbaghad il-haddiema jindunaw bin-nuqqasijiet tal-makni. In-nuqqas fis-sigurta’ tal-makna jezisti wkoll f’makkinarju li huwa gdid fjamant. Min jiddizinja l-makkinarju mhux qed jiehu pariri minn ghand min ghandu esperjenza fit-thaddim tal-makni li jkunu se jigu prodotti.

Nemmen li lista ta’ fatturi li jaghmlu l-makkinarju tal-haddiem safe ghandhom ikunu imnizzla fil-ftehim kollettiv tal-haddiema. M’jien nghid xejn ta’ barra minn hawn. Din sistema li jhaddmuha fl-iSvezja. Minn dan it-tip ta’ ftehim l-MSA tista’ tislet standards godda. B’hekk il-bidla fl-istandards issir b’anqas burokrazija, izda fl-istess waqt xorta jkun hemm awtorita’ li tirregola dawn l-istandards. Il-htiega taghha li sservi ta’ referenza u anke li toffri qafas ta’ regolamenti, tibqa’ hemm. Aktar u aktar meta ghandna ekonomija li thaddan fiha hafna intraprizi zghar u medji.

F’dawn l-intraprizi hafna drabi jkollok dawk li jimpjegaw in-nies li jkunu huma stess li jixtru u juzaw il-makni, u ghalhekk l-istandards ikunu qed jiprovdu linji gwida ghax–xiri u l-harsien tas-sahha waqt l-uzu. Sfortunatament tkun tezisti t-tentazzjoni li jinxtara makkinarju inqas safe ghaliex ikun jiswa’ anqas. Wiehed ikun qed jiehu hsieb butu, u jitfa’ sahhtu f’riskju.

Paralellizmu

Ghalhekk sabiex il-burokrazija ma nhalluhiex thalli lil haddiema jweggghu jew sahansitra jmutu, ghandha tinholoq sistema li timxi fuq zewg binarji. Wahda tkun dik tal-konsultazzjoni effettiva bejn l-unjins u min ihaddem biex b’hekk tassikura azzjoni diretta fuq kwestjonijiet ta’ sigurta’, u l-ohra tara li r-regolamenti jinkitbu u jkunu nfurzati. B’hekk, l-azzjonijiet jittiehdu mill-ewwel u d-dokumenti jkollhom cans jinkitbu wara. F’kelma wahda nkunu qed nahlu inqas karti u ngibu aktar rizultati!

Impementing national youth policies

2009-09-20T14:28:00.002+02:00

http://www.timesofmalta.com/articles/view/20090915/letters/implementing-national-youth-policies

The draft National Youth Policy (NYP) issued by the Parliamentary Secretary for Youth and Sport (PSYS) is currently being studied by all those who are involved in youth spheres.

It is a policy based on the present legal state of affairs and the goals needed to be achieved. It tends to be superficial as it does not mention the means by which these aims are to be achieved.

One solution can be that of formulating a separate document in which the stakeholders, action plan, and target dates are set for every single policy aim.

The PSYS cannot do a single move in reaching aims set up in the health sector, without coordinating with the Ministry for Social Policy, and so on and so forth in other sectors.

More so, if no target dates are set up, none of the parties involved will take this policy seriously. In its reaction to this Draft NYP, the Labour Youth Forum (LYF) was spot on when pointing out that this policy falls really short by its lack of mention of the housing challenges which youth are facing.

It also did well to point out that while the PSYS is rightly encouraging e-learning, it also needs to widen its vision and conceive the digital divide as a local challenge.

Another interesting suggestion made by the LYF was that of proposing full infrastructural accessibility of physically disabled persons within educational institutions as a policy aim, something which the draft NYP did not mention.

There were also some shortcomings as regards the way in which the policy addresses the educational sector. I believe that more emphasis had to be put on the need of transmitting intercultural communication skills through the pedagogical system. Malta is facing migrants from eastern Europe, ex-Yugoslavia, Asia, the Middle East and Africa, and the best way to be able to harmonise our society is to spread a sense of understanding among our youngsters of other cultures, religions and ethnic groups.

I hope that the government will not opt to create another agency in order to implement this policy. There are agencies that are highly beneficial to our society but then I can mention others that smelled badly!

A hands-on approach and good political will are the keys to implementing such policies.

Ic-Cina llum

2009-09-06T20:22:00.003+02:00

Dan l-ahhar kelli l-opportunita’ nqatta’ tliet gimghat ic-Cina fuq btala personali. Tista’ tghid li zort l-aktar bliet u provincji msemmija tal-Lvant tac-Cina. Ic-Cina tal-lum hija ferm differenti minn dik ta’ tletin sena ilu. Dak iz-zmien ic-Cina kienet ghadha maghluqa ghad-dinja, illum tista’ tghid li nfethet hafna aktar milli kien tbassar dak iz-zmien.

Mao u Deng

It-tmexxija ta’ Mao Zedong kienet tmexxija ibbazata fuq l-ideologija jew fuq il-hsieb Socjalista hekk kif imhaddem mill-mexxejja tal-pajjiz. Mal-wasla ta’ Deng Xiaoping fit-tmun tal-pajjiz, ic-Cina ghazlet li tinfetah ghas-swieq u tibni dik li jsejhulha is-‘suq ekonomiku socjali’ u tibni ‘Socjalizmu b’karatteristici Cinizi’. F’kelma wahda ic-Cina riedet tinfatam miz-zmien fejn il-glieda kienet bejn il-hsibijiet u taghti kaz kif se taghmel biex ittejjeb l-amministrazzjoni tal-pajjiz, tkabbar l-ekonomija, tinkoraggixxi x-xoghol u tkabbar il-gid.

Ic-Cina dahlet b’mod differenti mir-Russi u l-Ewropej tal-Lvant fir-riforma tal-ekonomija taghha. Hija cediet il-poter li tamministra l-kumpaniji li huma propjeta’ tal-istat, izda xorta baqghet il-propjetarja taghhom. Ir-Russi u l-Ewropej tal-Lvant ghazlu li jbieghu il-kumpaniji statali meta gew biex ibiddlu s-sistema ekonomika taghhom. B’hekk nistghu nghidu li c-Cina hija lesta tpoggi sieq wahda bil-qawwa kollha fil-Kapitalizmu, izda fl-istess waqt m’hijiex lesta tnehhi s-sieq l-ohra mis-Socjalizmu.

Cifri

Illum ic-Cina ghandha popolazzjoni ta’ 1.3 biljun ruh u ghalhekk hija l-akbar popolazzjoni fid-dinja. Tkopri medda ta’ 9.6 miljun kilometru kwadru u ghalhekk nistghu nghidu li wehidha fiha kwazi daqs l-Ewropa (10.18m km2). Hija l-akbar konsumatur taz-zejt fid-dinja u tibni madwar zewg power stations fil-gimgha li jahdmu bil-faham. Mill-1978 sal-2004 il-prodott gross domestiku (PGD) Ciniz kiber b’medja ta’ 9.6% fis-sena, u dis-sena ghalkemm affaccjat bir-ricessjoni ekonomika internazzjonali, xorta mahsub li jikseb 8% tkabbir.

Tmexxija

Ic-Cina hija mmexxija mill-Partit Kommunista Ciniz (PKC), b’sistema ta’ partit wiehed ibbazata fuq l’hekk imsejjah ‘centralizmu demokratiku’ mahsub minn Lenin li kien mexxa r-Rivoluzzjoni Russa tal-1917. Il-PKC huwa l-akbar partit politiku fid-dinja. Fih ghandu msiehba ‘l fuq minn 70 miljun ruh. Matul iz-zmien tar-riformi il-PKC sieheb mieghu professjonisti li gejjin mill-klassi tan-nofs, akkademici u nies tan-negozju biex ikompli jwessa’ l-bazi tieghu u jirraprezenta aktar tajjeb lil dawk il-gruppi li jkunu qed jikbru fis-socjeta’.

Fuq il-karta, l-oghla organu tal-poter fic-Cina huwa il-Kungress Nazzjonali tal-Poplu, izda fil-verita’ huwa l-Kunsill tal-iStat li ghandu l-akbar poteri ezekuttivi u li ghandu s-sahha jaghmel tibdiliet fil-politika li tkun qed tithaddem fil-pajjiz. Peress li c-Cina huwa pajjiz enormi dan ghandu hames saffi ta’ governanza, b’eccezzjoni ghar-Regjuni Amministrattivi Specjali li huma Hong Kong u Macao. B’hekk ic-Cina ghandha diversi provincji (ez.Shanxi), regjuni awtonomi bhat-Tibet u municipalitajiet bhal Beijing u Shanghai.

Welfare

Fic-Cina il-qasam tas-sahha u l-edukazzjoni ukoll inghataw f’idejn is-swieq. Dan iwassal biex min hu l-aqwa jhawwel u min le jithawwel. Politika bhal din thalli lil dawk li ma jkunux jistghu ihallsu jispiccaw jiehdu servizzi b’anqas kwalita’ jew sahansitra ma jiehdu servizz ta’ xejn. B’dan il-mod jinholqu inugwaljanzi u nuqqas ta’ gustizzja socjali.

Fil-qasam tas-sahha intilef il-kuntatt shih li kien hemm qabel bejn il-kura primarja, sekondarja u terzjarja. B’hekk is-sistema tas-sahha ma baqghalix zokk principali li mill-gheruq iwassal ghal frieghi. Il-Gvern Ciniz huwa konxju minn din is-sitwazzjoni, izda issa li lahaq kisser din ir-rabta fi hdan is-sistema tas-sahha, qed isibha wisq difficli biex jerga’ jreggaghha lura u jraqqa’ l-pannu kif kien qabel. Madanakollu wiehed m’ghandux jinsa li dawk li jahdmu fil-qasam tas-sahha sar ghandhom tahrig aqwa minn dak ta’ qabel u li l-ikel sar jinstab b’aktar abbundanza fil-pajjiz.

Haddiema

Jekk qabel il-haddiema fic-Cina kienu jinqasmu f’zewg kategoriji principali, issa dawn saru jinqasmu fi tlieta. Mall-haddiema tal-qasam urban (ez. fabbriki) u dawk fil-qasam rurali (ez. bdiewa), issa zdiedu l-haddiema immigranti. Il-haddiema mmigranti fic-Cina huma dawk li jitilqu minn zoni fejn il-gid tal-ekonomija ma jkunx ghadu kiber hafna, lejn partijiet fejn l-attivita’ ekonomika tkun akbar u allura ikun hemm aktar cans li jinstab xoghol bi qliegh akbar.

Sfortunatament, peress li tezisti skema fejn wiehed irid jirregistra fejn ikun qed joqghod (Housing Registration System), hafna drabi dawn il-haddiema immigranti huma l-aktar nies bic-cans li jkunu mwarrba mis-socjeta’ Ciniza. Dan ghaliex dawn il-haddiema jsibuha aktar difficli biex ikollhom housing decenti, impjieg bi hlas xieraq, diffikulta’ li jibbenefikaw mis-sistema tal-welfare, access ghas-sistema tas-sahha u anke ghall-edukazzjoni.

Attivita’ produttiva

Il-vantagg li ghandha l-ekonomija Ciniza fejn l-akbar ekonomija fid-dinja, l-iStati Uniti, hija dik li tibbaza t-tkabbir ekonomiku taghha fuq attivita’ produttiva. Ghalhekk meta tivjagga fic-Cina tara b’ghajnejk illi t-tkabbir fl-ekonomija huwa dovut ghal hidma bla heda ta’ dan il-poplu li mal-ewwel daqqa t’ghajn jaghtik x’tifhem li m’hu behsiebu jgheja qatt. Ghalhekk nistghu nghidu li c-Cina irnexxiela tidhol wara u tohrog qabel mir-ricessjoni ekonomika. Dan minhabba l-fatt li l-involviment taghha fl-ispekulazzjoni gewwa s-swieq finanzjarji ma tilghabx parti importanti minn sahhitha. Dan iwassalna wkoll biex nifhmu ghalxhiex is-suq finanzjarju Azjatiku huwa l-aktar wiehed stmat f’dan il-mument.

Soft Power

Jekk fi zmien il-Gwerra bierda iz-zewg superpotenzi kienu jinvestu hafna fil-poter militari, illum il-gurnata qieghdin fl-era tas-‘soft power’. Dan il-poter jidhol b’mod aktar fin biex jikkonvinci lil gvernijiet u popli li jkun ahjar tikollabora ma’ qawwa minnflok ma’ ohra. Ic-Cina qed tinvesti hafna f’dan is-‘soft power’. Dan qed taghmlu billi ma tindahalx fil-kwestjonijiet tal-pajjizi li tkun qed tikkolabora maghhom. B’hekk ic-Cina qed jirnexxielha tiddomina fil-kontinent Afrikan, u qed tissahhah hafna aktar fil-Latin Amerika. Il-mezzi tax-xandir ukoll gharfet tuzahom sewwa biex tkabbar l-influenza taghha. Ghalhekk fl-ahhar ta’ Lulju ghadha kemm fethet stazzjon televiziv Gharbi li permezz tieghu kapaci tilhaq 300 miljun ruh minn 22 pajjiz Gharbi.

Dan kollu ma jfissirx li mhux qed isir avvanz fil-kamp militari, u dan l-ahhar rajna wkoll kif ic-Cina kkollaboraw mar-Russi f’tahrig militari bejn it-tnejn. It-tir tal-Armata tal-Liberazzjoni tal-Poplu (kif isejhulha), m’huwiex dak li tahkem lil haddiehor izda minnflok tiddefendi l-gid li qed ikun mahluq f’pajjizha.

L-Unjoni Ewropea

L-Ewropa ghandha bzonn issib saqajha fil-mod kif titratta l-kwestjonijiet taghha mac-Cina. Minn power-audit report mahrug mill-Kunsill Ewropew ghall-Affarijiet Barranin f’April li ghadda, hareg bic-car li fl-Ewropa kulhadd irid jaqdef ghal rasu fil-mod kif jirrelata mac-Cina. Pajjizi kbar bhall-Ingilterra, Franza u l-Germanja mohhhom biex ikunu l-aqwa namrati tac-Cina fost il-pajjizi Ewropej. Ic-Cina tikkolabora mal-pajjizi Ewropej skont il-htiega u zgur li mhix lesta taghti privileggi lil ebda minn dawn it-tlieta. Hija qed tkun kapaci tisfrutta id-dghufiji li jezistu fl-UE, peress li din turi ruhha bhala ‘bicciet maghquda’ aktar milli ‘ghaqda ta’ bicciet’.

Id-Dragun

Jiena nawgura li c-Cina taghmel l-almu taghha biex ma tibqax tirrepeti l-izbalji li l-Ewropa u l-iStati Uniti hadu biex kabbru l-ekonomiji taghhom. L-izbalji li qed insemmi huma dawk li ghandhom x’jaqsmu mal-qerda tal-ambjent, in-nuqqas ta’ partecipazzjoni tal-haddiema fit-tmexxija tal-pajjiz, u nuqqas ta’ access mill-poplu ghal servizzi bzonnjuzi bhas-sahha u l-edukazzjoni.

Id-Dragun bhalissa qieghed jinstema’ mid-dinja kollha. Hafna huma n-nies li affaxxinaw rwiehhom bil-mod li dan il-poplu organizza l-Olimpjadi s-sena l-ohra, u huma hafna dawk li qed jistennew bil-herqa biex jaraw x’hemm lest ghall-Expo gewwa Shanghai f’Mejju li gej. Din l-ezebizzjoni dinjija hija behsieba tilqa’ mas-70 miljun ruh, u certament li l-istima lejn dan il-pajjiz hija mistennija tkompli tikber.

Bil-mod li qed titqawwa c-Cina llum zgur li n-nofsinhar tad-dinja huwa lest biex jissahhah dejjem aktar. L-iStati Uniti u l-Ewropa qed isibu li l-kontroll taghhom fuq dan ir-regjun sejjer jiddghajjef. Huwa bl-istil politiku li qed jirnexxilu joffri Obama tal-iStatit Uniti illi d-djalogu bejn il-pajjizi jista’ jissahhah. Hadd mill-qawwiet fid-dinja ma ghandu l-jedd jibqa’ jilghabha tal-missier.

Politika ghaz-Zghazagh: Fejn iva, Kif le

2009-08-23T16:30:00.002+02:00

Ippubblikat f'L-Orizzont tal-Hamis 20 t'Awwissu, 2009

Malli qrajt l-abbozz tal-politika nazzjonali mahrug fil-bidu tax-xahar li ghadda rajt kif dan id-dokument huwa kapaci juri x’tghid il-ligi rigward iz-zghazagh; huwa kapaci jghid fejn ghandna naslu fil-qasam taz-zghazagh; izda madanakollu ma jaghmel l-ebda sforz biex jghidilna kif se naghmlu biex dan nilhquh. Ghalhekk jiena nsostni li dan id-dokument ma jkunx jiswa’ haqq il-linka li bih gie stampat diment li fl-istess waqt li tkun emendata u approvata din il-politika, ma jkunx imniedi wkoll dokument li juri b’mod car kif se jitwettqu dawn l-affarijiet.

Skeletru minghajr muskoli

Li qed nghid huwa semplici. Din il-politika hija skeletru tajjeb, izda skeletru minghajr muskoli ma jiccaqlaqx. Ghalhekk hemm bzonn li jkun imfassal dokument li juri bic-car x’se jsir biex jintlahaq kull ghan imsemmi f’dan l-abbozz. Barra minn hekk ghandhom ikunu spjegati l-modi li bih is-Segretarjat Parlamentari ghaz-Zghazagh se jkun qed jahdem ma’ Ministeri ohra biex din il-politika titwettaq. Iridu jinghataw miri cari ta’ meta jistghu jintlahqu l-ghanijiet imsemmija u kemm se jiswew flus biex ikunu jistghu isiru. B’hekk is-Sostenibilita’ li tissemma’ bhala prinicipju ta’ dan l-istess abbozz, tkun qed tinghata l-importanza taghha fil-prattika.

Superficjali

Dan l-abbozz juri certu superficjalita’ fil-mod kif behsiebu jidhol biex jirbah l-isfidi. Fit-taqsima ddedikata lill-ambjent jasal biex jiddedika artiklu li jsemmi “l-irwol attiv taz-zghazagh li jmexxu ‘l quddiem mizuri biex tkun miggielda l-bidla fil-klima, jikkonservaw id-diversita’ bio-kulturali u jtejbu l-kwalita’ tal-hajja umana”.

Jiena naqbel ma’ dan kollu, izda fir-realta’ iz-zghazagh kif se jkunu meghjuna jaghmlu dan? Kemm jaghmel sens li ahna z-zghazagh niggieldu l-bidla fil-klima billi noqoghdu nhawlu s-sigar meta l-Gvern Malti ddecieda li jixtri power station li tahdem bil-heavy fuel oil flok bil-gass. Meta ssemmi li l-irwol taghna z-zghazagh huwa li ntejbu “l-kwalita’ tal-hajja umana” tkun qisek qed tpingi z-zwiemel itiru. Ahna z-zghazagh li nippartecipaw b’mod attiv fis-socjeta’ taghna se nkunu qed nistennew biex insiru nafu kif se jirnexxielna nwahhlu l-gwienah maz-zwiemel.

Id-dokument jibqa’ wkoll superficjali meta jsemmi NGOs, Kummissarji, u Kunsilli li jistghu ikunu shab fit-twettieq ta’ din il-politika. Ma jidentifikax b’mod car x’jista’ jkun l-irwol taghhom biex dan isir. Meta jsemmi li hemm il-hsieb li titwaqqaf Agenzija Nazzjonali ghaz-Zghazagh, jerga’ jibqa’ lura milli jghidilna sa meta ghandu jsir dan. Ghalhekk jien ser nibqa’ nistenna bil-herqa li jinhareg dokument li juri bic-car il-metodu li se jintuza, u c-cans li se jinghata, biex l-ghanijiet jintlahqu.

Kulturi ohra

Dan l-abbozz, b’mod tajjeb, jidentifika l-inkluzjoni socjali u l-partecipazzjoni bhala zewg principji li ghandhom ikunu mwahhda ma’ kull taqsima tal-abbozz. Nemmen li l-interkulturalizmu (li nkunu kapaci nikkomunikaw ma’ nies ta’ kultura ohra) kellu jinghata attenzjoni specjali, peress li Malta qed tilqa’ nies gejjin mill-eks-Unjoni Sovjetika, eks-Jugozlavja, Indja, nies mil-Lvant Nofsani, Afrikani tal-Magreb u dawk ta’ taht id-dezert Sahara. Per ezempju nistghu nghidu li fit-taqsima tal-edukazzjoni setghet tkun inkluza pedagogija (l-arti u x-xjenza li tkun ghalliem) li tghin lic-cittadini Maltin ikunu preparati jirrelataw bl-ahjar mod ma’ minoranzi etnici f’pajjizna. Li qed nifhem b’dan huwa li jkollna sistema edukattiva li tinkoraggixxi aktar l-integrazzjoni u tirrispetta aktar l-identita’ kulturali ta’ dawk li ghandhom religjon, gilda jew origini differenti minn taghna l-Maltin.

Saqaf

Dan id-dokument donnu jinsa li z-zghazagh jaslilhom zmien fejn ikunu jridu saqaf fuq rashom u jsejhulu taghhom. Jinsa ghal kollox l-ispekulazzjoni tal-propjeta’. Din tikkawza lil pajjizna jkollu ‘l fuq minn 52,000 residenza vojta u qieghda ssallab liz-zghazagh li gejjin minn kwalunke’ klassi socjo-ekonomika Maltija. Dan l-abbozz jinsa lil dawk li ghandhom salib akbar minn ta’ haddiehor, bhal koppji u individwi bi dhul baxx u li m’ghandhomx stabilita’ fl-impjieg taghhom. B’hekk din il-politika tkun wahda li ma zzommx ilma jekk ma tindirizzax din l-isfida li qed jaffaccjaw iz-zghazagh u li sfortunatament kemm il-darba twassal biex jinhallu zwigijiet jew relazzjonijiet serji.

Fejn iva, Kif le

Jiena nirrispetta lil kull min ha sehem biex dan id-dokument ikun jista’ jitfassal, izda mill-banda l-ohra xtaqt nara li l-ghanijiet ta’ din il-politika jkunu aktar konkreti u jirriflettu l-hajja ta’ kuljum taz-zghazagh Maltin. Intenni li ma jiswa’ xejn li jkunu approvati l-ghanijiet imsemmija f’dan l-abbozz jekk ma narawx dokument iehor li jispjega bic-car il-pjan ta’ kif u meta se jsiru dawn l-affarijiet.

Id-Destin tax-Xellug....

2009-08-19T13:27:00.002+02:00

Kollokwju ma' Ivin Catania, ippubblikat f'It-Torca tas-16.08.09

Bejn kikkra kafe u kikkra kafe (iva, xarba kafe tajba kienet) kelli argumentazzjoni ma’ sieħbi Chris Cutajar (mill-Moviment Azzjoni Xellugija u anke artikolista mat-TORĊA) dwar tema li t-tnejn li aħna hija għal qalbna: il-politika.... B’referenza speċjali għax-xellug li aktar ma’ jgħaddi żmien aktar qed isibha diffiċli li jikkonvinċi lill-poplu, speċjalment fil-pajjiżi Ewropej, li l-politika tiegħu hija aħjar minn tal-lemin konservattiv.

Ħafna drabi naraw li l-partiti tax-xellug fl-Ewropa qiegħdin jippruvaw jirbħu s-simpatija billi jirkbu fuq id-dwejjaq taċ-ċittadini u anke jippruvaw jibnu alleanzi ma’ dawk li l-interessi tagħhom mhumiex dawk tal-maġġoranza li jirrappreżentaw. Prat-ikament qiegħdin jagħmlu kollox biex isiru bħall-avversarji tagħhom - għax jaħsbu li b’hekk isiru aktar appellabbli - bil-konsegwenza li ċ-ċittadini ma jibqgħux jiddistingwu bejn il-partiti. Il-periklu ta’ din in-nuqqas ta’ alternattiva hija li ċ-ċittadini meta jiġu għall-vot jippreferu lil dak il-partit li diġà jafu dwaru milli lil dak li ma jkun qed jofri l-ebda alternattiva ħlief bidla fis-simboli tal-partit fil-gvern!

Din l-argumentazzjoni - li bdiet waqt konverżazzjoni bejn il-ħbieb - kienet imqanqla mill-fatt li l-Partit tas-Soċjalisti Ewropej, PSE, ħabbar li biddel ismu biex ikun jista’ jilqa’ fi ħdanu partiti li huma għaqdiet jew movimenti li fi ħdanhom għandhom elementi li mhumiex primarjament ta’ twemmin soċjalista jew xellugi. Dan il-fatt ma tantx niżel tajjeb ma’ dawk li jemmnu fil-ħtieġa li l-partiti xellugin jibqgħu jirriflettu t-twemmin li twaqqfu għalih u mhux jaqsmu l-kamp politiku biex jakkwistaw il-poter.

Chris Cutajar: Forsi jista’ jagħmel sens li l-PSE jbiddel ismu għax fih hemm, jew jixtiequ li jissieħbu fih, organizzazzjonijiet li llum il-ġurnata huma ffurmati fuq stil tal-partit demokratiku Amerikan. Biss l-ewwel u qabel kollox hu meħtieġ li l-partiti tax-xellug fid-diversi pajjiżi ma’ jistgħux jibqgħu frammentati. Hemm ħtieġa li jingħaqdu. Il-frammentazzjoni tal-ideat wasslet biex il-partiti tal-lemin jirnex-xilhom jikkapparraw stili ta’ politika li kienu magħrufa għalihom il-partiti tax-xellug, primarjament fejn jidħlu l-oqsma tal-għajnuna soċjali.

Din il-frammentazzjoni kemm bejn il-partiti xellugin, kif ukoll fi ħdanhom, hija riżultat li l-politiċi tax-xellug ftit li xejn jilħqu kompromess. Filwaqt li għall-partiti tal-lemin dan il-kompromess huwa aktar faċli li jintlaħaq.

Ivin: Imma tinsiex li dak li jgħaqqad lix-xellug flimkien mhuwiex l-istess bħal dak li jgħaqqad lil-lemin. Id-differenza hija waħda, iżda fundamentali. Kif naraha u nifhimha jien, ix-xellug il-ħidma tiegħu hija kif se jtejjeb il-kundizzjonijiet tal-kollettiv - il-ħafna, il-massa, prattikament il-ħaddiema. Dan iwassal biex iqumu diskussjonijiet u anke kunflitti dwar kif dan se jaslu għalih. Filwaqt li għal-lemin l-aktar ħaġa importanti hija kif se jagħmel biex jibqa’ fil-poter u jaqdi lil dawk il-ftit li għenuh biex jikseb dan il-poter.

Jekk irridu inkunu ftit romantiċi nistgħu ngħidu li l-lemin dak li jgħaqdu huwa l-ħsieb li l-poter jibqa‘ f’idejn il-klassi elitista u industrijali tal-pajjiż u qatt ma jaqa’ f’idejn il-‘marmalja’ popolari għax din tkun diżgrazzja kbira u taqleb l-ordni soċjali! L-ordni naturali tal-affarijiet.

Chris: Għalhekk hija ta’ tħassib li jkollok partiti tax-xellug li jagħmlu l-għan primarju tagħhom li jirbħu l-poter. Il-kilba tal-poter ma tgħinx biex wieħed iwassal il-politika tiegħu aħjar... imma taf tikkorrompi l-istess ideali li l-partit ikun twaqqaf għalih. Nieħdu dak li seħħ bir-riċessjoni ekonomika internazzjonali. Din ir-riċessjoni setgħet tintuża aktar mill-partiti tax-xellug biex tagħti kredibilità għall-politika ekonomika li tradizzjonalment huma assoċjati magħha...

Ivin: Naħseb li x-xellug ipprova ma jnaffarx lill-klassi diriġenti u industrijali tal-pajjiżi involuti... ma riedx jidher rivoluzzjonarju u li l-għan prinċipali tiegħu huwa l-protezzjoni u t-tisħiħ tal-klassi tal-ħaddiema...

Chris: Jidher li x-xellug għadu mhux konvint li l-ġlieda tal-klassi mhix se tkun qiegħda twassal biex il-ħaddiema jig-gwadanjaw minn kundizzjo-nijiet aħjar ta‘ ħajja u xogħol. Naħseb li l-partiti tax-xellug illum il-ġurnata tilfu l-ħila li jġibu lin-nies magħhom bl-istess entużjażmu li kellhom qabel għax għandek klassi diriġenti li moħħha aktar biex tiġri ’l quddiem waħdeha ħalli sservi ta‘ gvern alternattiv. Tilfu l-paċenzja li jfehmu l-iskop tal-politika tagħhom lil dawk li finalment iridu jappoġġjawhom.

Ivin: Jidher li f’dan il-ġiri biex jirbħu l-poter, il-partiti tax-xellug qiegħdin jippruvaw jirkbu fuq il-weġgħat tan-nies u jippruvaw jappellaw għall-kulħadd fis-soċjetà. Meta l-istess soċjetà mhux bilfors trid li jkollha x’taqsam mal-partiti tax-xellug...

Chris: Agħar minhekk, fi kwistjonijiet nazzjonali mbagħad jispiċċaw iżommu ’l bogħod milli jikkommettu ruħhom. Fl-istess waqt bil-mod il-mod qed ninnota li dieħla t-tendenza li l-kampanji tal-partiti tax-xellug qiegħdin jieħdu xejra anti-persunaġġ politiku partikolari li ġeneralment ikun il-kap tal-gvern jew tal-partit oppost.... bħal fil-każ tal-PD fil-konfront ta’ Berlusconi fl-Italja.

Ivin: Hekk hu... imma din hija kampanja ta’ assassinju tal-karattru politiku li jwettqu l-partiti tal-lemin... tradizzjoni li baqgħet tintiret mill-era faxxista u minn żmien fejn il-kapitalisti riedu jeqirdu lill-mexxejja tal-unions u tal-partiti soċjalisti. Din it-tip ta’ politika u kampanja barra li ma tagħmilx sens li titwettaq minn partiti xellugin... meta ssir ma tiksibx l-istess suċċess daqs kemm meta titwettaq mill-partiti tal-lemin...

Chris: Taf x’qed idejjaqni ukoll... il-fatt li bit-tama li jintrebħu ‘ħbieb’ ġodda ħafna drabi jkunu qiegħdin jintilfu dawk qodma. L-idea ta’ koalizzjoni aktar miftuħa biex iwasslu partit fil-gvern taf tagħti l-impressjoni li huwa partit miftuħ. Fir-realtà din l-illużjoni taf twassal biex dawk l-imsieħba u alleati tradizzjonali jistgħu jibdew iħossuhom skomdi jaħdmu ma’ fazzjonijiet li ma jkollhomx l-istess ideali u prinċipji tagħhom...

Ivin: Sakemm, ma jibdiex ikollok il-każ fejn l-alleati tradizzjonali jibdew ikunu mgħajra li huma ankrati mal-passat u li ma jridux jinbidlu - il-mit tal-bidla. Meta nara dan nistqarr li jekk qatt ma rnexxilhom jagħmlu xejn il-partiti tal-lemin irnexxilhom idaħħlu sens ta’ skadenza fil-politiċi tax-xellug. Jekk tinnota ħafna jsostnu li hemm bżonn li l-partiti tax-xellug jinbidlu ħalli jkunu aktar appellabbli... min minn fost id-diriġenti tal-partiti tax-xellug jemmen din l-istqarrija jispiċċa biex jibda moviment ta’ aġġornament li ħafna drabi jwassal biex il-partit involut jinqata’ mill-prinċipji li jiffurmaw il-pedamenti tal-eżistenza tiegħu.

Għal ħafna minn dawn id-diriġenti l-‘prinċipji m‘għandekx xi tridhom.’ Imma ngħid jien partit li jiċħad il-prinċipji tiegħu... biex jappella aktar għall-votanti u jirbaħ il-poter... jibqa’ l-istess partit li l-imsieħba eżistenti jkunu ssieħbu fih minħabba li kienu jaqblu ma’ dawk l-istess prinċipji? Ċertament li le!

Chris: Semmejt l-allenazi. Ma rridux ninsew li l-akbar alleati tal-partiti tax-xellug - tista’ tgħid mad-dinja kollha - huma l-unions tal-ħaddiema. B’dak li qed nara li qed isir illum ikun aħjar li l-unions ma jidħlux f’alleanzi fuq bażi politika mħaddna imma fuq temi speċifiċi. L-istorja għallmitna li meta l-unions allineaw ruħhom - b’mod sħiħ - ma’ partiti politiċi, spiċċaw biex servew ta’ bandla politika u anke maħnuqa.

Teżisti differenza kbira bejn l-għanijiet tal-partiti politiċi, inklużi dawk tax-xellug, u l-unions. Filwaqt li l-partit fil-gvern - jekk jagħmel kompromess u jiċħad il-prinċipji tiegħu - jispiċċa jkollu jċedi għall-pressjoni li jagħmlulu dawk li f’idejhom għandhom il-kapital... il-unions l-uniku għan u rabta tagħhom hija mal-imsieħba li l-għajxien tagħhom jiddependi biss mill-paga u salarju li jirċievu talli ta’ kuljum jagħtu t-tmien sigħat xogħol - jew aktar.

Ivin: Fi ftit kliem, jekk kumpanija trid li jkollha titjib fil-produzzjoni u qligħ tagħha trid tara li jkun hemm titjib fil-ħlasijiet u kundizzjonijiet tal-ħaddiema li timpjega... dan ċertament jista‘ jinkiseb biss permezz tal-ħidma tal-unions u ta’ ħadd aktar.

Chris: Hekk hu. Il-unions u l-partiti jridu jkunu indipendenti minn xulxin... Nemmen ukoll iżda li l-unions għandhom kontribut kbir x’jagħtu lill-politika. Dan minħabba l-ħidma tagħhom fost id-diversi kategoriji ta’ ħaddiema li twassalhom biex b’mod mill-aktar qrib ikunu jafu l-ħtiġiet u d-dwejjaq tal-poplu.

Ivin: Anzi kategoriji ta’ ħaddiema semmejt... għax f’dawn l-aħħar snin saret moda li tagħmel distinzjoni bejn il-ħaddiema... jtuhom nomenklatura differenti biex għat-taparsi mhumiex ħaddiema bħall-oħrajn! Insomma dan huwa argument li nħalluh għal aktar ’il quddiem.

Meta l-barri taqbdu minn Denbu!

2009-08-19T13:14:00.003+02:00

Ippubblikat f'It-Torca, 19.07.09

Li kieku Gonzi kellu jkun toreador f’arena f’Madrid, kieku l- barrin ilhom li għollewh m’għola s-sema minn qalzietu. F’qagħda fejn il-pajjiż qed jaffaċċja dejn qawwi, dħul ta’ flus ħafna inqas milli ħruġ u nuqqas ta’ esportazzjoni. F’qagħda fejn ir-riċessjoni ekonomika suppost li żammitna ffukati biex naraw li l-ebda ħaddiem ma jitlef xogħolu, u li l-kwalità tal-għajxien tal-istess ħaddiema u l-familji tagħhom jitjiebu, it-tnedija ta’ proġett ’l hemm u proġett ’l hawn ma jipprovdu l-ebda soluzzjoni għal dawn l-isfidi.

Għandna gvern minoritarju li ħsiebu biex jittawwal bit-tromba biex iħares lejn l-istilel li qiegħdin fl-ispazju, u jinsa li eżatt ma’ saqajh għandu nies li qiegħdin jaffaċċjaw problemi li qatt ma ffaċċjaw qabel. F’daq-qa waħda b’pompa li ma bħalha għażel li jaljena lill-poplu bil-proġett ta’ Bieb il-Belt, iddisinjat mill-aqwa fost l-aħjar, Renzo Piano. Bħal dak li qallu lanqas għoxrin arkitett Malti ma kellhom il-ħila jgħaq-qdu disinn ta’ kwalità għal Bieb il-Belt.

Dak li pjanalna Piano

Ħlifna li kull spazju miftuħ li jkollna noħonquh bil-bini. Fil-pjani ta’ Piano Pjazza Ħel-sien ma tibqax ħielsa mill-bini. Il-Parlament jiġi eżatt minn flokha, b’saqaf li jfakkrek f’ħabs. Il-Parlament tagħna jista’ jibqa’ fejn hu u nibdlulu l-għamara li llum nistgħu ngħidu li għamlitha żmienha.

X’differenza mill-pjazza li għandek fi Brussell fil-Belġju, fejn malli tkun fiha ddawwar rasek u titpaxxa bil-meravilji tal-arkitettura. Dawn m’huma xejn aktar minn spejjeż żejda li pajjiżna ma jiflaħx għalihom għax m’għandux flus, u lanqas li kieku kellu ma jkollu għal-fejn jidħol għalihom.

Fi ħsieb Piano Bieb il-Belt ikun bla saqaf. Nixtieq inkun naf jekk din l-għażla saritx wara xi studju rigward l-im-patt fuq iċ-ċirkolazzjoni tat-traffiku fil-Belt. Pont forma ta’ arkata kien ikun prattiku għall-esiġenzi tat-traffiku fil-Belt u fl-istess ħin jikkumplimenta l-ħsieb ta’ Piano. Ir-re-sidenti li joqogħdu lejn il-ġnien Hastings żgur li se tinħolqilhom problema bil-bieb kif pjanat.

Inħaseb dwar x’se jsir eżatt malli tidħol fil-Belt, iżda jin-ħtiġilna naħsbu wkoll naraw x’se nagħmlu eżatt qabel ma tidħol fil-Belt. Il-karozzi tal-linja żgur li jneħħu ħafna mill-viżibilità tad-daħla fil-Belt, u anke t-taxis li jipparkjaw hemmhekk. Nemmen li ma’ pjan kbir bħal dan jinħtieġ li l-karozzi tal-linja jibdew jip-parkjaw taħt l-art mal-wasla tagħhom fil-Belt.

B’hekk tinħoloq sistema fejn min jistenna tal-linja jistenniha eżatt fejn tistenna llum, għal-kemm jinħolqu tined mad-dawra għall-ilqugħ mix-xemx u x-xita, u l-karozzi tal-linja jibdew jitilgħu minn taħt l-art eżatt qabel ma jkun se jibda l-vjaġġ mill-Belt. B’hekk il-pjazza tkun iktar miftuħa u l-funtana tat-Tritoni, li ħaqqha tiswija sew, tinqala’ aktar. Fil-pjazza jkun hemm ħafna aktar sens ta’ spazju. Dan kollu jkun jinħtieġlu jsir b’konsultazzjoni ma’ tal-ħwienet li hemm mad-dawra biex l-għajxien tagħhom ikun salvagwardjat.

Riġenerazzjoni tal-qagħda soċjali

It-tlellix jgħammex l-għajn għal ftit. Biex tirriġenera Belt trid tagħti kas li tolqot l-aspetti kollha tagħha. L-infrastruttura hija importanti, u infatti jekk iddur dawra mal-Belt tara kif hemm ħafna bini żdingat u mitluq li jagħmel għajb għal djar oħra li huma miżmumin pinna. Jekk il-bini tal-Belt huwa mportanti, il-qagħda soċjali ta’ dawk li jgħixu fil-Belt hija importanti iżjed. Żewġt iĦdud ilu din il-gaz-zetta kienet l-uniku waħda li tat prominenza lil dan il-fattur.

Barra li nagħtu kas li l-bini jinżamm sew mill-faċċata, biex insaħħu l-patrimonju Malti għall-Maltin u għat-turisti li jżuruna, irridu naraw li wara dawk il-faċċati jkun hemm familji li qiegħdin jgħixu mgħammra b’dak kollu li jinħtieġu.

B’dan infisser li, per eżem-pju, familja bit-tfal irridu na-raw li tkun taffordja kompjuter u l-internet u tkun taf kif tużahom sewwa, u anzjana li toqgħod weħidha għandna naraw li ma tmutx bis-sħana f’xhur bħal dawn. Jien li jkolli x-xorti nżur il-Belt ta’ spiss ninduna kemm sfortunamatament għad għandna nies jgħixu ġo gabubi jew inkella f’postijiet li huma nieqsa ħafna mill-aċċessibilità minħabba nuqqas ta’ lifts u turġien li titbażwar titlagħhom. Ċert li problemi bħal dawn ma ssibhomx biss fil-Belt.

Waħda mill-ħasriet hija li f’uħud minn dawn il-binjiet jinġemgħu ħafna problemi ta’ familji differenti, u dan flok jgħin biex l-isfidi jkunu mir-buħa, tinħoloq klima fejn il-problemi aktar ikunu biċ-ċans li jiżdiedu. Riġenerazzjoni tal-Belt Valletta tfisser ukoll li nies bi problemi soċjali ma titfagħhomx ma’ xulxin biex tispiċċa tiffermenta l-istess problemi. Min ikun qela’ bajda rridu ngħinuh biex ma jaqlix tnejn!

80 miljun

Li ssemmi l-miljuni f’Malta, qisek qed issemmi l-għexieren. Isemmulna l-miljuni li beħsiebhom jonfqu biex inessulna l-miljuni ta’ dejn li għadna ma fdejniex. Għandna gvern mino-ritarju li jippoża li jaf imexxi, iżda fil-verità lanqas għandu l-ħiliet bażiċi biex jagħmel dan. Kellu rapport fl-2006 li qallu ċar u tond li jekk mhux se jagħmel xi ħaġa rigward il-power stations se jispiċċa jaf-faċċja problemi kbar.

Wasal it-Tlieta 16 ta’ Ġunju u pajjiżna taritlu s-salvavita. Tal-pastizzi ma ħmihomx, il-fabbriki bil-makni wieqfa, il-fridges u l-freezers tal-ħwienet u ta’ djarna kollha mitfija u pajjiżna rnexxielu jitlef mill-inqas tmenin miljun ewro. F’ġurnata waħda l-gvern tal-minoranza rnexxielu jtellef lil pajjiżna daqs kemm beħsiebu jonfoq għal Bieb il-Belt. Fl-istess waqt dan il-gvern mino-ritarju jinsisti li l-kontijiet esaġerati tad-dawl u l-ilma ma jistax jissussidjahom aktar. Flusna qiegħdin għand l-iben il-ħali!

Madanakollu la Austin Gatt u lanqas id-dixxiplu tiegħu fl-arroganza, iċ-Chairman tal-Enemalta Alex Tranter ma rriżenjaw wara li f’pajjiżna nqata’ d-dawl ħesrem fl-aktar ħinijiet importanti tal-ġurnata. Hawnhekk m’aħniex qiegħdin l-Ingilterra. Ara dawk malli ħarġulhom rapporti li l-mem-bri parlamentari għamlu kap-riċċi minn fuq dahar il-poplu, dawn irriżenjaw u wegħdu li ma jerġgħux joħorġu għall-politika.

Jekk żball ta’ tmenin miljun ewro m’huwiex kbir biżżejjed biex tirriżenja, allura l-ebda ħaddiem Malti li jinqabad jiżbalja fuq flus ma ħaqqu jintalab jirriżenja. U mbagħad irridu nilagħbuha tal-Ewropej. Kemm għadna ’l bogħod!

Il-Menqa u stejjer oħra

Austin Gatt ħareġ jgħidilna bi proġett ġdid għall-Menqa. Ħa jkollna l-jottijiet ipparkjati, u se jkollna l-uffiċini ġodda. Qalilna li b’hekk ħa ngħollu l-valur tal-proprjetà fil-madwar. Lill-Marsin ngħidilhom biex ma jgħoddux il-flieles qabel ma jfaqqsu għax disinji naraw kemm trid, iżda xogħol imwet-taq kif imwiegħed naraw bil-ftit.

F’daqqa waħda l-gvern tal-minoranza reġa’ qabad iniedi l-proġetti ma’ kull nifs li jieħu. Ikun aħjar għal Gatt li flok iniedi proġett fil-Menqa, jgħidilna bis-serjetà x’se jsir minn Smart City. Dan qed ngħidu għax donnu li l-proġett li se jsir ma’ dawk ta’ Dubai nixef daqs is-Sajf li għaddejjin minnu.

In-nies tal-Kottonera kienu mwiegħda li se jsibu x-xogħ-lijiet f’din il-Belt Smart u anke kienu mwegħida li se jilbsu ċ-ċoff biex jilqgħu l-klijenti fil-baċir. Meta n-nies tal-Kottonera toħroġ għal passiġġata tara l-baċir numru wieħed agħar minn ċimiterju, għax ċimiterju għallinqas għandu l-valur li jżomm fostu l-għeżież li ħallewna.

Il-baċir numru wieħed huwa mejjet, mitluq u żdingat, u flok il-wejters bis-sarvetta fuq idhom u bit-tilar fuq l-id l-oħra, kif kienu wrewna fid-disinji, kull ma tista’ tara hija xi qattusa tiela’ ma’ ħitan mimlija nugrufun. Li ma kienx għall-film Munich ta’ Steven Spielberg il-baċir numru wieħed ma kien jintuża għal xejn mindu kien jilqa’ fostu l-bastimenti li kienu jissewwew b’tant ħila mill-ħaddiema tat-Tarzna. Jekk il-PN irid jakkwista l-fiduċja li qed jitlef, dan żgur mhux se jagħmlu billi jniedi żewġ proġetti kull ġimgħa. Drajnihom dar-reċti!

Partit Laburista; tongħosx!

F’din l-aħħar sena il-PL kont qed narah aktar ċert minn dak li jrid jagħmel. Nispera li l-vantaġġ ta’ 35,000 vot ma jgħoddux bħala kumdità, iżda minflok jgħoddu bħala res-ponsabbiltà. Wara t-tnedija tal-proġett Piano ħareġ stqarrija fjakka intenzjonata li ma turta lil ħadd. Aċċetta l-fatt li l-gvern tal-minoranza ma kkon-sultax miegħu.

X’jiġifieri ma jikkonsultax ma’ partit li tilef l-aħħar elezzjoni b’770 vot? X’jiġifieri ma jikkonsultax ma’ partit li huwa b’ċans tajjeb li erba’ snin oħra jkun fil-gvern? F’din il-kwistjoni l-PL ħareġ bħala partit bla snien. Dak li ma jixraqlux ikun aċċettat, m’għandu jkun aċċettat qatt. Il-fatt li l-proġett iddisinjah Piano, ma jfissirx li ma tistax tesprimi ideat ċari dwaru!

It-toreador

Jekk Gonzi għandu par idejn sodi, il-barri jinħtieġlu jaqbdu minn qrunu. L-affarijiet li jixir-qilhom ikunu l-ewwel għandna npoġġuhom fl-ewwel post. Flus il-poplu għandhom jin-tużaw għall-akbar ħtiġijiet li għandu l-poplu. Il-ħtieġa li l-fuel tal-karozza u l-kontijiet tad-dawl u l-ilma fi djarna jkunu irħas u l-ħtieġa li l-paga sservik mhux biss sal-aħħar tax-xahar iżda anke biex tippjana fit-tul, żgur jiġu qabel kwalunkwe pjan imfassal mill-oliġarkija Maltija.

Dawk li jinsabu fuq nett iridu jintebħu li l-pjani tagħhom jitwettqu bis-saħħa ta’ dawk li qiegħdin jinżamm u ’l isfel! Malta hija mxennqa għal politiċi li lesti bis-serjetà jaħdmu ħalli min qed jinżamm ’l isfel ma jibqax jingħata l-loppju mingħand dawk li baqgħu fuq!

Gvern tal-Minoranza u Partit li ssahhah gmielu

2009-06-17T01:40:00.003+02:00

Artiklu ppubblikat f' It-Torca tal-Hadd 14 ta' Gunju, 2009.

Il-Gvern li ghandna gie elett mill-minoranza tal-poplu. 49.33% tal-elettorat riedu li jkun il-PN li jmexxi l-Gvern. Nistghu nghidu li r-rizultat ta’ Marzu 2008 ta s-sinjal li l-maggoranza tal-Maltin u l-Ghawdxin riedu bidla fil-Gvern, izda ma emmnux bis-shih li l-Partit Laburista (PL) seta’ jwettaq din il-bidla. Wasal is-Sibt 6 ta’ Gunju u l-maggoranza assoluta tal-poplu wriet li bl-istil tat-tmexxija ta’ Muscat fit-tmun tal-PL issa dan il- Partit qed jitwemmen bis-shih li jista’ jgib il-bidla. Il-Partit tal-minoranza gab l-appogg ta’ 40.49% tal-elettorat biex ikompli jnaqqas l-appogg.

Tmexxija

It-tmexxija ta’ Muscat wriet ruhha li lesta tilqa’ fi hdanha nies li ghandhom it-twemmin taghhom ankrat fl-era tat-tmexxija tal-Perit Mintoff. Lesta tilqa’ wkoll lil dawk li wrew u jista’ jkun li ghadhom juru thassib dwar is-shubija taghna fl-Unjoni Ewropea. Lesta wkoll li tigri wara dawk in-nies li ghalkemm m’ghandhomx kultura ta’ hidma fi hdan il-PL, iservu ta’ kalamita kbira ta’ voti minn dawk li jsibuha bi tqila biex jivvotaw lill-PL. B’hekk l-ghajta li “Hadd m’hu ghar-rimi” qed tithaddem fil-prattika u mhux tinghad biss bil-paroli.

Certu kritika li qabel kienet issir minn barra l-PL u kellha mnejn taghmillu l-hsara, issa ssir minn hdanu biex flok ixxekklu, isservi biex issahhu. Id-diskors politiku ta’ Muscat huwa aktar frisk, imur mill-ewwel ghall-punt, u jfisser b’mod aktar car dak li jemmen fih. Qieghed jaghti kaz ta’ minoranzi fis-socjeta’ taghna, bhalma huma l-persuni omosesswali, u lest jikxef il-karti aktar minn haddiehor rigward temi bhad-divorzju. Fuq kollox huwa diskors pozittiv u joffri tama. L-ghajta li se jisbah jum gdid ghal pajjizna tista’ sservina ta’ ezempju car.

Din il-kampanja li ghadha kemm ghaddiet serviet lill-PL biex jinqala’ mill-vizzju tar-reazzjoni. Politika li tagixxi turi ruhha b’aktar qawwa u taghti lin-nies fiducja. Jikkonvinci biss min ikun konvint minnu nnifsu. Partit ghandu jkun bhal tren. L-ewwel ghandu jara x’binarji se jimxi fuqhom, jidentifika fejn hu sejjer u malli jkun deciz fejn irid jasal jaqbad miexi ghal ghonq it-triq u jtella’ kemm jiflah nies mieghu fil-vaguni sakemm jasal. Din hija l-politika tal-azzjoni li tghid “Naf kif nasal!” u mhux “Jista’ jkun li jwassluni!”.

Kwestjonijiet midfuna

It-tieni rebha tal-PL ghas-siggijiet Maltin fil-Parlament Ewropew thalli lill-Partit Nazzjonalista (PN) b’bicca xoghol difficli quddiemu. Il-poplu ghal darbtejn wara xulxin wera fiducja akbar fil-PL milli fil-PN meta gie biex ghazel il-Membri Parlamentari Ewropej (MPE) li ghandhom jirraprezentawh. Il-Prim Ministru Gonzi u dawk tal-kor tieghu ghazlu li jibqghu ipingu lill-PL bhala wiehed li ghadu mhux konvint rigward l-UE, u allura b’dan ir-ragunar l-ghazla awtomatika kellha tmur fuq il-PN. Dan id-diskors skada darba ghal dejjem mar-rebha ta’ 54.77% tal-PL. Ikun zball kbir ghall-PN li jaghzel li jkompli jdoqq din id-diska, ghaliex il-PL ha l-fiducja tal-maggoranza meta s-shubija kienet ghadha friska u sahhah il-fiducja meta kellu hames snin ta’ hidma fil-Parlament Ewropew warajh.

Karbiet bhal ta’ Simon Busuttil li l-MPE Laburisti ma ridux jahdmu id f’id mieghu u ma’ David Casa f’dawn l-ahhar hames snin, huma karbiet tat-tfal iz-zghar u ftit jitwemmnu meta johorgu minn bniedem li jinhass wisq allergiku ghall-verita’. Il-PN, fil-qaghda li jinsab illum aktar jitwemmen jekk jghid li lest li joffri idu, milli jekk jibqa’ jghid li jrid lil haddiehor joffri jdejh. Il-PN fil-Gvern ghandu bzonn qabza kbira fil-kwalita’ fejn tidhol tmexxija. Minn partit li fl-2003 kien lest li jqabbel lil Malta mal-aqwa fl-Ewropa, ghandna naraw li tithaddem politika li ggibna l-aqwa. Li Dr.Gonzi jiggustifika l-ghazla tal-impjant li jahdem bil-Heavy Fuel Oil ghaliex Korsika wkoll ghazlu li jaghmlu dan, juru li dak li n-nies thallew jistennew, m’huwiex dak li n-nies qed jinghataw. Juri wkoll li l-ghazla qed tmur ghal dak li huwa meqjus l-anqas tajjeb fl-Ewropa u mhux l-aktar tajjeb kif konna nghatajna x’nifhmu.

Haga ohra li difficli wisq biex tifhimha hija ghaliex il-PN beda jipprova jispjega li l-kampanja tieghu hija bbazata fuq temi Ewropej u mhux dawk ta’ Pajjizna. Din difficli tifhimha. Ghax il-logika tghidlek li la Malta qieghda fl-UE it-temi ta’ pajjizna huma wkoll Ewropej. Nahseb illi l-PN kellu jkun l-ewwel partit f’Malta li jintebah li dak li jigri gewwa Sannat jew Rahal il-Gdid ikun qed jigri wkoll fl-Unjoni Ewropea. In-nies kollha madwar l-Ewropa jaghtu l-akbar importanza lit-temi li jolqtu lilhom direttament. M’ghandix ghalfejn nidhol fil-mertu li l-PN prova jiffranka billi jahrab minn dawn it-temi!

Kompjacenza

L-ispirtu ta’ Muscat wara t-thabbira tar-rebha mill-ewwel ingrana ruhu biex jipprova jgib lejh lil dawk li gurnata qabel jew ghazlu li ma jivvotawx jew inkella ivvotaw partit iehor flok il-PL. Dan huwa spirtu tajjeb, deciz li jipprova jidhol f’kull dar Maltija jew Ghawdxija. Jekk sa sena u nofs ilu l-prezenza tal-PL fuq l-internet kienet fqira fejn tal-PN, illum tinhass li mhux talli lahqet il-livelli tal-PN izda jista’ jkun li qabzithom. Facebook, Youtube u sahansitra Twitter saru spazji komuni ghall-PL. Il-website tal-PL ghal din il-kampanja ukoll tat spazju tajjeb ghall-elettur li jaghzel li jixtarr l-ghazliet li l-poltici kienu qed joffrulu. Il-kandidati, ghalkemm tuzzana, inghataw spiss l-ispazji taghhom kemm fil-materjal stampat u anke fil-prezenza tal-PL fil-lokalitajiet.

L-aghar haga li jista’ jaghzel il-PL hija it-triq tal-kompjacenza. X’inhi dil-kompjacenza? Li kullhadd jibda jitbissem lil xulxin fid-dar centrali. Kulhadd ihoss kollox sejjer tajjeb u tinholoq klima fejn ma jkunx hemm lok ghal kritika biex l-istess partit isahhah lilu nnifsu. L-amministrazzjoni tal-PL baghtet messaggi li juru bic-car li dan mhux se jkun qed isir. Jekk il-kompjacenza terga’ ttella’ rasha fil-PL, inkunu nistghu nghidu li l-partit ikun mexa pass ‘l quddiem biex jintefa’ tnejn lura.

Investiment

Li jkollok 35,000 vot aktar mill-avversarju principali tieghek ifisser li n-nies ghandha fiducja fl-istil ta’ politika li qed tmexxi. Li taghmel kampanja tajba u tikseb il-fiducja tan-nies hija bhal poezija. Kollox jinqara sabih u kollox idoqq ghall-widna waqt il-qari ta’ poezija. X’hin jasal il-mument biex tmexxi, il-poezija ssir proza u l-versi jsiru itwal u difficli biex taqrahom. Ghalhekk il-PL ghandu minn issa stess ikompli jinvesti b’aktar qawwa sabiex meta jigi l-mument li jinghata l-makna tal-Gvern f’idejh inehhi l-bsaten minn gor-roti u jkollu nies kapaci li jghinu sabiex l-ingranaggi tal-makna jizolqu helu helu go xulxin u mhux jitkissru.

Fl-2013 il-PN se jkun ilu jigverna f’pajjizna ghal 26 sena nieqes 22 xahar. M’hemmx ghalfejn nikkummenta li l-gheruq tieghu se jkunu ankrati fil-blat. B’hekk ghajnejn il-PL ghandhom iharsu lil hinn mir-rebha tal-elezzjoni generali. Dik hija biss il-wasla fil-quccata tal-muntanja. Trid issir hidma qawwija biex hadd ma jkollu l-hila jinbotta lill-PL minn fuq il-quccata. Din it-tip ta’ hidma diga’ rajniha ssir mis-Segretarjat Internazzjonali tal-PL li tat tahrig fil-prattika tad-Diplomazija u rigward Fondi tal-UE. Id-Deputat Mexxej tal-PL Dr. Abela, f’intervista kien qal li hemm lok fejn dan it-tahrig jitwessa’ wkoll f’dak li ghandu x’jaqsam ma’ amministrazzjoni pubblika, il-qasam turistiku u l-ispecjalizzazzjoni fil-harsien tal-ambjent. Il-PL jaghmel sew li jimbarka bis-serjeta’ fuq tahrig ta’ din il-kwalita’. B’hekk ikun jista’ jinvesti f’nies li lesti jahdmu mieghu u mhux bilfors fi hdanu. Importanti ferm li jkun hemm involviment shih taz-zghazagh f’dan it-tip ta’ tahrig. B’hekk ikun hawn imsiemer godda li lesti jibdlu lill-qodma. Dan il-hsieb huwa logiku, ghaliex tkun hasra kbira jekk wara li poplu jaghtik il-fiducja biex issuq il-karozza ikollok makna li lill-karozza ma ccaqlaqha qatt.

Taghlimiet

B’din l-elezzjoni li ghaddiet wiehed jifhem bic-car li meta n-nies thossha rapprezentata il-vot taghha thaddmu kif thoss li jkun l-ahjar. Il-mit li l-PN ma jista’ qatt ikun tellief, li spiss idur fil-kuriduri ta’ hafna mhuh ghandu jitkisser. Ikun tajjeb li dawn iz-zewg taghlimiet jinghaqdu mat-taghlima ta’ Marzu 2008 li kienet tghid li “Hadd qatt ma rebah elezzjoni b’mod awtomatiku”. Il-PN huwa certament partit kapaci hafna u minnu wiehed jista’ jislet taghlimiet kbar. Jekk hemm taghlima li l-Partit Nazzjonalista ghandu jiehu mill-elezzjonijiet li ghaddew hija dik li jitghallem kif ikun tellief!

Jien li ma jisimnix Suleiman

2009-06-12T23:59:00.004+02:00

Jien li ma jismnix Suleiman twelidt f’pajjiz fejn il-faqar jezisti, imma ma joqtlokx bil-guh. Fejn il-kunflitti jezistu, imma m’hemmx bzonn izzomm arma f’idek biex tibqa’ haj.

Jien li ma jisimnix Suleiman ma jghoddunix bhala wiehed mis-suwed. Ma nistenniex it-trakk hdejn is-salib tal-Marsa biex nara liema sid ikun lest jisfruttani.

Jien li ma jisimnix Suleiman ghandi dritt nitla’ Paceville u jhalluni nidhol f’disco. Nista’ nibqa’ nixrob sakemm insir patata ghax kulhadd jibqa’ jitbissimli. Lili l-ebda bouncer ma ma jarani fuq zaqqu. Lili hadd qatt m’ghogbu jibghatni l-ITU, u minn hemm ghand alla.

Jien li jismni Suleiman nivvjagga b’lanca mhux b’ajruplan. Passaport ma ngorrx ma' hwejgi, izda sa qabri bqajt ingorr il-memorja ta’ dinja kiefra u ingusta. Dinja li qalb hafna nies twajba ggorr ukoll nies mimlija hdura.

Jien li ma jisimnix Suleiman ha ninzebah iswed u nhar is-Sibt nitla’ Paceville!

Irrid Ewropa Socjali

2009-06-02T12:54:00.004+02:00

Meta nkunu erba’ passi boghod mill-kaxxa tal-voti nhar is-Sibt li gej ghandna nqisu hafna affarijiet. Irridu nqisu li min ghadu kemm rifes l-ghatba tal-politika ghandu mnejn li dahal fiha biex jiehu aktar milli biex jaghti. Ghandu mnejn fil-hajja ta’ kuljum tieghu/taghha ma jhossx sewwa sew l-isfidi li jkunu qed jaffaccjaw il-familji Maltin u Ghawdxin. Ikunu biss qed idoqqu diski li diga’ semghu, u qajla jkunu jafu t-tbatijiet veri ta’ dawk il-familji li ghalkemm jistinkaw biex itejbu l-pozizzjoni taghhom isibu mewg li qatt ma jkunu bassruh.

B’hekk nemmen li nhar is-Sibt l-ghazla taghna ghandha tmur fuq dawk il-kandidati li huma infurmati bizzejjed dwar x’inhi l-Unjoni Ewropea. Ghandna naghzlu lil dawk li ilhom jaghtu sehemhom fl-oqsma socjali u politici ta’ pajjizna. M’ghandniex inhallu lil dawk li ghax telghu fuq il-palk ghall-ewwel darba, jispiccaw jisirqu d-dawl kollu fuqhom. M’humiex l-ammont ta’ ricevimenti li stednuna ghalihom li ghandu jkun il-kejl li bih naraw min ghandu jiehu l-preferenza taghna. Ejjew inkunu aktar ghaqlin u naraw x’sustanza politika qed joffrulna l-kandidati.

Barra minn hekk, m’ghandniex nithajru nhallu l-vot fl-armarju. Id-demokrazija hija partecipazzjoni, u jekk ma nippartecipawx inkunu qed nibaghtu messaggi hziena minn rashom sa saqajhom. Inkunu qed naccettaw bhala stat ta’ fatt li fl-Ewropa is-suq ghandu jibqa’ jitqies bhala alla u n-nies bhala makni tal-qliegh. Inkunu qed naccettaw li ghar-rghiba tal-ftit ghandna nkomplu nibqghu nheddu l-kwalita’ ta’ hajjitna billi jkollna inqas spazji pubblici u miftuha fejn nistghu nirrilassaw mal-familji u l-hbieb taghna.

F’Malta ghandna Gvern konservattiv u neo-liberali. Lest li jdahhal il-hlas fuq is-servizz tas-sahha. Jinghata pariri biex iqaccat l-ispejjez fuq l-edukazzjoni ta’ wliedna u diga’ qed jintbaghtu messaggi cari li jridu jnehhu l-istipendji ghall-edukazzjoni post-sekondarja u terzjarja. Jekk taffordja tirnexxi, jekk ma taffordjax habbat bieb iehor!

Fi Brussell ukoll hemm min jigverna. Dan huwa tal-istess twemmin tal-Partit Nazzjonalista. Ghalhekk jekk inhallu lil dawn jigvernaw l-Ewropa, ikun ifisser li l-Partit Nazzjonalista jinghata l-barka mill-Ewropa kull darba li jhalli s-suq isir aktar hieles u n-nies isiru anqas hielsa. Anqas hielsa ghax jitnaqqsulhom ic-cansis li jsibu xoghol u l-kundizzjonijiet tax-xoghol, jispiccaw skjavi ta’ djun mal-banek li jgorruh ghomorhom kollu. Anqas hielsa ghaliex l-opportunitajiet li ggib maghha l-Ewropa jibqghu jintlahqu mill-ftit li jistghu u jafu jilhquhom, u mhux mill-hafna li ghadhom ma nghatawx hjiel kif.

Nhar is-Sibt messagg wiehed jinhtieglek tibghat; “Irrid Ewropa Socjali!”

Il-firda bejn Partit u Gvern; u l-kwestjoni tal-impjant

2009-05-25T01:56:00.002+02:00

Il-Partit li jmexxi l-Gvern Malti m’ghandux hjiel ta’ xi tfisser il-firda bejn il-hidma tal-partit u l-hidma tal-Gvern. Ghalkemm din hija prattika li kulhadd jaf li tintuza sabiex l-operat tal-Gvern ikun qed jagevola lill-Partit innifsu, u nifhem li b’mod jew iehor din issibha f’hafna mkejjen fid-dinja, certament li hadd ma jiehu gost jara lill-pajjizu jaqa’ f’redikolagnijiet. F’Malta ghandna sitwazzjoni fejn il-ministeri johorgu stqarrijiet li aktar jixbhu d-diskors ta’ gara tghajjar lill-ohra, kif imdorrija naraw fil-fares tradizzjonali Maltin, milli stqarrijiet denji ta’ Repubblika Ewropea.

Il-Partit Nazzjonalista f’dawn l-ahhar hames snin wera ruhu hafna izghar mill-idea li hu stess tant professa b’qawwa. Kien l-agent principali biex idahhalna fid-dimensjonijiet wiesgha tal-Unjoni Ewropeja, izda ghazel li jibqa’ jagixxi b’mohh parrokkjali. Minnflok jghin sabiex ikollna poplu li jkompli jemancipa ruhu fl-oqsma Ewropej u jaghraf drittijietu, ifixkel dan il-process tant mehtieg. Dawn ikun sintomi ta’ partit li jkun ilu hafna fil-Gvern u jibda jhossu omnipotenti. Certament li dawn huma sintomi ta’ grandjozita’. Sintomi bhal dawn iwassluk biex tghid frazijiet bhal: “Jien niddeciedi, jien il-Prim Ministru, Jien hu l-Gvern!”.

Hija logika li z-zewg partiti l-kbar jaghzlu li jinfilsaw attakki lill-avversarju magguri taghhom sabiex jipprovaw ikunu huma li jidderiegu l-agenda politika fil-pajjiz. Li jmur kontra l-logika hu li d-diskors li johrog minn stqarrijiet tal-gvern ikunu precizament identici ghal diskors politiku partiggjan li jintuza mill-partiti.

L-iStqarrija tal-Ministru Gatt

Sabiex niccara l-argumentazzjoni tieghi ghazilt li niehu bhala ezempju stqarrija tal-Ministeru ghall-Infrastruttura, Trasport u Komunikazzjoni mahruga fit-18 ta’ Mejju li ghadda. Din l-istqarrija kienet iggib it-titlu ta’ “Tender għal Impjant Ġdid tal-Enerġija: intgħażlet l-orħos offerta u li għandha l-anqas impatt fuq it-tariffi. Muscat irid tariffi ogħla”.

F’din il-kwestjoni il-Gvern ghogbu jaghzel energija li tniggez aktar, tipproduci aktar skart, tinhtieg aktar wisa’, hija aktar ghalja u li l-Vizjoni 2015 li ddizinja hu stess gabha ntitolata Vizjoni Mniggza. Titlu ta’ stqarrija ministerjali li fiha tkun tinkludi l-kelmiet “Muscat irid tariffi oghla” huwa denju f’Repubblika tal-Banana u mhux f’Repubblika Ewropea.

Il-Ministeru ta’ Gatt u Gatt innifsu ghandhom jifhmu li meta johorgu stqarrija dan jaghmluh biex joffru spjegazzjonijiet jew informazzjoni relevanti ghac-cittadini kollha ta’ Malta u Ghawdex. Certament li dan ghadhom il-boghod biex jifhmuh peress li fl-istqarrija tat-18 ta’ Mejju inkludew frazijiet bhal:
 Joseph Muscat minflok qed jitkellem f’isem min qed jagħmel offerta li mill-ewwel ġurnata tgħolli ħafna t-tariffi tal-elettriku.
 Muscat irid lill-konsumatur Malti jonfoq iżjed milli għandu bżonn jonfoq!
 Hu tassew preokuppanti li Joe Muscat jidhirlu li l-għażla tal-Gvern m’għandhiex tkun ibbażata fuq proċessi tekniċi u finanzjarji stabbiliti fil-liġi iżda skond x’jidhirlu min ikun kellmu l-aħħar.

Ic-Cittadin Ewropew fl-2009

Dawn it-tip ta’ stqarrijiet huma ta’ disservizz lil kull min ihallas it-taxxa f’pajjizna u lil kull min qed jipprova jlahhaq bil-pensjoni tieghu. Ic-cittadin Ewropew fl-2009 haqqu jkun jaf bi spjegazzjonijiet cari u trasparenti li jirriflettu ghaliex Gvern ikun qed jaghzel li jonfoq izjed biex iniggez izjed. Cittadin Ewropew fl-2009 ikun irid jifhem ghaliex filwaqt li l-Gvern ikun qed isemmi fejn behsiebu jaghmel l-irdejjen tar-rih biex johloq energija nadifa, ikun qed jaghzel li jibni impjant li jahdem bil-Heavy Fuel Oil flok bil-gass. Cittadin Ewropew fl-2009 ikun irid jifhem jekk fil-verita’ il-Gvern ghandux politika stabbilita; favur l-ambjent, kontra l-ambjent jew inkella politika ta’ mad-daqqa nizfnu.

Stil gdid ta’ kif issir il-politika jfisser dan u hafna aktar. Ghalkemm iva, kull cittadin ikollu t-tendenza li jaqbel mal-kawza ta’ partit jew iehor, fl-istess waqt kull cittadin ghandu d-dritt ikun jaf kif il-Gvern ikun qed jasal ghal decizjonijiet krucjali li jissarrfu fil-livell tal-kwalita’ ta’ hajjitna u hajjet dawk li gejjin warajna. Fl-uzu tal-ispazju ristrett ta’ pajjizna u fl-uzu tal-flus migbura mill-gharaq tal-haddiema li ma kienux involuti fl-ebda allegati prattici korrotti mad-Dipartiment tal-VAT.

Ghalhekk quddiem sitwazzjonijiet bhal dawn, meta l-elettorat ikun irid jitfa’ l-vot tieghu, ghandu jara li jivvota favur min fil-Parlament Ewropew ghandu rekord tajjeb dwar il-harsien ambjentali. Favur min lest li jahdem bis-serjeta’ kontra l-bidla fil-klima dinjija. Favur min jara l-hidma ghal ambjent aktar f’sahhtu bhala mod kif niffavorixxu l-kwalita’ tal-hajja ta’ hafna u neqirdu r-rghiba ghall-flus tal-ftit. Favur min jaghraf b’mod car il-htigijiet tac-cittadin Malti fis-sena 2009!

Zelqa mis-Segretarju tal-MUMN

2009-05-17T12:46:00.003+02:00

Jiena membru tal-MUMN, u kburi li nifforma parti minn din l-unjin li issa nistghu nghidu se taghlaq 13-il sena tirraprezenta l-infermiera u l-qwiebel. Fis-sentejn li ilni infermier dejjem rajt li nobdi d-direttivi li jinghatawlna u nheggeg lil shabi jobdu l-istess direttivi. Meta dan l-ahhar kien qed iberraq, u provaw ibarru lill-President tal-unjin Pawlu Pace u lis-Segretarju Generali Colin Galea, jien kont minn tal-ewwel li kkonvincejt lil shabi l-infermiera biex ma jiffirmaw l-ebda petizzjoni ta’ sfiducja kontrihom. Xhieda ta’ dan kollu hemm dawk li gew biex jigbru l-petizzjoni, il-kollegi tieghi u shabi ohra l-infermiera.

L-MUMN tippubblika rivista ta’ kull tliet xhur li tintbaghat lilna l-membri, intitolata “Il-Musbieh”. Wiehed minn shabi l-infermiera gibidli l-attenzjoni li s-Segretarju Generali Colin Galea ghogbu jibda jaghti l-pariri politici waqt li jkun liebes il-kappell tal-MUMN. Hareg jaghti parir lill-membri tal-unjin sabiex jivvotaw lil Rudolph Cini, eks-President tal-Unjin u kandidat ghall-Parlament Ewropew f’isem il-Partit Nazzjonalista. Se nikkwotah kelma b’kelma sabiex hadd ma jghid li interpretajtu kif ridt. Huwa kiteb hekk: “Bhal ma tafu Rudolph ser jikkontesta wkoll l-elezzjoni ghall-MEP’s fis-6 ta’ Gunju ta’ din is-sena. Personalment jien nemmen li jekk ikun hemm nurse fost l-MEP’s li ser jigu eletti, iz-zewg professjonijiet li l-MUMN tirraprezenta ghandhom x’jigwadanjaw u ghalhekk inheggigkom sabiex tirriflettu fuq dan il-fattur meta tmorru tivvutaw.”

Minn hawn lis-Sur Galea nghidlu li ma setghax jizloq fin-niexef aktar minn hekk. L-ewwel nett Rudolph Cini kien l-istess bniedem li hareg jikkritika bl-ahrax id-direttivi moghtija f’Novembru lill-infermiera tal-isptar Boffa biex ihokk dahar il-partit fil-Gvern. It-tieni nett, issa li tnehha minn President Onorarju tal-Unjin, certament li l-unjin ma fadlilha l-ebda dejn morali ma’ Cini. It-tielet, nghid b’wicci minn quddiem li ghandi dubji serji jekk Cini kienx qed jintuza mill-PN biex l-MUMN titlibbsilha sarima fil-konfront tal-Gvern. Cini ghamel hidma tajba fiz-zmien tieghu bhala President, imma mindu dahal fil-gagga tal-PN iddecieda li jinza l-korazza ta’ kavallier tal-infermiera u jilbes il-gazaza biex joghgob lil dawk fil-poter.

Sur Galea, ftakar li ahna l-membri, bhalma ghandna s-sahha ntellghuk, ghandna s-sahha nnizzluk! Qis li tfassal kull pass li taghmel, ghax milli qed nara inti wiehed minn dawk li facli tizloq fin-niexef. Jekk trid taghti l-pariri politici ghandek kull dritt taghtihom fil-kapacita’ personali tieghek u mhux waqt li tkun liebes il-kappell ta’ Segretarju Generali tal-Unjin. Imissek tiffoka aktar biex issahhah l-ghaqda li qed titrabba ma’ unjins ohra, sabiex toffru l-aqwa rapprezentanza lilna l-membri bhala infermiera, qwiebel, konsumaturi, mexxejja ta’ familja, zghazagh li naffaccjaw djun ezagerati, nies bi htiega ta’ rikreazzjoni, u hafna dimensjonijiet ohra li zgur m’ghandhomx ihallulek lok li taghti l-pariri politici f’ “Il-Musbieh”. Darb’ ohra qis li taghti lil Cesri dak li hu ta’ Cesri u lil Cini dak li hu ta’ Cini!

Sinjali sbieh fis-summit tal-Amerki

2009-05-02T17:35:00.003+02:00

Il-Hames summit tal-Amerki ittella’ fil-Port ta’ Spanja, il-belt kapitali ta’ Trinidad & Tobago bejn is-17 u d-19 t’April li ghaddew. Dawn iz-zewg gzejjer fil-Karibew laqghu il-mexxejja ta’ erbgha u tletin stat Amerikan ikluzi l-Kanada u l-Istati Uniti. B’rizoluzzjoni li kienet ghaddiet fl-1962 mill-Organizzazzjoni tal-Istati Amerikani (OAS) Kuba ma’ baqghetx tifforma parti minn din l-Organizzazzjoni u allura ma ppartecipatx1.

F’riflessjoni li Fidel Castro, issa rtirat, ghamel tlett ijiem qabel ma beda s-summit kiteb li l-OAS hija “l-inkarnazzjoni tat-tradiment” 2. Ghandu ragun ikun imwegga’ minn din l-organizzazzjoni ghaliex filwaqt li hu kien qieghed jistabbilixxi riformi kbar fl-agrikoltura, l-edukazzjoni u s-sahha f’Kuba, kellu jsib lill-pajjizi girien tieghu jaghtuh daharhom. Ta’ min wiehed jghid li llum il-gurnata fi hdan l-OAS ghandek gvernijiet li huma hbieb kbar ta’ Kuba, bhal nghidu ahna l-Venezwela, l-Argentina, l-Brazil u l-Bolivja.

L-ghanijiet tas-summit

Li kellna naghtu titwila lejn il-concept paper mahruga apposta ghal dan is-summit naraw kif it-tema principali tieghu kienet “Inharsu l-futur tac-Cittadini billi nippromwovu il-prosperita’, is-sigurta’ fl-energija u s-sostenibilita’ ambjentali” 3. F’din il-concept paper tissemma’ l-htiega li titwaqqaf agenda regjonali kollettiva biex ikun hemm zvilupp uman u tnaqqis tal-faqar, inkluzjoni socjali u kulturali, bidla li twassal ghal aktar sigurta’ fl-energija u kommunitajiet li jkunu aktar kapaci isostnu lilhom innifishom.

Jissemma’ kif fir-regjun ta’ dawn l-34 stat, aktar minn 96 miljun ruh jghixu f’faqar kbir. Juri wkoll kif mal-40 miljun ruh ghadhom ibatu minn diskriminazzjoni; u kif 22 miljun zaghzugh u zaghzugha la qieghdin jistudjaw u lanqas jahdmu. Id-dokument iqis l-edukazzjoni bhala l-aqwa soluzzjoni biex jitnaqqas il-faqar, tintlahaq aktar l-ugwaljanza, u anke biex jinbnew socjetajiet li fihom issaltan l-ghaqda. Isostni wkoll li l-edukazzjoni pubblika ghandha tasal ghand aktar nies u tkun ta’ aktar kwalita’. It-titjib fil-qasam tas-sahha wkoll jinhass bhala element krucjali ghall-harsien tal-futur tac-cittadini. Meta wiehed iqis li l-HIV/AIDS hija l-infezzjoni li madwar 3.2 miljun ruh igorru maghhom fl-Amerki, dan zgur li ma setghax jonqos.

Il-persuni li jbatu mill-HIV/AIDS, flimkien man-nisa, iz-zghazagh, in-nies indigeni, dawk ta’ dixxendenza Afrikana, u l-persuni b’dizabilita’ gew identifikati bhala l-aktar gruppi li jbatu minn eskluzjoni ekonomika fil-kontinent Amerikan. Dan ifisser li hafna drabi dawn jispiccaw jghixu minn xoghol bla ktieb, u allura l-ebda regoli ma jkunu jharsu lil dawk li jidhlu ghalih. L-ambjent ukoll jinghata importanza, u tissemma’ l-htiega ta’ energija aktar nadifa u efficjenti.

Kollaborazzjoni akbar

L-isfida l-kbira nett ta’ dan is-summit certament kienet dik li tinholoq klima ta’ kollaborazzjoni u koperazzjoni akbar bejn il-pajjizi tar-regjun, specjalment dawk tal-Amerka Latina u tal-Istati Uniti. Dan deher li rnexxielu jsir sew. Hugo Chavez, il-President tal-Venezwela, stieden lil Barack Obama sabiex jitfassal pjan li permezz tieghu ir-relazzjonijiet bejn l-Istati Uniti u l-Latin Amerika jkunu jirrikonoxxu d-differenzi ta’ bejniethom u fuq kollox id-dritt li l-pajjizi jkunu huma li jiddeterminaw l-andament shih tal-politika taghhom.

Obama min-naha tieghu qal li qieghed ifittex bidu gdid fir-relazzjoni ta’ l-Istati Uniti u Kuba. Irrikonoxxa li dan huwa vjagg twil li fih trid terga’ tkun stabbilita’ l-fiducja. Raul Castro, il-President ta’ Kuba, ghalkemm ma kienx prezenti ghas-summit, mill-ewwel wiegeb li hu kien lest jiddiskuti kollox, sahansitra l-prigunieri politici u l-liberta’ tal-istampa f’Kuba. Fil-bidu ta’ dan ix-xahar diga’ kien deher xaqq dawl gmielu fir-relazzjoni ta’ bejn it-tnejn, peress li delegazzjoni ta’ sitt membri tal-Kungress Amerikan iltaqghu mall-President Kuban biex jiddiskutu l-mod kif jistghu itejbu r-relazzjoni ta’ bejniethom. L-Amerikani hadu attitudni tajba ghaliex stqarrew li kienu marru gewwa l-Havana bl-ghan li “jisimghu u jitkellmu”. Dan juri li ma ttehditx attitudni ta’ “kun lest li tisma’ minna ghax niksruha minn mieghek” kif konna mdorrija naraw mill-amministrazzjonijiet ta’ George W. Bush.

Fil-konkret xejn ghadu ma sar. L-imblokk ekonomiku tal-Istati Uniti fuq Kuba, li wasal biex jaghlaq hamsin sena, ghadu hemmhekk. Biss zgur li hadd ma jista’ jghid li issa ma hemmx l-atmosfera mehtiega sabiex jitnaqqsu l-kunflitti u tizdied il-kollaborazzjoni. Kellu bzonn li dawn is-sinjali sbieh jissarrfu f’aktar paci u prosperita’ fil-kontinent Latin-Amerikan!

N.B Fir-ritratt t'hawn fuq naraw lil Barack Obama (Xellug) u lil Hugo Chavez (Lemin)iharsu lejn xulxin bi tbissima li tista' tfisser kapitlu gdid ghal Latin Amerika

Referenzi

1. Stati Membri fl-Organizzazzjoni tal-istati Amerikani (2009) Misjub fit-18 t’April, 2009 minn: http://www.oas.org/documents/eng/memberstates.asp
2. Fidel Castro (April 14, 2009) Riflessjonijiet tas-sieheb Fidel – L-OAS ghandha dritt tezisti? Misjub fid-19 t’April, 2009 minn: http://www.radiohc.cu/ingles/noticias/abril09/abril15/cuba2.htm
3. Il-Hames Summit tal-Amerki – Port ta’ Spanja – Concept Paper (April 4, 2008) Inharsu l-futur tac-Cittadini billi nippromwovu il-prosperita’, is-sigurta’ fl-energija u s-sostenibilita’ ambjentali. Misjub fid-19 t’April, 2009 minn: http://www.fifthsummitoftheamericas.org/uploadedFiles/Fifth_Summit_of_the_Americas/Knowledge_Centre/vsoa%20final%20concept%20paper%2004.09.08%20english.pdf

Fl-Għaqda s-Saħħa

2009-04-22T09:18:00.005+02:00

Mill-ġurnalist Gaetano Micallef
L-Orizzont – It-Tnejn 20 t’April, 2009

M:Għaliex ħassejtu l-ħtieġa li twaqqfu l-Moviment Azzjoni Xellug?

T:Konna qegħdin naraw li hemm ħafna biċċiet mix-Xellug li kien hemm bżonn jingħaqdu ħalli jkun hawn iktar sinerġija bejnietna u jkollna front maqgħud biex il-politika xellugija tingħata iktar spazju.

Meta ngħid biċċiet qiegħed nirreferi għall-fatt li mhux biss hemm għaqdiet differenti xellugin imma anke persuni li jemmnu fil-politika xellugija imma m’humiex assoċjati mal-ebda għaqda jew kienu ma’ għaqdiet oħrajn imma ma baqgħux iħossuhom komdi jaħdmu fihom. B’dan il-moviment inkunu nistgħu nagħtu spazju lil persuni u għaqdiet biex flimkien jagħtu iktar saħħa lix-Xellug.

M:Allura taħseb li x-Xellug huwa mifrud?

T:Ix-Xellug mhuwiex mifrud. Imma jrid isib mezzi ġodda kif ikun hemm iktar ko-ordinazzjoni bejnietu. Irid ikun hemm iktar ko-ordinament bejn il-partiti tax-Xellug, li f’Malta huma l-Partit Laburista u l-Alternattiva Demokratika, unjins xellugin bħalma hija l-GWU li ngħoddha bħala l-iktar unjin xellugija, għaqdiet non-governattivi bħall-Moviment Graffitti u Żminijietna – Leħen ix-Xellug u individwi li b’mod jew ieħor jaħdmu favur il-kawża xellugija.

M:Qegħdin insemmu x-Xellug imma għadna ma ddefinixxejnix x’inhu.

T:M’ilhux kellna seminar organizzat mill-GWU bl-isem “What’s Left”. Issa tista’ tieħu din il-frażi jew bħala mistoqsija jiġifieri x’fadal jew x’inkella x’baqa’ mix-Xellug. Ħafna jgħidu li wara l-waqgħa tal-Ħajt ta’ Berlin ix-Xellug ma baqax jeżisti. Dan m’hu minnu xejn.

Forsi qabel dak il-perjodu kellna kamp soċjalista li kien qiegħed jappoġġja movimenti f’pajjiżi differenti sabiex il-politika xellugija tkun tista’ timxi ’l quddiem imma dak il-kamp għamel żbalji li minnhom ix-Xellug għandu jitgħallem u m’għandux jerġa’ jirrepetihom.

Imma llum il-ġurnata, meta naraw il-kriżi kapitalista neo-liberali li qegħdin niffaċċjaw, in-nies qegħdin jindunaw li l-Lemin m’għandux s-soluzzjonijiet għal kollox kif kien hemm min qiegħed jipprova jagħti x’jifhem.

Allura ġaladarba llum nafu x’inhuma l-iżbalji li ħa x-Xellug qabel il-waqgħa tal-Ħajt ta’ Berlin, ġaladarba nafu li 30 sena ta’ politika neo-liberali ma waslitna mkien ħlief biex dawk li huma fqar ftaqru iżjed u dawk li huma sinjuri iktar stagħnew, allura issa nistgħu ngħidu li rridu nsibu Xellug li waqt li jibqa’ jagħti importanza kbira lill-prinċipji tal-ġustizzja soċjali u l-ugwaljanza jeħtieġ ukoll jitkellem iżjed dwar ekoloġija sostenibbli.

Għalhekk naħseb li għandu jara liema kienu dawk il-metodi li falla fihom u li ma ħax il-kredibilità li kienet tixraqlu u jitkellem b’mod li jintlaqa’ iżjed min-nies biex il-politika xellugija tkun tista’ tissaħħaħ.

M:Ħafna jassoċjaw ix-Xellug mal-Kommuniżmu u allura jarawh b’lenti negattiva. Kemm kien Xellugi l-Kommuniżmu?

T: Li kellna nagħmlu analiżi ta’ kemm il-Kommuniżmu kien Xellugi fil-prattika tiegħu rridu naraw liema esperimenti ħa nieħdu quddiemna. Per eżempju, jekk nieħdu l-Unjoni Sovjetika l-ikbar żball li għamlet kien li ippruvat tiġġieled l-imperjaliżmu tal-Lemin billi toħloq imperjaliżmu tagħha. Hemmhekk falliet.

Kienet qiegħda tiċċentralizza l-poter mentri x-Xellug li kellu bżonn l-iktar kien li jifrex il-poter. Kien qiegħed joħnoq ċertu libertajiet biex jipprova jasal għal-libertà industrijali. Dawn l-anomaliji żgur li ma tawx isem tajjeb lix-Xellug.

Imma mbagħad kien hemm esperimenti oħra li qegħdin jaħdmu u nistgħu ngħodduhom max-Xellug. Bħalma huwa l-“esperiment” tal-Veneżwela u l-Brażil. U dan qiegħed jiġri għax popli sħaħ fl-Amerika t’Isfel li tant sofrew minn indħil mill-Istati Uniti llum il-ġurnata għarfu jirritaljaw għal dawk l-inġustizzji kbar u sabu sistema kif mhux biss jirritaljaw għall-poter imma jaraw kif joħolqu ordni ġdida f’pajjiżhom li twassalhom għal iktar ġustizzja soċjali u iktar ugwaljanza.

Jekk tara l-proġett li qiegħed jaħdem fuqu l-President Brażiljan Lula, biex jaqta’ il-ġuħ fil-pajjiż, tinduna kemm dak huwa mod tajjeb ta’ kif qiegħed jaħdem ix-Xellug.

Għalhekk ngħid li x-Xellug trid tara f’liema parti tad-dinja u f’liema żmien tal-istorja qegħdin nitkellmu dwaru ħalli mbagħad inkunu nistgħu niġġudikaw ix-Xellug kif ħadem.

Imma x-Xellug meta ma jagħrafx iġedded lilu nnifsu ċertament jispiċċa jfalli. Ħu Kuba … li kieku m’għamlitx bidliet kostituzzjonali fil-bidu tas-snin 90 ċertament li llum ma konniex nibqgħu nsejħulha soċjalista.

Imma hawn min jikkritika lil Kuba li baqa’ pajjiż iżolat u hemm il-faqar?

Jien Kuba kort u xi tip ta’ ġudizzju aħjar minn min ma marx nista’ nagħtih. Li nnutajt fil-pajjiż huwa li rigward ħtiġijiet bażiċi, bħal ikel u edukazzjoni, dawn qegħdin hemm. Rigward ‘housing’ u saħħa l-ħtiġijiet qegħdin jiġu milħuqa.

Forsi l-problema li hemm hija li m’hemmx ċertu libertà intelletwali. Dik hija problema li hemm bżonn tiġi indirizzata minn dawk li qegħdin imexxu l-pajjiż. Jekk tara l-kotba li jinbiegħu fil-libreriji u l-kurrikulu fl-iskola dawn iħarsu biss lejn irkejjen tas-soċjoloġija u jwarrbu oħrajn. Dan ċertament ma jagħtix libertà sħiħa tal-ħsieb lill-individwu.

Mill-banda l-oħra trid tqis li Kuba għandha kull raġun tħossha assedjata. Tinsab kilometric biss bogħod minn dak li huwa l-għadu storiku tiegħu erħilha li llum il-ġurnata, b’Obama bħala president, l-Istati Uniti qiegħda toffri l-id tal-ħbiberija biex iż-żewġ naħat jippruvaw isibu kompromessi li fl-aħħar 50 sena ma nstabux.

M:Għaliex matul is-snin f’diversi pajjiżi kien hemm tmexxija leminija? Taħseb li x-Xellug ma jappellax biżżejjed?

T:L-ikbar problema hija ta’ ‘leadership’ … min qiegħed fit-tmexxija. U għalhekk ix-Xellug għandu jagħraf dejjem iktar kif ikun diġeribbli mal-poplu… ħalli jinżel fil-livell ta’ dawk li għandhom irridu li jasal il-messaġġ.

Meta jkollok problema ta’ ‘leadership’, jekk il-mexxejja xellugin ma jfittxux li jagħmlu alleanzi ma’ kategoriji ġodda tas-soċjetà qatt m’hu se jaslu biex ikollhom il-poter. Nippreferi xellug li jipprova jitla tliet tarġiet u jitlahom milli jipprova jitla 10 u ma jitla l-ebda tarġa.

Jekk ix-Xellug ma jkollux diskors politiku li jasal għand in-nies b’mod li jiġi milqugħ bilfors li mhux se jiġi milqugħ. Imma mbagħad hemm kwistjoni oħra li hija ikbar minn hekk u li rridu nagħtu kasha. Il-Lemin jemmen ħafna fil-kapital. U ħafna drabi l-mezzi tax-xandir ikunu kontrollati minnu.

Għalkemm ma jkunx jidher li qiegħed jiċċensura lix-xellugin, fil-fatt hekk ikun qiegħed jagħmel il-Lemin.

F’Malta ċensura diretta m’għandekx imma min għandu l-kapital f’idejh żgur li jirnexxielu jasal b’iktar qawwa għand in-nies.

Għandek ukoll min, bħall-Knisja, li storikament m’għenux biex is-Soċjaliżmu jkun jista’ jasal għand in-nies b’mod dirett. Il-Knisja Kattolika għamlet kruċjata sħiħa kontra l-Kommuniżmu fir-Russja imma l-kruċjata sħiħa kontra l-kapitaliżmu qatt ma rajtha.

Ħafna jsemmu kemm il-Papa Ġwanni Pawlu II kellu rwol kbir fil-waqgħa tal-Unjoni Sovjetika. Ċertament żgur ma jistax jiġi mfakkar li ġġieled l-esaġerazzjonijiet u n-nuqqas ta’ regolamentazzjoni li ġab miegħu l-kapitaliżmu.

F’Malta kellek partit tal-lemin, bħall-PN, li rnexxielu jġib is-simpatija wiesgħa kemm ta’ dawk li huma midħla kbira fil-Knisja u kemm ta’ dawk li għandhom twemmin liberali.

M:F’Malta kien hawn min qal li l-PN sar iktar xellugi mill-Partit Laburista. Taqbel magħhom?

T:Skont lejn liema ‘issues’ tħares lejhom. Ċertament li hemm kurrenti fil-PN li jistgħu jiġu msejjħin soċjal-demokratiċi. Imma bħal kwalunkwe partit demokristjan ieħor fl-Ewropa rnexxielu jaħdem bħal pendlu li daqqa jmur lejn is-soċjal-demokrazija u daqqa lejn politika iktar konservattiva u neo-liberali biex ikun jista’ jżomm l-alleanza wiesa’ ħalli jkun jista’ jilħaq lin-nies.

Jekk il-PN huwiex iktar xellugi mill-Partit Laburista din hija ħaġa li ma nistgħux ngħiduha.

Forsi hemm ċerti elementi ta’ nazzjonaliżmu li kien jintuża b’mod anti-kolonjali f’perjodi imgħoddija li taw xeħta ftit leminija lill-Partit Laburista imma ċertament li jekk hemm xi mibgħeda lejn l-immigranti illegali din mhiex ġejja biss min-nies li jappoġġjaw partit jew ieħor.

M:Kemm taħseb li l-Partit Laburista għadu xellugi?

T:It-tmexxija ta’ Alfred Sant ma kinietx tagħti spazu biżżejjed lill-għaqdiet xellugin erħilha li fil-ġurnali llum qiegħed jikteb li dan għandu jsir.

B’Joseph Muscat fit-tmexxija, il-Partit Laburista qiegħed jipprova jiftaħ iktar dirgħajh lejn l-għaqdiet xellugin.

Għalkemm il-Partit Laburista nqisu bħala xellugi nixtiequ jkun iktar xellugi milli hu. Imma kif qed ngħid… Muscat qiegħed juri li lest jgħix f’armonija akbar ma’ għaqdiet xellugin.

M:U kif jista’ jkun iktar xellugi l-Partit Laburista?

Billi jagħti każ iktar il-karbiet popolari tan-nies u jsarrafhom f’kampaniji diretti. Jista’ jkun iktar xellugi billi jnaqqas il-burokrazija fi ħdanu u jagħti xeħta iktar ta’ moviment lill-partit.

Hemm kwistjonijiet li flok tiġġieldilhom mill-Parlament tista’ tiġġieldilhom mit-triqat. U meta ngħid hekk mhux qiegħed ngħid li għandu jsir xi storbju fit-toroq imma anke, per eżempju, bi ġbir ta’ petizzjonijeit.

Dawn is-sinjali wkoll qegħdin narawhom bit-tmexxija ta’ Muscat. Jekk tieħu l-mod kif qiegħed jieħu ħsieb il-kwistjoni tal-VAT fuq ir-reġistrazzjoni tal-karozzi, dak sinjal li l-Partit Laburista lest jieħu forma ta’ moviment iktar milli ta’ partit burokratiku.

Il-Partit Laburista m’għandux lanqas iwarrab diskors dwar il-faxex debboli li forsi kien jinstema snin ilu.

Jekk insemmu l-faqar, studju riċenti wera li 21.9% tat-tfal Maltin qegħdin jgħixu fil-faqar ma jistax ma jitkellimx fuq ħaġa bħal din u jindirizza l-problema.

Fl-istess ħin il-Partit Laburista jrid jindirizza persuni li għandhom aspirazzjonijiet iktar għoljin imma ċertament jista’ jkun iktar xellugi billi jagħti każ ta’ kwistjonijiet tax-xogħol li qegħdin jeħżienu bħal dik tal-ħaddiema li spiċċaw jaħdmu ġimgaħ ta’ erbat ijiem u nies li qegħdin jiġu sfurzati minn min iħaddimhom biex jirreġistraw bħala ‘self employed’ ħalli ma jkolhomx benefiċċji li joffrilhom impjieg full-tajm.

Allura għandna sitwazzjoni fejn hemm sidien li qegħdin jgħaddu minn toqob fil-liġi li għadhom ma ġewx indirizzati meta l-PN kien wiegħed li se jindirizzahom u baqa’ m’għamilx hekk.

Għandek ukoll professjonisti li sa’ ftit ilu kienu jħossuhom indipendenti u llum qegħdin jaraw il-livell tal-għixien tagħom nieżel u allura jrid ikollok alleanzi bħal dik tal-GWU mal-10 unjins oħra li ġejjin minn setturi professjonisti biex tiffaċċja dan it-theddid għall-ħaddiem.

Ħaġ’oħra li l-Partit Laburista jista’ jagħmel biex ikun iktar Xellugi hija li jitkellem iktar b’saħħa fuq id-drittijiet ċivili. Jekk nieħdu l-kwistjoni tad-divorzju qabel donnu li l-Partit Laburista kien qiegħed jitkellem bis-saħħa dwaru imma llum donnu ntrikeb minn ċertu mistħija dwar is-suġġett.

Meta r-realtà hija li f’pajjiżna għandna madwar 11,000 separat u għalhekk il-problemi tagħhom jeħtieġ nindirizzawhom.

Storikament l-Partit Laburista huwa magħruf bħala l-Partit tal-Ħaddiema. Imma ħafna ħaddiema jivvutaw lill-PN. Allura taħseb li m’għadux jattira daqshekk lill-ħaddiema?

Fl-aħħar elezzjonijiet ġenerali l-Partit Laburista baqa’ jattira lill-faxex ta’ taħt imma ma artikulax diskors tajjeb biżżejjed biex jattira lill-klassi tan-nofs u li ironikament hija faxxa li gvernijiet Laburisti ikkontribwixxew biex jikbru.

Għandek sitwazzjoni ambigwa fejn l-istess nies li l-Partit Laburista għen meta kien fil-gvern biex jinqalgħu mill-faxxa ta’ taħt ma baqgħux attirati lejh.

U jekk l-isfidi li qegħdin jiffaċċjaw il-klassi medja jagħmilhom tiegħu u jara kif se jindirizzahom allura jkun qiegħed iwessa’ dirgħajh lejn firxa ikbar ta’ nies.

Min irid jikkuntattja lill-Moviment Azzjoni Xellug jista' jibghat email: movimentazzjonixellug@gmail.com